Vegan διατροφή και υγεία του εντέρου: Τι αποκαλύπτει νέα μελέτη για τον ρόλο της πρωτεΐνης

Το έντερο περιλαμβάνει δισεκατομμύρια μικροοργανισμούς που σχηματίζουν ένα περίπλοκο οικοσύστημα. Όταν αυτό βρίσκεται σε ισορροπία, συμβάλλει στη ρύθμιση πολλών λειτουργιών και στην υγεία του οργανισμού. Η διατροφή επηρεάζει το μικροβιακό αυτό σύνολο. Έχει, όμως, σημασία αν κάποιος ακολουθεί vegan διατροφή ή καταναλώνει και ζωικά προϊόντα;

Σε νέα μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Microbiome, επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης εξέτασαν το ερώτημα, αναλύοντας το μικροβίωμα του εντέρου 75 vegans και 75 Δανών που δεν περιόριζαν την κατανάλωση ζωικών προϊόντων.

Οι επιστήμονες είχαν αρχικά την προσδοκία ότι οι vegans θα εμφάνιζαν την καλύτερη εικόνα μικροβιώματος σε κάθε παράμετρο. Τα αποτελέσματα, ωστόσο, ανέδειξαν ένα αξιοσημείωτο μειονέκτημα: κατά μέσο όρο, τα βακτήρια του εντέρου τους παρουσίαζαν μικρότερη ποικιλομορφία από εκείνα των παμφάγων.

«Αυτό αποτέλεσε μεγάλη έκπληξη. Επειδή οι vegans καταναλώνουν αποκλειστικά φυτικές τροφές και, επομένως, προσλαμβάνουν μεγάλες ποσότητες φυτικών ινών και άλλων φυτικών συστατικών που προάγουν την υγεία και διεγείρουν το μικροβίωμα του εντέρου, περιμέναμε ότι θα είχαν μεγαλύτερη βακτηριακή ποικιλομορφία από τους παμφάγους. Ωστόσο, αυτό δεν συνέβη», εξηγεί ο Oluf Borbye Pedersen, καθηγητής στο Κέντρο Βασικής Μεταβολικής Έρευνας του Ιδρύματος Novo Nordisk.

Ο Pedersen προσθέτει ότι η χαμηλότερη μέση ποικιλομορφία των βακτηρίων στο έντερο των vegans μπορεί να σχετίζεται με τη μικρότερη κατανάλωση πρωτεΐνης. Από την ημερήσια ενέργεια που προσλάμβαναν, το 12% προερχόταν από πρωτεΐνη για τους vegans, ενώ στους παμφάγους το ποσοστό ήταν 17%. Παρ’ όλα αυτά, οι vegans με την υψηλότερη πρόσληψη πρωτεΐνης είχαν βακτηριακή ποικιλομορφία παρόμοια με των παμφάγων. Έτσι, η πρωτεΐνη ενδέχεται να είναι ένας παράγοντας που δεν έχει εξεταστεί όσο θα έπρεπε σε σχέση με την ποικιλομορφία του εντερικού μικροβιώματος.

Το έντερο είναι σαν ένα τροπικό δάσος

Η υγεία του εντέρου βρίσκεται στο επίκεντρο των ερευνητών, επειδή έχει καθοριστική σημασία για τη συνολική υγεία. Στο πλαίσιο αυτό, η μεγάλη ποικιλία βακτηρίων αντιμετωπίζεται ως θετικό στοιχείο.

«Το έντερό μας είναι ένα εξαιρετικά σύνθετο οικοσύστημα. Μπορούμε να το παρομοιάσουμε με ένα τροπικό δάσος, το οποίο λειτουργεί καλύτερα όταν φιλοξενεί όσο το δυνατόν περισσότερα διαφορετικά είδη. Το ίδιο ισχύει και για το εσωτερικό μικροβιακό μας οικοσύστημα, το οποίο ιδανικά θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο ποικιλόμορφο», αναφέρει ο Pedersen.

Η αυξημένη βιοποικιλότητα αποτελεί σημάδι ενός εντερικού μικροβιώματος που είναι υγιές και ανθεκτικό. Η σημασία του δεν περιορίζεται στην πέψη και στον μεταβολισμό: συμμετέχει επίσης ουσιαστικά στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και στην υγεία του εγκεφάλου.

Το μικροβίωμα των vegans ήταν υγιές, με μία εξαίρεση

Οι ερευνητές εξέτασαν δείγματα αίματος, κοπράνων και ούρων, ώστε να εντοπίσουν τις διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων. Έπειτα κατέγραψαν τα βακτήρια και τους ιούς του εντέρου, μαζί με τα μόρια σηματοδότησης που εντοπίζονται στον οργανισμό.

«Πέρα από τη μειωμένη ποικιλομορφία των εντερικών βακτηρίων, διαπιστώσαμε ότι οι vegans είχαν ένα μικροβίωμα που προάγει την υγεία», σημειώνει ο Pedersen.

Σε σύγκριση με τους παμφάγους, οι vegans έτρωγαν περισσότερους υδατάνθρακες και φυτικές ίνες, ενώ η μέση πρόσληψη πρωτεΐνης και λίπους ήταν χαμηλότερη. Είχαν επίσης υψηλότερα επίπεδα αρκετών ειδών βακτηρίων που διασπούν τις φυτικές ίνες, καθώς και μεγαλύτερη παρουσία του Blastocystis, μικροοργανισμού που έχει συσχετιστεί με χαμηλότερη αρτηριακή πίεση.

Επιπρόσθετα, οι μετρήσεις έδειξαν χαμηλότερη γλυκόζη και χοληστερόλη στο αίμα των vegans, καθώς και λιγότερους δείκτες φλεγμονής στον οργανισμό τους σε σχέση με τους παμφάγους.

Η επάρκεια θρεπτικών συστατικών στη διατροφή

Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι πρόκειται για σχετικά μικρή, παρατηρητική μελέτη, η οποία συγκρίνει διατροφικά πρότυπα που οι συμμετέχοντες ακολουθούσαν ήδη. Τα αποτελέσματά της, επομένως, μπορούν να δείξουν συσχετίσεις, όχι όμως να αποδείξουν ότι συγκεκριμένες διατροφικές συνήθειες οδηγούν άμεσα σε αλλαγές στο μικροβίωμα ή στην υγεία του εντέρου. Ενδεικτικά, δεν τεκμηριώνουν ότι η πρόσληψη πρωτεΐνης προκαλεί από μόνη της μεταβολές στην ποικιλομορφία των βακτηρίων.

Για αυτόν τον λόγο, ο Pedersen δεν διατυπώνει διατροφικές οδηγίες με αφετηρία τη νέα μελέτη. Επισημαίνει, ωστόσο, πως τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη να καλύπτονται οι ανάγκες του οργανισμού σε θρεπτικά συστατικά, όποιες κι αν είναι οι διατροφικές προτιμήσεις.

«Οι vegans ειδικότερα θα πρέπει να εξετάζουν αν λαμβάνουν αρκετή πρωτεΐνη μέσω της διατροφής τους, καθώς δεν την προσλαμβάνουν από το κρέας, τα αυγά ή τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Καλές φυτικές πηγές πρωτεΐνης είναι τα φασόλια, οι φακές, οι σπόροι κάνναβης, οι σπόροι chia, η κινόα, τα αμύγδαλα και οι ξηροί καρποί», καταλήγει.