Έμφραγμα: Τι να κάνετε άμεσα, ποια είναι τα συμπτώματα και πώς να μειώσετε τον κίνδυνο

Δεν υπάρχει τρόπος να σταματήσει κάποιος μόνος του ένα έμφραγμα που βρίσκεται σε εξέλιξη. Η άμεση αναζήτηση επείγουσας ιατρικής βοήθειας είναι ο καλύτερος τρόπος να περιοριστεί η βλάβη στην καρδιά. Αν υποψιάζεστε ότι εσείς ή κάποιος δίπλα σας παθαίνει έμφραγμα, καλέστε αμέσως το 166.

Το έμφραγμα προκαλείται όταν διακόπτεται η παροχή αίματος στην καρδιά και μπορεί να αποβεί θανατηφόρο. Η γρήγορη δράση βοηθά να ξεκινήσει έγκαιρα η θεραπεία. Παρότι δεν υπάρχει αποτελεσματικός τρόπος να σταματήσει άμεσα ένα έμφραγμα, υπάρχουν μέτρα που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισής του.

Μπορεί να σταματήσει ένα έμφραγμα ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη;

Όχι. Αν το έμφραγμα έχει ήδη αρχίσει, ο μόνος τρόπος αντιμετώπισης είναι η άμεση αναζήτηση επείγουσας ιατρικής φροντίδας. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι ο βήχας μπορεί να βοηθήσει, κρατώντας τη ροή του αίματος, όμως η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία (American Heart Association) δεν συνιστά αυτή τη μέθοδο.

Τι να κάνετε όταν εμφανιστούν συμπτώματα

Αν πιστεύετε ότι εσείς ή κάποιος μαζί σας παθαίνει έμφραγμα, ενεργήστε γρήγορα:

1. Καλέστε το 166

Το ΕΚΑΒ και τα πληρώματα ασθενοφόρων είναι ο ταχύτερος και ασφαλέστερος τρόπος πρόσβασης σε επείγουσα ιατρική βοήθεια. Καλέστε αμέσως, ακόμη κι αν δεν είστε απολύτως βέβαιοι ότι πρόκειται για έμφραγμα.

2. Ρωτήστε για τη λήψη ασπιρίνης

Το πλήρωμα του ασθενοφόρου μπορεί να συστήσει τη λήψη ασπιρίνης, η οποία ενδέχεται να περιορίσει τη βλάβη που προκαλεί το έμφραγμα στην καρδιά. Ωστόσο, ορισμένοι άνθρωποι είναι αλλεργικοί στην ασπιρίνη. Για τους πιθανούς κινδύνους, συμβουλευτείτε επαγγελματία υγείας.

3. Πάρτε τυχόν φάρμακο που σας έχει συνταγογραφηθεί για τον πόνο στο στήθος

Αν λαμβάνετε ήδη φάρμακα για πόνο στο στήθος, πάρτε τα σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας ή βεβαιωθείτε ότι τα έχετε ήδη πάρει όσο περιμένετε το ασθενοφόρο. Σε αυτά μπορεί να περιλαμβάνονται:

• Νιτρικά, όπως το Imdur.
• Β-αναστολείς, όπως η μετοπρολόλη, η καρβεδιλόλη ή η ατενολόλη.

4. Ξεκλειδώστε την πόρτα

Αν βρίσκεστε σε εσωτερικό χώρο με άλλο άτομο, ζητήστε του να ξεκλειδώσει και να ανοίξει την εξώπορτα, ώστε το πλήρωμα του ασθενοφόρου να μπορέσει να μπει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα.

5. Ξεκουραστείτε σε άνετη θέση και περιμένετε το ασθενοφόρο

Η ανάπαυση μειώνει την καταπόνηση της καρδιάς καθώς προσπαθεί να στείλει αίμα στο σώμα. Καθίστε ή ξαπλώστε, ανάλογα με το ποια θέση σάς ανακουφίζει περισσότερο. Αν είστε μόνοι, καλέστε αμέσως το 166 και ακολουθήστε τις οδηγίες του τηλεφωνητή.

