Η καθημερινή ρουτίνα επαναλαμβάνεται: Ώρα να αλλάξουμε λίγο το σενάριο

Ξυπνάμε, πηγαίνουμε στη δουλειά, κάνουμε τα ψώνια και διεκπεραιώνουμε υποχρεώσεις, μέχρι να έρθει λίγη ξεκούραση και να αρχίσουν όλα ξανά. Σε ορισμένες περιόδους, οι μέρες μοιάζουν τόσο πολύ μεταξύ τους που δεν θυμόμαστε εύκολα τι έκανε την εβδομάδα να ξεχωρίσει. Ακόμη και δραστηριότητες που παλιότερα μας γέμιζαν ενθουσιασμό ενδέχεται να μην έχουν πια την ίδια γοητεία. Πώς καταλήγουμε να βλέπουμε τη ζωή σαν κατάλογο εκκρεμοτήτων και όχι σαν κάτι που ανυπομονούμε να ζήσουμε; Μήπως αφήσαμε τη μονοτονία να μας καθοδηγεί ή υπάρχει άλλη εξήγηση;

Η επανάληψη συχνά κάνει την καθημερινότητα να μοιάζει μονότονη, καθώς εξοικειωνόμαστε με όσα συμβαίνουν τακτικά. Έτσι, μειώνονται η έκπληξη και ο ενθουσιασμός που μας προκαλούσαν αρχικά. Για να ξεφύγουμε από αυτό, μπορούμε να κρατήσουμε λίγο χώρο για νέες εμπειρίες.

Γιατί το οικείο δεν μας ενθουσιάζει πια

Οι συνήθειες κάνουν πιο εύκολη τη διεκπεραίωση των καθημερινών υποθέσεων, αφού δεν χρειάζεται να παίρνουμε διαρκώς αποφάσεις από την αρχή. Με αυτόν τον τρόπο κερδίζουμε χρόνο και ενέργεια. Ωστόσο, όσο μια εμπειρία επαναλαμβάνεται, μπορεί να μειώνεται η συναισθηματική ένταση που μας προκαλεί.

Η συναισθηματική εξοικείωση με όσα βιώνουμε αποκαλείται στην ψυχολογία «ηδονική προσαρμογή» (hedonic adaptation). Θυμηθείτε πώς νιώσατε την πρώτη φορά που μπήκατε σε αεροπλάνο και συγκρίνετε εκείνον τον ενθουσιασμό με το πώς αισθάνεστε σήμερα, ιδίως αν ταξιδεύετε συχνά. Η πτήση εξακολουθεί να είναι η ίδια εμπειρία, αλλά το στοιχείο της έκπληξης έχει μειωθεί. Παρόμοια μπορεί να συμβαίνει με το στέκι που αγαπάμε, μια διαδρομή που κάνουμε ξανά και ξανά ή ένα Σαββατοκύριακο του οποίου γνωρίζουμε ήδη πώς θα εξελιχθεί. Η οικειότητα μας κάνει να νιώθουμε άνετα, χωρίς όμως να μας κεντρίζει ιδιαίτερα.

Πώς η ποικιλία μπορεί να ενισχύσει το ενδιαφέρον

Σε έρευνα που φιλοξενήθηκε στο Nature Neuroscience, οι ερευνητές κατέγραψαν τη διάθεση εθελοντών και παρακολούθησαν, μέσω γεωεντοπισμού, τις μετακινήσεις τους. Οι μέρες κατά τις οποίες επισκέπτονταν περισσότερα διαφορετικά μέρη συνδέονταν με αυξημένα θετικά συναισθήματα. Η σύνδεση λειτουργούσε και προς τις δύο κατευθύνσεις: η καλύτερη διάθεση συνδεόταν, στη συνέχεια, και με περισσότερη εξερεύνηση.

Η συγκεκριμένη συσχέτιση δεν αποδεικνύει ότι κάθε αλλαγή περιβάλλοντος μάς κάνει αυτόματα πιο χαρούμενους. Μπορεί, ωστόσο, να μας παρακινήσει να σκεφτούμε αν αφήνουμε αρκετό περιθώριο στην καθημερινότητά μας για διαφορετικές εμπειρίες.

Οι εμπειρίες μάς προσφέρουν χαρά και μέσα από την προσμονή

Μπορούμε να αντλήσουμε ευχαρίστηση από μια συναυλία, μια εκδρομή ή ένα γεύμα με φίλους πριν ακόμη συμβούν, καθώς έχουμε κάτι όμορφο να περιμένουμε. Και μετά, η απόλαυση συνεχίζεται μέσα από τις αναμνήσεις και τις ιστορίες που αφηγούμαστε στους άλλους.

Αν σκοπεύουμε να ξοδέψουμε χρήματα για να ανανεωθούμε, έχει σημασία να επιλέξουμε εμπειρίες που μας ενδιαφέρουν ουσιαστικά. Δεν χρειάζεται, πάντως, μεγάλο ποσό για να βάλουμε ποικιλία στη ζωή μας: μπορούμε να ξεκινήσουμε με μια έκθεση χωρίς εισιτήριο ή με μια βόλτα σε άγνωστη γειτονιά.

Μερικές απλές ιδέες για αλλαγές που μπορούν να ενταχθούν στην ημέρα μας:

• Διαλέγουμε άλλη διαδρομή. Όταν το επιτρέπει ο χρόνος, πηγαίνουμε στη δουλειά ή για τα καθημερινά ψώνια από διαφορετικό δρόμο.
• Πειραματιζόμαστε στην κουζίνα. Ένα υλικό που δεν έχουμε δοκιμάσει ή μια νέα συνταγή μπορεί να κάνει πιο ενδιαφέρον ακόμη και το συνηθισμένο βραδινό.
• Δίνουμε νέα πνοή σε ένα χόμπι. Μπορούμε να διαβάσουμε ένα διαφορετικό είδος βιβλίου ή να μάθουμε ένα μουσικό κομμάτι που δεν ανήκει στο γνώριμο ρεπερτόριό μας.
• Πιάνουμε κουβέντα. Συζητώντας με κάποιον που δεν γνωρίζουμε καλά, ίσως συναντήσουμε μια ιδέα ή μια οπτική που δεν περιμέναμε.
• Κάνουμε ένα διάλειμμα από το κινητό. Αφιερώνουμε δεκαπέντε λεπτά στους ήχους, στη γειτονιά και σε όσα συμβαίνουν γύρω μας, αντί να γεμίζουμε κάθε στιγμή παύσης με σκρολάρισμα.

Δεν είναι απαραίτητο να κάνουμε κάθε μέρα περιπετειώδη ούτε να αντιμετωπίσουμε την ανανέωση ως νέα υποχρέωση. Μπορούμε απλώς να επιλέξουμε κάτι που ξυπνά την περιέργειά μας και να το εντάξουμε στο πρόγραμμα της εβδομάδας.