Οστεοαρθρίτιδα γόνατος: Συμπτώματα, στάδια, διάγνωση και τρόποι αντιμετώπισης

Η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος είναι μια εκφυλιστική πάθηση κατά την οποία ο χόνδρος της άρθρωσης φθείρεται σταδιακά. Είναι η συχνότερη μορφή αρθρίτιδας που προσβάλλει το γόνατο. Πρόκειται για χρόνια, εξελισσόμενη κατάσταση, αλλά οι θεραπείες μπορούν να βοηθήσουν στον έλεγχο των συμπτωμάτων. Όταν γίνει σοβαρή, μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο χειρουργικής αντικατάστασης της άρθρωσης.

Τι είναι η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος

Η οστεοαρθρίτιδα εμφανίζεται όταν φθείρεται ο χόνδρος του γόνατος, με αποτέλεσμα τα οστά να τρίβονται μεταξύ τους. Η τριβή μπορεί να προκαλέσει πόνο, πρήξιμο και δυσκαμψία. Ο χόνδρος καλύπτει τις άκρες των οστών στην άρθρωση, επιτρέποντάς τους να κινούνται ομαλά και απορροφώντας τους κραδασμούς όταν στηρίζεται βάρος στο γόνατο. Όταν φθαρεί, δεν αναπλάθεται, ενώ η κινητικότητα της άρθρωσης μπορεί να περιοριστεί.

Η οστεοαρθρίτιδα είναι εκφυλιστική νόσος των αρθρώσεων, που συνήθως σχετίζεται με τη σταδιακή φθορά τους με την πάροδο του χρόνου. Το γόνατο δέχεται σημαντική καταπόνηση στη διάρκεια της ζωής και είναι μία από τις αρθρώσεις που προσβάλλονται συχνότερα.

Δεν υπάρχει θεραπεία που να εξαλείφει την οστεοαρθρίτιδα, αλλά υπάρχουν επιλογές που μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξή της και να ανακουφίσουν τα συμπτώματα. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορεί επίσης να βοηθήσουν. Η πάθηση συνήθως επιδεινώνεται με τον χρόνο και μπορεί τελικά να οδηγήσει σε αναπηρία. Ο γιατρός παρακολουθεί την εξέλιξή της, ενώ όταν επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα μπορεί να εξεταστεί η χειρουργική αντιμετώπιση.

Στάδια οστεοαρθρίτιδας του γόνατος

Δεν υπάρχουν καθορισμένα στάδια για την οστεοαρθρίτιδα του γόνατος, ωστόσο η πάθηση εξελίσσεται με σχετικά προβλέψιμο τρόπο. Αυτό διαφέρει από άλλες μορφές αρθρίτιδας του γόνατος. Ο γιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει στάδια ή βαθμίδες για να περιγράψει πόσο προχωρημένη είναι η κατάσταση. Η κατανόηση της εξέλιξής της βοηθά να γίνει σαφέστερο τι μπορεί να σημαίνουν τα συμπτώματα και τι να αναμένεται στη συνέχεια.

• Στάδιο 1 (ήπια φθορά): Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις φθοράς του χόνδρου, χωρίς να είναι πιθανό να έχει γίνει ακόμη αντιληπτός πόνος.
• Στάδιο 2 (ήπιο): Μπορεί να αρχίσουν πόνος και δυσκαμψία, αλλά υπάρχει ακόμη αρκετός χόνδρος ώστε να μην τρίβονται τα οστά μεταξύ τους.
• Στάδιο 3 (μέτριο): Ο χόνδρος έχει μειωθεί σημαντικά. Ο πόνος μπορεί να είναι εντονότερος, ιδιαίτερα στο τρέξιμο, στο περπάτημα, στα βαθιά καθίσματα και στο γονάτισμα. Μπορεί επίσης να υπάρχει περισσότερη δυσκαμψία ή δυσκολία στην κίνηση, ειδικά μετά από παρατεταμένη ακινησία.
• Στάδιο 4 (σοβαρό): Ο χόνδρος έχει σχεδόν εξαφανιστεί και τα οστά τρίβονται μεταξύ τους όταν κινούνται. Το γόνατο είναι δύσκαμπτο και επώδυνο, ενώ μπορεί να μην κινείται. Σε αυτό το στάδιο μπορεί να εξεταστεί η αντικατάσταση της άρθρωσης.

Συμπτώματα

Ο πόνος στο γόνατο είναι το συχνότερο σύμπτωμα. Μπορεί να εμφανίζεται όταν ασκείται πίεση στην άρθρωση, όταν κινείται το γόνατο ή ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας. Άλλα συμπτώματα είναι:

• Δυσκαμψία, ιδιαίτερα όταν σηκώνεστε ή μετά από πολλή ώρα καθιστοί.
• Ήχος τριξίματος ή αίσθηση ότι κάτι «τρίβεται» κατά την κίνηση.
• Αίσθημα αστάθειας, σαν το γόνατο να μπορεί να λυγίσει ή να «υποχωρήσει».
• Μπλοκάρισμα ή αίσθηση ότι το γόνατο έχει κολλήσει όταν προσπαθείτε να το κινήσετε.

