Μοναχοπαίδια: Τι αποκαλύπτει η σύγχρονη ψυχολογία για την κακομαθημένη ή πιο αυτόνομη συμπεριφορά τους

Η σύγχρονη έρευνα δεν επιβεβαιώνει την εικόνα των μοναχοπαιδιών ως μοναχικών και κακομαθημένων. Αντίθετα, ειδικοί αναφέρουν ότι όσα παιδιά μεγαλώνουν χωρίς αδέλφια συχνά καλλιεργούν από νωρίς μια ξεχωριστή δεξιότητα. Ποια είναι;

Μοναχοπαίδια και μοναξιά: Τι ισχύει για τον χαρακτηρισμό «κακομαθημένα»;

Οι οικογένειες με ένα παιδί πληθαίνουν, καθώς η ανατροφή γίνεται πιο δαπανηρή και πολλοί γίνονται γονείς σε μεγαλύτερη ηλικία. Ανάλυση του 2025 από το Pew Research Center έδειξε ότι οι Αμερικανοί 20 έως 39 ετών σχεδίαζαν να αποκτήσουν λιγότερα παιδιά: ο μέσος αριθμός υποχώρησε από 2,3 το 2012 σε 1,8 το 2023.

Παρά την αύξηση των οικογενειών με ένα παιδί, λίγοι θεωρούν πως αυτή είναι η καλύτερη επιλογή. Σε δημοσκόπηση της Gallup το 2023, το 44% των Αμερικανών είπε ότι ιδανικά θα είχε δύο παιδιά, ενώ το 45% επέλεξε τρία ή περισσότερα. Μόλις 3% έκρινε ιδανικό να αποκτήσει ένα παιδί.

Η αρνητική στάση απέναντι στα παιδιά που δεν έχουν αδέλφια έχει μακρά ιστορία. Το 1896, ψυχολογικές μελέτες ήδη τους απέδιδαν χαρακτηρισμούς όπως «ζηλόφθονα, εγωιστικά, εξαρτημένα, επιθετικά ή αυταρχικά», θεωρώντας ότι αυτά οφείλονταν στην προσοχή που λάμβαναν αποκλειστικά από τους γονείς τους.

Τα ευρήματα της νεότερης επιστήμης, ωστόσο, θέτουν υπό αμφισβήτηση αυτή την αντίληψη. Μελέτη του 2020 στο περιοδικό Personality and Individual Differences δεν βρήκε διαφορές ανάμεσα σε μοναχοπαίδια και άτομα με αδέλφια ως προς την αίσθηση υπεροχής, την προσδοκία προνομιακής μεταχείρισης ή τις ναρκισσιστικές τάσεις.

Τι αποκαλύπτουν οι νεότερες μελέτες για τα μοναχοπαίδια

Οι πρόσφατες μελέτες σκιαγραφούν μια σύνθετη εικόνα: κάποια συμπεράσματα είναι καθησυχαστικά, ενώ άλλα χρειάζονται περαιτέρω έρευνα.

• Μελέτη του 2025, με τίτλο «Personality differences between birth order categories and across sibship sizes», εξέτασε περισσότερους από 700.000 ενήλικες. Διαπίστωσε υπαρκτές, αλλά μικρές, διαφορές στην προσωπικότητα ανάμεσα σε όσους μεγάλωσαν με αδέλφια και στα μοναχοπαίδια.
• Η μελέτη του 2025 «Does Being an Only Child Mean Being Lonely? Source of Loneliness in Adolescents» κατέληξε ότι η μοναξιά στους εφήβους χωρίς αδέλφια σχετίζεται κυρίως με την ευαισθησία στην κοινωνική απόσυρση — την έντονη συναισθηματική επίδραση που έχει η αίσθηση ότι οι άλλοι απομακρύνονται.
• Σύμφωνα με έρευνα του 2025 με τίτλο «Longitudinal effects of negative emotionality on loneliness in early childhood considering solitude preference and sibling status», η αρνητική συναισθηματικότητα στην προσχολική ηλικία συνδέεται με τη μοναξιά δύο χρόνια αργότερα. Η παρουσία αδελφών φαίνεται επίσης να επηρεάζει τη συγκεκριμένη σχέση.

Γιατί τα μοναχοπαίδια αισθάνονται οικεία με τους ενήλικες

Τα μοναχοπαίδια «έχουν την τάση να συναναστρέφονται περισσότερο με ενήλικες», λέει ο Αμερικανός ψυχίατρος Allen Masry, όπως αναφέρει το Newsweek. Μέσα από αυτή την επαφή, μπορούν από πολύ μικρά να αισθάνονται άνετα δίπλα σε μεγαλύτερους.

Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα παιδιά αυτά αποκτούν ταχύτερα συναισθηματική ωριμότητα. Η ψυχολόγος Rachel Loftin, σύμφωνα με το ίδιο μέσο, σημειώνει: «Μερικές φορές μπορεί να δίνει την εντύπωση ότι μεγαλώνουν πιο γρήγορα, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η συναισθηματική τους ανάπτυξη προχωρά με ταχύτερο ρυθμό».

Οι εμπειρίες των παιδιών χωρίς αδέλφια παρουσιάζουν κοινά σημεία

Πριν από μερικούς μήνες, ένα βίντεο που έγινε δημοφιλές στο TikTok ανέδειξε την ίδια ιδέα, παρουσιάζοντας την εμπειρία ενός παιδιού που μεγάλωσε χωρίς αδέλφια.

Ο δημιουργός του βίντεο ανέφερε ότι πολλοί γονείς που αποκτούν ένα παιδί θέλουν να ζήσουν την εμπειρία της γονεϊκότητας, χωρίς όμως ολόκληρη η ζωή τους να περιστρέφεται γύρω από την ανατροφή των παιδιών. Σε αυτή την περίπτωση, το παιδί αποτελεί το τρίτο μέλος της οικογένειας, όπου η καθημερινότητα διαμορφώνεται κυρίως από τον κόσμο των ενηλίκων.

Ανάμεσα στα χιλιάδες σχόλια που συγκέντρωσε το βίντεο, πολλά μοναχοπαίδια αναγνώρισαν δικές τους εμπειρίες. Ένας σχολιαστής ανέφερε πως στα οικογενειακά γεύματα δεν υπήρχε ποτέ ξεχωριστό τραπέζι για τα παιδιά· έτσι, από μικρός έμαθε καλούς τρόπους και να συζητά με ενήλικες χωρίς δισταγμό.

Άλλος χρήστης είπε ότι οι γονείς του ήταν δύο συγκάτοικοι που απλώς ανέχονταν ο ένας τον άλλο και έκαναν ένα παιδί. Ένας τρίτος θυμήθηκε πόσο ξαφνιάστηκε όταν αντίκρισε τα έξι αδέλφια ενός φίλου του να τρέχουν συνεχώς μέσα στο σπίτι.