Πριν ασκήσετε κριτική στους άλλους, μετρήστε έως το 10

Είναι ανθρώπινο να αξιολογούμε τους άλλους, αλλά μπορούμε να αποφύγουμε τις αυθόρμητες αντιδράσεις σε όσα μας δυσαρεστούν. Έξι απλές πρακτικές βοηθούν να κατανοούμε τα συναισθήματά μας και να ρυθμίζουμε καλύτερα τη συμπεριφορά μας όταν θέλουμε να ασκήσουμε κριτική.

Στην καθημερινότητά μας συναντάμε απόψεις και τρόπους συμπεριφοράς διαφορετικούς από τους δικούς μας. Η διαφωνία μπορεί εύκολα να φέρει ειρωνεία, περιφρόνηση ή θυμό. Τέτοιες αντιδράσεις, όμως, έχουν αντίκτυπο τόσο στις σχέσεις μας όσο και στην υγεία.

Πώς επηρεάζει την υγεία μας η κριτική που ασκούμε;

Όταν επικρίνουμε, μπορεί να εμφανιστούν σωματική ένταση, γρηγορότερη αναπνοή και αυξημένοι παλμοί. Ακόμη κι αν δεν εκφράσουμε όσα σκεφτόμαστε, η καταπίεση των αρνητικών συναισθημάτων ενδέχεται να αυξήσει το στρες. Επιπλέον, η δυσαρέσκεια συχνά φαίνεται στις εκφράσεις του προσώπου ή σε μικρές κινήσεις, με συνέπειες στην επικοινωνία και την εμπιστοσύνη.

Τι μας οδηγεί να κρίνουμε τους άλλους;

Ο εγκέφαλος παρακολουθεί και αξιολογεί συνεχώς το περιβάλλον, ώστε να εντοπίζει πιθανούς κινδύνους και να μας προφυλάσσει. Γι’ αυτό οι κρίσεις και οι προκαταλήψεις αποτελούν μέρος του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί ο άνθρωπος. Δεν είναι ρεαλιστικό να επιδιώκουμε να πάψουμε να κρίνουμε· μπορούμε, όμως, να αναγνωρίζουμε την αντίδρασή μας προτού αυτή επηρεάσει τη συμπεριφορά μας.

Έξι τρόποι για να ελέγξουμε τις επικριτικές αντιδράσεις

1. Προσέξτε τα σημάδια στο σώμα σας. Όταν κάτι σας δυσαρεστεί, παρατηρήστε τις σωματικές σας αντιδράσεις: ίσως σφίγγετε το σαγόνι, νιώθετε τους ώμους σας τεντωμένους ή αισθάνεστε πίεση στο στήθος. Εντοπίζοντας έγκαιρα αυτά τα σημάδια, κάνετε το πρώτο βήμα για να αποφύγετε μια παρορμητική αντίδραση.

2. Βρείτε τι πυροδοτεί την κριτική σας. Αναρωτηθείτε ποια θέματα ή συμπεριφορές σάς κάνουν να γίνεστε πιο επικριτικοί. Αν καταγράφετε τα συναισθήματά σας για μερικές εβδομάδες, θα μπορέσετε να ξεχωρίσετε συγκεκριμένα ερεθίσματα και να καταλάβετε καλύτερα πώς αντιδράτε.

3. Παρατηρήστε όσα επαναλαμβάνονται. Μπορεί να γίνεστε πιο οξύθυμοι όταν πεινάτε, είστε κουρασμένοι ή βιώνετε πίεση. Αναγνωρίζοντας αυτές τις συνθήκες, μπορείτε να προετοιμαστείτε καλύτερα για συζητήσεις που ενδέχεται να είναι δύσκολες.

4. Αποφασίστε ποια στάση θέλετε να κρατήσετε. Όταν προκύπτει ενόχληση, δοκιμάστε να σκεφτείτε αν θα επιλέγατε αντί γι’ αυτήν την ηρεμία, την περιέργεια ή την κατανόηση. Πριν από μια δύσκολη συζήτηση, ξεκαθαρίστε πώς θέλετε να σταθείτε και, αν αρχίσετε να εκνευρίζεστε, προσπαθήστε να επανέλθετε σε αυτή τη στάση.

5. Δώστε σημασία στις μικρές νίκες. Ανατρέξτε στο τέλος της ημέρας στις περιστάσεις όπου δείξατε υπομονή ή εκφράσατε ένα όριο χωρίς να προσβάλετε τον συνομιλητή σας. Παρατηρώντας την πρόοδό σας, μπορείτε να ενισχύσετε την προσπάθεια για αλλαγή.

6. Συνεχίστε με επιμονή και κατανόηση προς τον εαυτό σας. Η διαμόρφωση καινούργιων συνηθειών απαιτεί χρόνο. Αν κάποια φορά αντιδράσετε επικριτικά, μην εκλάβετε το λάθος ως αποτυχία· αναγνωρίστε τι συνέβη και εξακολουθήστε να προσπαθείτε.

Η ξεκούραση παίζει ρόλο στην υπομονή μας

Ο καλός ύπνος, μια ισορροπημένη διατροφή και ο περιορισμός της καθημερινής έντασης μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη ρύθμιση των συναισθημάτων. Δεν χρειάζεται να μην ενοχλούμαστε ποτέ· ζητούμενο είναι να έχουμε περισσότερη δυνατότητα επιλογής, αναγνωρίζοντας την αρχική μας αντίδραση χωρίς να είμαστε υποχρεωμένοι να την ακολουθήσουμε.

Όταν μαθαίνουμε να διαχειριζόμαστε την κριτική που απευθύνουμε στους άλλους αλλά και εκείνη που στρέφουμε στον εαυτό μας, μπορούμε να δημιουργήσουμε βαθύτερες σχέσεις. Έτσι, δεν παγιδευόμαστε στην πεποίθηση ότι πρέπει πάντα να έχουμε δίκιο.