Καθώς εξελίσσεται η αρθρίτιδα, η μειωμένη χρήση του γόνατος μπορεί να αποδυναμώσει τους μυς που στηρίζουν την άρθρωση. Έτσι, το γόνατο μπορεί να γίνει λιγότερο σταθερό, να επηρεαστεί το βάδισμα και να αυξηθεί ο κίνδυνος τραυματισμού.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Η οστεοαρθρίτιδα συνήθως προκύπτει από τη σταδιακή φθορά της άρθρωσης με την πάροδο του χρόνου. Παράγοντες όπως ένας τραυματισμός ή η επιπλέον καταπόνηση του γόνατος μπορεί να συμβάλουν στην ταχύτερη φθορά. Ο χόνδρος λειτουργεί σαν αμορτισέρ, προστατεύοντας τα οστά από τους κραδασμούς. Όπως τα αμορτισέρ ενός αυτοκινήτου φθείρονται γρηγορότερα σε ανώμαλους δρόμους, έτσι και η καταπόνηση μπορεί να επιταχύνει τη φθορά του χόνδρου.

Παράγοντες που μπορεί να συμβάλουν περιλαμβάνουν:

• Τραυματισμό στο γόνατο, ακόμη και παλαιότερο.
• Συχνή καταπόνηση του γόνατος στην εργασία ή κατά την άθληση.
• Κληρονομική προδιάθεση για οστεοαρθρίτιδα του γόνατος.
• Παραμορφώσεις των οστών ή των αρθρώσεων, όπως τα γόνατα που συγκλίνουν προς τα μέσα.

Διάγνωση

Ο γιατρός θα ρωτήσει για τα συμπτώματα και θα εξετάσει το γόνατο. Μπορεί να ελέγξει:

• Αν το γόνατο έχει αλλαγή χρώματος, πρήξιμο ή ευαισθησία.
• Αν υπάρχει πόνος σε συγκεκριμένο σημείο.
• Αν υπάρχουν ενδείξεις πιθανού τραυματισμού.
• Πόσο μπορεί να κινηθεί το γόνατο, δηλαδή το εύρος κίνησής του.
• Αν η άρθρωση φαίνεται χαλαρή ή ασταθής.
• Πώς περπατάτε και στηρίζεστε στο γόνατο.

Στη συνέχεια μπορεί να ζητηθούν απεικονιστικές εξετάσεις. Συνήθως, η ακτινογραφία του γόνατος μπορεί να δείξει ενδείξεις οστεοαρθρίτιδας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί μαγνητική τομογραφία ή αξονική τομογραφία για λεπτομερέστερη εξέταση των ιστών της άρθρωσης.

Αντιμετώπιση

Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, μη χειρουργικές θεραπείες και χειρουργική επέμβαση. Συνήθως, οι γιατροί δοκιμάζουν πρώτα τις μη χειρουργικές επιλογές και εξετάζουν το χειρουργείο σε επόμενο στάδιο.

Μπορεί να προληφθεί η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος;

Επειδή συνήθως δεν υπάρχει μία και μοναδική αιτία, η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος δεν μπορεί να προληφθεί πλήρως. Μπορείτε, ωστόσο, να μειώσετε τον κίνδυνο περιορίζοντας όσο είναι δυνατόν την καταπόνηση της άρθρωσης:

• Αν η εργασία σας επιβαρύνει τα γόνατα, εξετάστε τρόπους να την προσαρμόσετε.
• Αν κάνετε τζόκινγκ ή τρέχετε, προτιμήστε μαλακές επιφάνειες αντί για άσφαλτο ή πεζοδρόμιο.
• Εναλλάσσετε τις δραστηριότητές σας με ασκήσεις χαμηλής επιβάρυνσης, όπως κολύμβηση ή ποδηλασία.
• Αν έχετε επιπλέον βάρος, η απώλεια ακόμη και του 10% του μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο οστεοαρθρίτιδας του γόνατος.

Η οστεοαρθρίτιδα του γόνατος αναπτύσσεται σταδιακά και ο αρχικός πόνος μπορεί να μην γίνει αντιληπτός μέχρι να επιδεινωθεί. Αν εμφανίσετε πόνο στο γόνατο χωρίς προφανή αιτία και αυτός χειροτερεύει, απευθυνθείτε στον γιατρό σας. Η έγκαιρη αντιμετώπιση προσφέρει την καλύτερη δυνατότητα επιβράδυνσης της εξέλιξης και ελέγχου των συμπτωμάτων χωρίς χειρουργική επέμβαση.

Οι αποφάσεις για την αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό σας.