Άνοια: Τι μπορείτε να κάνετε όταν περνάτε πολλές ώρες καθιστοί

Το να κάθεστε πολλές ώρες θεωρείται επιβαρυντικό για την υγεία. Ωστόσο, για την υγεία του εγκεφάλου μπορεί να έχει σημασία όχι μόνο πόσο χρόνο περνάτε καθιστοί, αλλά και πώς αξιοποιείτε αυτόν τον χρόνο.

Νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο American Journal of Preventive Medicine δείχνει ότι δεν συνδέονται όλες οι καθιστικές δραστηριότητες με τον ίδιο τρόπο με την υγεία του εγκεφάλου.

Τι έδειξε η έρευνα

Ερευνητές του Ινστιτούτου Karolinska στη Σουηδία παρακολούθησαν περισσότερους από 20.000 ενήλικες για σχεδόν δύο δεκαετίες, καταγράφοντας τις καθιστικές τους συνήθειες και τη γνωστική τους υγεία. Οι συμμετέχοντες ήταν τουλάχιστον 60 ετών κατά την έναρξη της μελέτης και ανέφεραν πόσο χρόνο περνούσαν σε διαφορετικές δραστηριότητες καθιστοί.

Όσοι ασχολούνταν με πνευματικά ενεργές δραστηριότητες, όπως το διάβασμα ή η χρήση υπολογιστή, είχαν κατά 14% έως 23% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Αντίθετα, όσοι περνούσαν τον περισσότερο χρόνο βλέποντας τηλεόραση είχαν 24% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας σε σύγκριση με εκείνους που έβλεπαν λιγότερη τηλεόραση.

«Τα ευρήματα αυτά αμφισβητούν την κοινή αντίληψη ότι κάθε καθιστική συμπεριφορά είναι επιβλαβής για τη γνωστική υγεία», δήλωσε σε ανακοίνωση Τύπου ο Xin Xia, Ph.D., επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και ερευνητής στο Ινστιτούτο Karolinska.

Η βασική διαφορά φαίνεται να είναι το αν ο εγκέφαλος συμμετέχει ενεργά ή απλώς δέχεται πληροφορίες παθητικά.

Γιατί οι πνευματικά ενεργές δραστηριότητες μπορεί να ωφελούν τον εγκέφαλο

Το γνωστικό απόθεμα είναι η ικανότητα του εγκεφάλου να αναπτύσσει ανθεκτικότητα απέναντι στις βλάβες και τις ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι αυτό μπορεί να εξηγεί γιατί διαφορετικές καθιστικές δραστηριότητες συνδέονται διαφορετικά με τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου. Είναι σαν ένας λογαριασμός αποταμίευσης: όσο περισσότερο τον «τροφοδοτείτε» με δραστηριότητες που ενεργοποιούν τη σκέψη, τόσο μεγαλύτερο απόθεμα έχετε απέναντι στη γνωστική έκπτωση.

Το διάβασμα, τα παζλ ή η εκμάθηση κάτι καινούργιου μέσω υπολογιστή απαιτούν ενεργή πνευματική συμμετοχή. Ο εγκέφαλος καλείται να επεξεργαστεί, να αναλύσει και να συγκρατήσει πληροφορίες, κάτι που μπορεί να ενισχύσει τις νευρωνικές συνδέσεις και να συμβάλει στη δημιουργία αυτού του προστατευτικού αποθέματος.

Η παρακολούθηση τηλεόρασης, από την άλλη, είναι συνήθως πιο παθητική: ο εγκέφαλος δέχεται πληροφορίες, χωρίς να χρειάζεται να τις επεξεργάζεται ή να συμμετέχει εξίσου ενεργά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να σταματήσετε να βλέπετε τις αγαπημένες σας σειρές. Υποδηλώνει, όμως, ότι η ενσωμάτωση δραστηριοτήτων που απαιτούν μεγαλύτερη πνευματική συμμετοχή στον καθιστικό χρόνο μπορεί να είναι ωφέλιμη για τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου.

Πώς να αξιοποιήσετε τον καθιστικό χρόνο

Αν νιώθετε ενοχές επειδή μένετε καθιστοί για μεγάλα διαστήματα μέσα στην ημέρα, η έρευνα προσφέρει μια διαφορετική οπτική. Αντί να εστιάζετε μόνο στο ότι κάθεστε, μπορείτε να δώσετε έμφαση στο πώς περνάτε αυτόν τον χρόνο.

Μερικές απλές αλλαγές που κάνουν τις καθιστικές ώρες πιο φιλικές προς τον εγκέφαλο:

• Αντικαταστήστε το ατελείωτο σκρολάρισμα με διάβασμα. Έχετε κοντά σας ένα βιβλίο ή ηλεκτρονικό αναγνώστη, αντί να καταφεύγετε αυτόματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
• Δοκιμάστε παζλ ή παιχνίδια που ενεργοποιούν τον εγκέφαλο. Τα σταυρόλεξα, το Sudoku και τα παιχνίδια με λέξεις απαιτούν μεγαλύτερη πνευματική συμμετοχή από την παρακολούθηση τηλεόρασης.
• Μάθετε κάτι καινούργιο. Αξιοποιήστε τον χρόνο στον υπολογιστή για διαδικτυακά μαθήματα, εφαρμογές εκμάθησης γλωσσών ή οδηγούς για την ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων.
• Παίξτε επιτραπέζια παιχνίδια ή χαρτιά. Τα κοινωνικά παιχνίδια που απαιτούν στρατηγική μπορούν να προσφέρουν γνωστικά οφέλη και ευκαιρίες για κοινωνική σύνδεση.

Η σωματική δραστηριότητα εξακολουθεί να έχει σημασία. Οι ερευνητές τονίζουν ότι οι πνευματικά ενεργές δραστηριότητες σε καθιστή θέση δεν υποκαθιστούν την κίνηση. Αποτελούν απλώς έναν ακόμη τρόπο να φροντίζετε την υγεία του εγκεφάλου σας.

Το βασικό συμπέρασμα

Η μελέτη υπενθυμίζει ότι υπάρχουν τρόποι να επηρεάσετε την πορεία της γνωστικής σας υγείας. Δοκιμάστε να διαβάσετε ένα βιβλίο αντί να δείτε τηλεόραση ή να ασχοληθείτε με ένα παζλ αντί να σκρολάρετε. Μικρές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο περνάτε τις καθιστικές ώρες σας μπορεί, με την πάροδο των δεκαετιών, να συμβάλουν σε ουσιαστικές διαφορές στην υγεία του εγκεφάλου.