«Box Theory»: Μπορεί ο έρωτας να μπει σε κουτάκια;

Σε ένα πρώτο ραντεβού, μερικές κουβέντες και ένα βλέμμα μπορεί να γεννηθεί η αίσθηση ότι ο άνθρωπος απέναντί μας θα αποκτήσει θέση στη ζωή μας. Μπορεί, όμως, να συμβεί και το αντίθετο: να θεωρήσουμε πως δεν υπάρχει περίπτωση να προκύψει ερωτική σχέση. Πόσο άμεσα καταλήγουμε σε τέτοιες εκτιμήσεις και, κυρίως, πόσο εύκολα τις αναθεωρούμε; Μια θεωρία που συζητείται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υποστηρίζει ότι από τα πρώτα στάδια μιας γνωριμίας κατατάσσουμε τους πιθανούς συντρόφους σε νοητά «κουτάκια». Η λεγόμενη Box Theory θεωρεί πως αυτή η αρχική ταξινόμηση μπορεί να επηρεάσει την πορεία μιας ερωτικής σχέσης. Η ιδέα μοιάζει απλή, ίσως όμως υπερβολικά απλή για ένα τόσο περίπλοκο συναίσθημα όπως ο έρωτας…

Έρωτας: Πώς λειτουργεί η «Box Theory»;

Η θεωρία απέκτησε δημοτικότητα στα social media, κυρίως χάρη σε μια δημιουργό περιεχομένου. Κατά την άποψή της, πολλοί άνδρες κατατάσσουν τις γυναίκες σε μία από τρεις ομάδες σχεδόν αμέσως μετά τη γνωριμία. Σε μία τοποθετούν όσες βλέπουν ως πιθανές συντρόφους για σοβαρή σχέση· σε μια άλλη, όσες θα ήθελαν για μια περιστασιακή ερωτική επαφή, χωρίς να επιδιώκουν απαραίτητα δέσμευση. Η τρίτη κατηγορία αφορά γυναίκες για τις οποίες δεν νιώθουν ερωτική έλξη.

Η συγκεκριμένη άποψη υποστηρίζει ότι δύσκολα αλλάζει κανείς κατηγορία. Δηλαδή, όσα κι αν κάνει αργότερα ένα άτομο, είναι δύσκολο να μεταβληθεί η εικόνα που έχει σχηματίσει ο άλλος γι’ αυτό.

Πρόκειται, πάντως, για μια διαδεδομένη θεωρία γύρω από τις γνωριμίες και όχι για επιστημονικά αποδεδειγμένο κανόνα που εφαρμόζεται σε όλους.

Πόσο γρήγορα δημιουργείται η πρώτη εντύπωση;

Ακόμη και με ελάχιστα στοιχεία, ο εγκέφαλος τείνει να αξιολογεί γρήγορα τους ανθρώπους που συναντά.

Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Science, οι συμμετέχοντες σχημάτισαν κρίσεις για γνωρίσματα όπως η ελκυστικότητα, η αξιοπιστία και η συμπάθεια μόλις 100 χιλιοστά του δευτερολέπτου αφού είδαν ένα πρόσωπο.

Ωστόσο, αυτό δεν αποδεικνύει ότι οι εντυπώσεις ήταν οπωσδήποτε ακριβείς ή ότι δεν μπορούσαν να αλλάξουν.

Η εξωτερική εμφάνιση, η στάση του σώματος, όσα έχουμε ζήσει στο παρελθόν και οι προσωπικές προσδοκίες είναι δυνατόν να επηρεάσουν τις πρώτες μας κρίσεις. Έτσι, συχνά σχηματίζουμε γνώμη για κάποιον προτού υπάρξει χρόνος να τον γνωρίσουμε σε βάθος.

Ίσως αυτό να είναι ένα από τα αδύναμα σημεία της «Box Theory»: παρουσιάζει μια γρήγορη και πιθανώς παροδική εντύπωση σαν να είναι τελεσίδικη.

Έρωτας: Είναι δυνατόν να εμφανιστεί έλξη με τον χρόνο;

Δεν ξεκινούν όλες οι ερωτικές σχέσεις με κεραυνοβόλο έρωτα ή ακαριαία έλξη.

Κάποιοι αντιλαμβάνονται αμέσως πως υπάρχει χημεία, ενώ για άλλους το ενδιαφέρον χρειάζεται χρόνο για να αναπτυχθεί.

Σε αυτή τη διαδικασία μπορεί να συμβάλει το mere-exposure effect: η τάση να αξιολογούμε συχνά θετικότερα ένα πρόσωπο ή ένα πράγμα όσο περισσότερο εξοικειωνόμαστε μαζί του.

