Νέα ανάλυση στις ΗΠΑ καταγράφει ξανά αύξηση των περιστατικών, έπειτα από δύο δεκαετίες μείωσης. Ταυτόχρονα, διαφορετική μελέτη εξετάζει γιατί ο καρκίνος μπορεί να εμφανίζεται πιο επιθετικός σε νεότερους ασθενείς.
Γράφει η Ρούλα Σκουρογιάννη
Για πολλές δεκαετίες, οι διαγνώσεις καρκίνου του παχέος εντέρου ακολουθούσαν πτωτική πορεία, καθώς ο προληπτικός έλεγχος επέτρεπε την αφαίρεση πολυπόδων πριν μετατραπούν σε όγκους. Τώρα, ωστόσο, τα δεδομένα υποδηλώνουν αλλαγή αυτής της τάσης. Οι ιατρικές εταιρείες είχαν ήδη επισημάνει την αύξηση του καρκίνου στους νεότερους ενήλικες*, ενώ νέα ανάλυση καταγράφει άνοδο σε σχεδόν όλες τις ηλικίες. Οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη προσδιορίσει τι την προκαλεί.
Τα ευρήματα της νέας ανάλυσης
Στις 27 Οκτωβρίου δημοσιεύθηκε η μελέτη στο NEJM Evidence**. Η ερευνητική ομάδα υπό την Caitlin Murphy, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, εξέτασε τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου των ΗΠΑ, καλύπτοντας 20 χρόνια. Η ηλικιακά προσαρμοσμένη συνολική επίπτωση υποχώρησε από 55,2 περιπτώσεις ανά 100.000 κατοίκους το 2000 σε 36,7 το 2022, προτού φτάσει τις 38,3 το 2023. Όπως υπογραμμίζει η Murphy, πρόκειται για την πρώτη αύξηση της συνολικής επίπτωσης εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια. Η άνοδος σημειώθηκε σε κάθε ηλικιακή ομάδα έως και τα 65–69 έτη.
Επομένως, η αύξηση δεν περιορίζεται στους κάτω των 50. Η Murphy εκτιμά ότι οι παράγοντες που συνδέονται με τον καρκίνο στους νεότερους ενδέχεται πλέον να σχετίζονται και με την άνοδο στις μεγαλύτερες ηλικίες. Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι, εάν συνεχιστεί η τάση, η γήρανση του πληθυσμού θα επιβαρύνει περισσότερο το σύστημα υγείας, καθώς θα χρειαστούν περισσότερες θεραπείες και φροντίδα για όσους επιβιώνουν.
Η ιδιαίτερη αύξηση στην ηλικιακή ομάδα 45–49 ετών
Στην ομάδα των 45–49 ετών καταγράφηκε η ταχύτερη άνοδος: 12,76% κάθε χρόνο από το 2019 έως το 2023. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό πιθανότατα οφείλεται στη μεγαλύτερη συμμετοχή στον προληπτικό έλεγχο, μετά την αλλαγή των αμερικανικών οδηγιών και τη μείωση της ηλικίας έναρξης από τα 50 στα 45. Η αναθεώρηση έγινε το 2021, καθώς αυξάνονταν τα περιστατικά στους νεότερους ενήλικες. Κατά τη Murphy, τα στοιχεία αυτά δείχνουν πως ο έλεγχος εντοπίζει εγκαίρως τον καρκίνο, σε στάδιο όπου η θεραπεία είναι αποτελεσματικότερη.
Ωστόσο, ο προληπτικός έλεγχος δεν αρκεί για να εξηγήσει την ευρύτερη αύξηση ή όσα συμβαίνουν στις υπόλοιπες ηλικιακές ομάδες. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ενδέχεται να δρουν άγνωστοι παράγοντες κινδύνου, πιθανώς και περιβαλλοντικοί, οι οποίοι εξουδετερώνουν τα οφέλη του ελέγχου.
Η αύξηση του καρκίνου του παχέος εντέρου καταγράφεται και διεθνώς
Παρότι τα στοιχεία της ανάλυσης προέρχονται από τις ΗΠΑ, το φαινόμενο δεν περιορίζεται εκεί. Ανασκόπηση, η οποία παραπέμπει σε διεθνή μελέτη, αναφέρει ότι τα περιστατικά καρκίνου του παχέος εντέρου αυξάνονται σε ανθρώπους κάτω των 50 σε περισσότερες από 50 χώρες, από την Ιαπωνία και τη Δανία έως την Ουγκάντα, παρά τις διαφορετικές πολιτικές υγείας και τις οδηγίες προληπτικού ελέγχου. Η διεθνής εξάπλωση της ανόδου στρέφει τους ειδικούς προς πιθανούς περιβαλλοντικούς παράγοντες. Μεταξύ των υποθέσεων που εξετάζονται είναι η παχυσαρκία, καθώς η σύνδεσή της με τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου έχει τεκμηριωθεί. Η διερεύνηση των αιτιών της αύξησης στους μεγαλύτερους συνεχίζεται.