6. Χαλαρώστε τα στενά ρούχα

Χαλαρώστε στενά ρούχα και αξεσουάρ, όπως τη γραβάτα ή τη ζώνη, για να διευκολύνετε την αναπνοή. Έτσι, θα είναι επίσης ευκολότερη η αξιολόγησή σας από το πλήρωμα του ασθενοφόρου.

Πώς να μειώσετε τον κίνδυνο εμφράγματος

Οι παρακάτω αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου:

Ακολουθήστε υγιεινή διατροφή

Μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή μπορεί να μειώσει την πιθανότητα εμφράγματος. Σύμφωνα με την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία, μπορεί να περιλαμβάνει:

• Φρούτα.
• Λαχανικά.
• Όσπρια.
• Ξηρούς καρπούς.
• Άπαχες ζωικές πρωτεΐνες.
• Ψάρια.

Περιορίστε επίσης τα επεξεργασμένα κρέατα, τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες και τα ζαχαρούχα ποτά.

Να είστε σωματικά δραστήριοι

Η σωματική δραστηριότητα συμβάλλει επίσης στην πρόληψη του εμφράγματος. Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία συστήνει στους ενήλικες, όπου είναι εφικτό, τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης ή 75 λεπτά έντονης άσκησης την εβδομάδα. Όσοι είναι ήδη δραστήριοι μπορούν να αυξήσουν τη δραστηριότητά τους για ακόμη μεγαλύτερη προστασία.

Διατηρήστε μέτριο βάρος

Η διατήρηση μέτριου βάρους μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη. Αν χρειάζεται, προσαρμόστε την πρόσληψη θερμίδων και τη σωματική δραστηριότητα με βάση το βάρος που είναι κατάλληλο για το ύψος και την ηλικία σας.

Αποφύγετε το κάπνισμα

Αν καπνίζετε, προσπαθήστε να το διακόψετε. Ο καπνός από προϊόντα καπνού, όπως τα τσιγάρα και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, καθώς και το παθητικό κάπνισμα, αυξάνουν τον κίνδυνο εμφράγματος.

Αντιμετωπίστε άλλες παθήσεις

Η διαχείριση παθήσεων που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφράγματος είναι επίσης σημαντική. Σε αυτές περιλαμβάνονται:

• Η υψηλή αρτηριακή πίεση.
• Η υψηλή χοληστερόλη.
• Ο διαβήτης ή το υψηλό σάκχαρο στο αίμα.

Κοιμηθείτε αρκετά

Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), ο επαρκής ύπνος μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου παθήσεων που ενδέχεται να οδηγήσουν σε έμφραγμα, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση ή ο διαβήτης τύπου 2. Οι περισσότεροι ενήλικες ηλικίας 18–60 ετών χρειάζονται τουλάχιστον 7 ώρες ύπνου κάθε βράδυ.

Πίνετε αρκετό νερό

Η επαρκής πρόσληψη νερού βοηθά στην αποφυγή της αφυδάτωσης, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε έμφραγμα. Η ποσότητα νερού που χρειάζεται κάθε άνθρωπος διαφέρει ανάλογα με παράγοντες όπως το ύψος, το βάρος, η ηλικία και το φύλο.

Σημεία και συμπτώματα εμφράγματος

Τα συμπτώματα μπορεί να διαφέρουν μεταξύ γυναικών και ανδρών. Στους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους μπορεί να είναι διαφορετικά ή να μην εμφανιστούν καθόλου.

Στις γυναίκες

• Ναυτία.
• Αίσθημα λιποθυμίας ή ζάλης.
• Ασυνήθιστη κόπωση.
• Πόνος ή δυσφορία στο στήθος.
• Δύσπνοια.
• Πόνος ή δυσφορία στη γνάθο, στον αυχένα, στην πλάτη, στο χέρι ή στον ώμο.

Στους άνδρες

• Πόνος ή δυσφορία στο στήθος.
• Δύσπνοια.
• Πόνος ή δυσφορία στη γνάθο, στον αυχένα, στην πλάτη, στο χέρι ή στον ώμο.

