Ένα χαμένο υποβρύχιο μας βοηθά να βρούμε την άκρη στις καθημερινές προκλήσεις – Lost & found

Μια νέα δουλειά χωρίς ξεκάθαρες κατευθύνσεις. Μια συζήτηση που δυσκολευόμαστε να ανοίξουμε. Μια καθημερινότητα που χρειάζεται αλλαγές, χωρίς να ξέρουμε από πού να ξεκινήσουμε. Αρκετές προκλήσεις δεν συνοδεύονται από οδηγίες. Συχνά, λοιπόν, καθυστερούμε να κάνουμε το πρώτο βήμα, ώσπου να νιώσουμε σίγουροι ότι θα είναι το σωστό.

Πολλά, όμως, από όσα ξέρουμε σήμερα τα ανακαλύψαμε μέσα από δοκιμές. Αρχικά σχηματίσαμε μια εκτίμηση, είδαμε το αποτέλεσμα και στη συνέχεια αλλάξαμε την προσέγγισή μας. Η ίδια διαδικασία μπορεί να μας φανεί χρήσιμη όταν βρισκόμαστε σε συνθήκες όπου οι απαντήσεις δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί.

Μια αρχική εκτίμηση μπορεί να οδηγήσει στη λύση

Ας πάρουμε το παράδειγμα ενός γονιού που προσπαθεί να καθησυχάσει το μωρό του. Αφού ελέγξει τι χρειάζεται, μπορεί να το αγκαλιάσει, να του μιλήσει σε ήρεμο τόνο ή να αλλάξει προσωρινά τον χώρο του. Βλέπει ποιες ενέργειες έχουν αποτέλεσμα και ανάλογα προσαρμόζεται. Μέσα από την αντίδραση του παιδιού αποκτά σταδιακά περισσότερη γνώση.

Η ίδια λογική εφαρμόζεται σε μια καθημερινή δυσκολία. Όταν, για παράδειγμα, η προσοχή μας στη δουλειά αποσπάται, μπορούμε να ελέγξουμε μια συγκεκριμένη εξήγηση. Μήπως οι συνεχείς ειδοποιήσεις διακόπτουν τη σκέψη μας; Αν τις απενεργοποιήσουμε για λίγο, θα μάθουμε περισσότερα απ’ όσα αν περιοριστούμε να λέμε ότι «δεν είμαστε αρκετά συγκεντρωμένοι».

Τι δείχνει η αναζήτηση του χαμένου υποβρυχίου Scorpion

Το 1968, το αμερικανικό υποβρύχιο Scorpion εξαφανίστηκε στον Ατλαντικό. Για να το βρουν, η ομάδα του επιστήμονα John Craven συνδύασε τις εκτιμήσεις ειδικών με υπολογισμούς πιθανοτήτων, τους οποίους επικαιροποιούσε όσο εξελισσόταν η έρευνα. Η μπεϋζιανή αυτή μέθοδος έδειχνε στην ομάδα πού θα είχε νόημα να συνεχίσει την αναζήτηση. Το ναυάγιο βρέθηκε στα τέλη Οκτωβρίου του 1968, κοντά στην περιοχή που είχε συγκεντρώσει την υψηλότερη πιθανότητα στην αρχική ανάλυση.

Από αυτό το παράδειγμα προκύπτει ένα πρακτικό δίδαγμα: ξεκινάμε με την καλύτερη εκτίμηση που διαθέτουμε και την αναπροσαρμόζουμε με βάση τα στοιχεία που προκύπτουν. Ακόμη και μια άκαρπη έρευνα μπορεί να αποκλείσει κάποιες εκδοχές και να οδηγήσει σε άλλη κατεύθυνση, ανάλογα με το πόσο προσεκτικά ελέγχθηκε η περιοχή. Το ίδιο ισχύει στην καθημερινή ζωή: μια προσπάθεια που δεν πέτυχε μπορεί να μας δώσει καλύτερη εικόνα για το πρόβλημα. Χρειάζεται να εξετάσουμε τι συνέβη, χωρίς να βιαστούμε να βγάλουμε ένα γενικό συμπέρασμα για τον εαυτό μας.

Αφήνουμε το «πέτυχα ή απέτυχα» και εξετάζουμε τι μάθαμε

Αν σταματήσαμε ένα καινούργιο πρόγραμμα μέσα σε τρεις ημέρες, μπορούμε να αναρωτηθούμε τι δεν λειτούργησε. Μήπως ήταν υπερβολικά απαιτητικό; Μπορούσε να συνδυαστεί με τις υποχρεώσεις που έχουμε στην πραγματικότητα; Θα ήταν καλύτερο αν είχε περισσότερη ευελιξία;

Είναι πιο εύκολο να αναθεωρήσουμε όταν βλέπουμε την απόφασή μας ως μια δοκιμή. Δεν είμαστε υποχρεωμένοι να την υποστηρίζουμε απλώς επειδή την επιλέξαμε εμείς. Κρατάμε όσα αποδείχθηκαν χρήσιμα και τροποποιούμε όσα δεν απέδωσαν.

Πρακτικά βήματα για να δοκιμάζουμε διαφορετικές προσεγγίσεις

• Περιγράφουμε με ακρίβεια τη δυσκολία. Το «δυσκολεύομαι να ξεκινήσω αυτή την εργασία» είναι πιο εύκολο να αντιμετωπιστεί από το «δεν κάνω τίποτα σωστά».
• Κάνουμε μια μικρή αλλαγή που μπορούμε να αναιρέσουμε. Μεταβάλλουμε ένα μόνο στοιχείο, ώστε να διαπιστώσουμε τι διαφορά έκανε.
• Αφήνουμε περιθώριο για παρατήρηση. Μία δύσκολη ημέρα μπορεί να μην αρκεί για να αξιολογήσουμε μια προσέγγιση.
• Ελέγχουμε και τα στοιχεία που δεν συμφωνούν με την εκτίμησή μας. Όσα μας δυσκολεύουν ενδέχεται να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμα.
• Αναζητούμε διαφορετικές οπτικές για να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις. Μια συζήτηση ίσως φέρει στην επιφάνεια κάτι που μας είχε διαφύγει.

Όταν μια απόφαση μπορεί να έχει σοβαρότερες συνέπειες, απαιτούνται περισσότερα στοιχεία και η κατάλληλη καθοδήγηση. Για τις μικρές επιλογές της καθημερινότητας, αντίθετα, υπάρχει περιθώριο να πειραματιστούμε και να μάθουμε. Το επόμενο βήμα μπορεί να μην επιλύσει το ζήτημα, αλλά ίσως μας βοηθήσει να το κατανοήσουμε λίγο καλύτερα.