Όταν η επαφή επαναλαμβάνεται, μπορεί σε ορισμένες συνθήκες να αυξηθεί η συμπάθεια και να δημιουργηθούν ευκαιρίες για ουσιαστικότερη γνωριμία.

Βέβαια, το να βλέπουμε συχνά κάποιον δεν εγγυάται ότι θα αναπτυχθεί ερωτική έλξη. Αυτό, όμως, εξηγεί γιατί η πρώτη εντύπωση δεν χρειάζεται να είναι και η οριστική.

Δεν είναι λίγες οι σχέσεις που αρχίζουν ως φιλίες. Σε άλλες, το ενδιαφέρον εμφανίζεται βήμα βήμα, όσο οι άνθρωποι διαπιστώνουν ότι μοιράζονται αξίες, χιούμορ ή έναν κοινό τρόπο επικοινωνίας.

Πότε τα νοητά «κουτάκια» περιορίζουν τις γνωριμίες;

Υπάρχουν άνθρωποι που κρίνουν βιαστικά και χωρίς ευελιξία τους πιθανούς συντρόφους τους. Δεν σημαίνει, όμως, πως όλοι κάνουν το ίδιο.

Η δυσκολία πιθανότατα προκύπτει όταν θεωρούμε τη θεωρία αδιαπραγμάτευτο κανόνα.

Για παράδειγμα, αν υποθέσουμε ότι ο άλλος μάς έχει ήδη κατατάξει κάπου, ίσως αρχίσουμε να εξηγούμε όσα κάνει μέσα από αυτή την αρχική πεποίθηση.

Μια καθυστερημένη απάντηση σε μήνυμα ή ένα ραντεβού που δεν πήγε όπως το περιμέναμε μπορεί να εκληφθεί ως ένδειξη ότι δεν υπάρχει μέλλον, παρότι ενδέχεται να υπάρχουν εντελώς διαφορετικές εξηγήσεις.

Από την άλλη, δεν ωφελεί να επιμένουμε να μεταπείσουμε κάποιον που έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θέλει το ίδιο είδος σχέσης με εμάς.

Η ειλικρινής επικοινωνία και ο σεβασμός στις προθέσεις του άλλου είναι σημαντικότερα από το να προσπαθούμε να ενταχθούμε σε μια κατηγορία που πιστεύουμε ότι προτιμά.

Πώς φαίνεται ότι κάποιος μάς έχει κατατάξει σε «κουτάκι»

Κάποιες συμπεριφορές ενδέχεται να φανερώνουν ότι κάποιος έχει ήδη διαμορφώσει μια άκαμπτη άποψη για εμάς. Μπορεί, για παράδειγμα, να κρίνει τον χαρακτήρα μας προτού μας γνωρίσει, να μην ενδιαφέρεται ουσιαστικά για όσα σκεφτόμαστε και έχουμε ζήσει ή να επιμένει να οδηγεί τη γνωριμία σε μια κατεύθυνση διαφορετική από εκείνη που επιθυμούμε.

Σημασία έχει και ο τρόπος που αναφέρεται στους ανθρώπους γενικότερα. Η διαρκής χρήση απόλυτων χαρακτηρισμών και στερεοτύπων μπορεί να υποδηλώνει δυσκολία στην κατανόηση της πολυπλοκότητας που έχουν οι ανθρώπινες σχέσεις.

Ωστόσο, ένα μεμονωμένο στοιχείο από μόνο του δεν μας επιτρέπει να βγάλουμε ασφαλές συμπέρασμα.

Ο έρωτας δεν ακολουθεί πάντα την πρώτη μας απόφαση

Η «Box Theory» περιέχει μια δόση αλήθειας, αφού συχνά σχηματίζουμε γρήγορα άποψη για τους άλλους. Δεν λαμβάνει, όμως, υπόψη ούτε τις διαφορές μεταξύ των ανθρώπων ούτε τις μεταβολές που μπορεί να φέρει η εξέλιξη μιας γνωριμίας.

Η προσωπικότητα, η επικοινωνία, τα βιώματα, οι περιστάσεις και ο χρόνος επηρεάζουν την έλξη. Μπορεί να προκύψει από την πρώτη στιγμή, αλλά μπορεί και να καλλιεργηθεί σταδιακά.

Ίσως, επομένως, το βασικό ερώτημα να μην είναι σε ποιο «κουτάκι» μας έχει κατατάξει κάποιος, αλλά κατά πόσο υπάρχει αμοιβαίο ενδιαφέρον, σεβασμός και ουσιαστική πρόθεση να γνωριστούμε.

Ο έρωτας, άλλωστε, μπορεί να αρχίσει με μια πρώτη εντύπωση, χωρίς να περιορίζεται αναγκαστικά σε αυτή…