Στους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους

Τα συμπτώματα μπορεί να διαφέρουν. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να μην εμφανιστούν καθόλου.

Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια

Καλέστε αμέσως το 166 αν πιστεύετε ότι εσείς ή κάποιος άλλος παθαίνει έμφραγμα. Όσο νωρίτερα φτάσει το άτομο στο νοσοκομείο, τόσο νωρίτερα μπορούν οι γιατροί να αρχίσουν τη θεραπεία. Η έγκαιρη αντιμετώπιση μπορεί να περιορίσει τη βλάβη στην καρδιά και να αυξήσει τις πιθανότητες επιβίωσης.

Το έμφραγμα μπορεί μερικές φορές να οδηγήσει σε καρδιακή ανακοπή, δηλαδή διακοπή του καρδιακού παλμού. Το άτομο χάνει τις αισθήσεις του και χρειάζεται άμεση ιατρική φροντίδα.

Πώς αντιμετωπίζεται το έμφραγμα

Οι γιατροί προσπαθούν να αποκαταστήσουν τη ροή του αίματος προς την καρδιά. Η κατάλληλη θεραπεία εξαρτάται από το άτομο και μπορεί να περιλαμβάνει:

Διαδερμική στεφανιαία παρέμβαση

Κατά τη διαδερμική στεφανιαία παρέμβαση, οι καρδιολόγοι χρησιμοποιούν έναν λεπτό καθετήρα με μπαλόνι στο άκρο του, για να ανοίξουν τις αρτηρίες που έχουν στενέψει ή φράξει. Συνήθως προωθούν τον καθετήρα προς την καρδιά μέσω ενός αιμοφόρου αγγείου στον καρπό ή στη βουβωνική χώρα και, όταν φτάσει στο σημείο, φουσκώνουν το μπαλόνι ώστε να διευρύνουν την αρτηρία.

Τοποθέτηση στεντ

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο καρδιολόγος τοποθετεί ένα μικρό μεταλλικό σωληνάκι, το στεντ, μέσα στην αρτηρία για να την κρατήσει ανοιχτή. Αυτό γίνεται συνήθως κατά τη διαδερμική στεφανιαία παρέμβαση.

Θρομβολυτικά φάρμακα

Τα θρομβολυτικά φάρμακα βοηθούν στη διάλυση των θρόμβων στις αρτηρίες.

Τι είναι το έμφραγμα

Σύμφωνα με τα CDC, στις Ηνωμένες Πολιτείες κάποιος παθαίνει έμφραγμα κάθε 40 δευτερόλεπτα. Η ιατρική ονομασία του εμφράγματος είναι έμφραγμα του μυοκαρδίου.

Η στεφανιαία νόσος είναι η συχνότερη αιτία εμφράγματος. Το έμφραγμα συμβαίνει όταν μια απόφραξη σε στεφανιαία αρτηρία εμποδίζει την παροχή αίματος στην καρδιά. Αν η αρτηρία έχει φράξει πλήρως, οι γιατροί μιλούν για έμφραγμα του μυοκαρδίου με ανάσπαση του διαστήματος ST (STEMI). Αν έχει φράξει μερικώς, πρόκειται για έμφραγμα του μυοκαρδίου χωρίς ανάσπαση του διαστήματος ST (NSTEMI).

Όλα τα μέρη του σώματος χρειάζονται συνεχή παροχή αίματος, το οποίο μεταφέρει το οξυγόνο και τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται τα κύτταρα για να συντηρούνται και να επιδιορθώνονται. Όταν η ροή του αίματος προς την καρδιά διακόπτεται, τμήματα του καρδιακού ιστού αρχίζουν να νεκρώνονται, προκαλώντας μόνιμη βλάβη.

Σε περίπτωση ύποπτων συμπτωμάτων εμφράγματος, καλέστε αμέσως το 166· για τη λήψη φαρμάκων και τις αποφάσεις πρόληψης ή θεραπείας, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.