Στις ΗΠΑ, τα στοιχεία της Αμερικανικής Εταιρείας Καρκίνου δείχνουν ότι η επίπτωση στις ηλικίες 20–49 αυξανόταν κατά 3% ετησίως από το 2013 έως το 2022. Παράλληλα, ο καρκίνος του παχέος εντέρου ανέβηκε από την πέμπτη θέση στις αρχές της δεκαετίας του 1990 στην πρώτη θέση μεταξύ των αιτιών θανάτου από καρκίνο για τους κάτω των 50 το 2023.
Οι λόγοι για την πιο επιθετική νόσο στους νεότερους
Μια άλλη ομάδα ερευνητών αναζήτησε τις διαφορές στους όγκους νεότερων ασθενών που θα μπορούσαν να εξηγήσουν την πιο επιθετική συμπεριφορά τους. Η μελέτη, μία από τις μεγαλύτερες στο είδος της, δημοσιεύθηκε στις 29 Οκτωβρίου στο Nature Medicine***. Οι επιστήμονες, με επικεφαλής την Ana Anderson από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, εξέτασαν 189 όγκους ασθενών ηλικίας από 29 έως 90 ετών και άνω. Από αυτούς, 54 είχαν διαγνωστεί πριν από την ηλικία των 50 και 135 σε ηλικία 50 ετών ή μεγαλύτερη. Με τη μέθοδο RNA-seq μονού πυρήνα διερεύνησαν τη γονιδιακή δραστηριότητα σε περισσότερα από 850.000 κύτταρα.
Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τρία κύρια ευρήματα. Στον πιο συχνό υπότυπο του καρκίνου του παχέος εντέρου, οι όγκοι των νεότερων ασθενών περιείχαν πολύ περισσότερα κύτταρα συνδετικού και υποστηρικτικού ιστού σε αναλογία με τα καρκινικά. Σε αρκετούς συμπαγείς όγκους, η παρουσία τους έχει συσχετιστεί με ανθεκτικότητα στη χημειοθεραπεία. Η Anderson αναφέρει ότι τα κύτταρα αυτά είναι δυνατόν να απελευθερώνουν παράγοντες που περιορίζουν την ανοσολογική απόκριση, ενώ παράλληλα δημιουργούν ένα φράγμα που δυσκολεύει τη διείσδυση των φαρμάκων στον όγκο.
Ένα δεύτερο εύρημα ήταν η αυξημένη δραστηριότητα των μακρών μη κωδικοποιητικών RNA στους νεότερους ασθενείς. Πρόκειται για μόρια που επηρεάζουν τη ρύθμιση των γονιδίων, χωρίς να κωδικοποιούν πρωτεΐνες· αρκετά από αυτά κατατάσσονται στα «σκοτεινά» RNA, των οποίων οι λειτουργίες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητες. Επιπλέον, η γονιδιακή δραστηριότητα φανέρωσε εντονότερη επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων, κάτι που ενδέχεται να διευκολύνει τη μετακίνηση των καρκινικών κυττάρων και την εισβολή τους στους γύρω ιστούς.
Όπως επισημαίνει η Anderson, η διερεύνηση αυτών των διαφορών βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Παρ’ όλα αυτά, η μελέτη της ομάδας ανοίγει έναν νέο δρόμο για την έρευνα γύρω από ένα επείγον ζήτημα.
Τι δείχνουν τα ευρήματα για την καθημερινότητά μας
Η συγκεκριμένη μελέτη δεν τροποποιεί από μόνη της τις οδηγίες που ισχύουν στην Ελλάδα, ενώ τα στοιχεία της αφορούν τον πληθυσμό των ΗΠΑ. Μπορεί, ωστόσο, να συμβάλει σε μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση του ζητήματος. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου δεν αφορά πλέον μόνο τους ηλικιωμένους, γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή στα συμπτώματα ανεξαρτήτως ηλικίας. Αίμα στα κόπρανα, αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου που επιμένουν, κοιλιακός πόνος που δεν περνά, απώλεια βάρους χωρίς εξήγηση ή αναιμία πρέπει να αξιολογούνται από γιατρό, αντί να περιμένουμε. Έρευνα υποστηρίζει ότι η καθυστερημένη διάγνωση συνδέεται με την αύξηση των νέων περιστατικών και της θνησιμότητας στις νεότερες ηλικίες.
Όσον αφορά τον προληπτικό έλεγχο, είναι χρήσιμο να συζητάμε με τον γιατρό μας ποια είναι η κατάλληλη χρονική στιγμή για εμάς, ιδίως όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό. Όπου λειτουργούν προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου, η συμμετοχή σε αυτά έχει αποδεδειγμένο όφελος.
Περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν στους ακόλουθους συνδέσμους:
https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/health-rounds-colon-cancer-becomes-leading-cause-us-cancer-deaths-those-under-50-2026-01-23/?utm_source=Sailthru&utm_medium=Newsletter&utm_campaign=Health-Rounds&utm_term=102926&lctg=63e121d07a7ced439a0e2587
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/news/karkinos-pacheos-enteroy-i-anodos-den-periorizetai-stoys-neoys-ftanei-schedon-se-oles-tis-ilikies/26530
