Κρίση πανικού: 6 συμπτώματα που σχετίζονται με αυτή και πώς να την αντιμετωπίσετε

Η κρίση πανικού μπορεί να ξεκινήσει απροειδοποίητα και να προκαλέσει έντονο φόβο, μαζί με συμπτώματα που μοιάζουν με έμφραγμα. Αμερικανός ψυχολόγος περιγράφει τα 6 συχνότερα σημάδια και εξηγεί πώς μπορείτε να τα διαχειριστείτε.

Κρίσεις πανικού: Πώς αντιδρά ο οργανισμός, πώς τις αναγνωρίζετε και τις διαχειρίζεστε

Μετά από ένα τραυματικό συμβάν, όπως ένα τροχαίο ατύχημα, μπορεί να προκύψει αίσθηση πανικού. Πρόκειται για μια φυσιολογική αντίδραση στον φόβο.

Διαφορετικό φαινόμενο αποτελεί η κρίση πανικού: ένα αιφνίδιο κύμα ισχυρού φόβου ή δυσφορίας, το οποίο ενδέχεται να εκδηλωθεί χωρίς εμφανή απειλή και να θέσει σε λειτουργία την αντίδραση «μάχης, φυγής ή παγώματος» του οργανισμού.

Κρίσεις πανικού μπορεί να βιώσει οποιοσδήποτε. Οι απρόσμενες εκδηλώνονται χωρίς προφανή αιτία, ενώ οι αναμενόμενες προκαλούνται σε συνάρτηση με ορισμένα ερεθίσματα ή περιστάσεις, όπως μια φοβία. Εάν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται και συνοδεύονται από επίμονη ανησυχία για νέες κρίσεις ή από μεταβολές στη συμπεριφορά, ενδέχεται να συνδέονται με διαταραχή πανικού.

Τι έχουν δείξει οι νεότερες έρευνες για τις κρίσεις πανικού

Νεότερα ερευνητικά ευρήματα είναι ενθαρρυντικά για ορισμένες θεραπευτικές μεθόδους, χωρίς ωστόσο να λείπουν σημαντικές επιφυλάξεις.

• Η ανασκόπηση του 2026, με τίτλο “Efficacy, Tolerability, and Safety of Fluoxetine for Panic Disorder in Adults: A Review”, αναφέρει ότι τα στοιχεία από τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές στηρίζουν την αποτελεσματικότητα της φλουοξετίνης για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της διαταραχής πανικού.
• Η μελέτη του 2026, με τίτλο “Real-world Longitudinal Patterns of Benzodiazepine Use in Korean Patients with First-onset Panic Disorder: A Multicenter Retrospective Study”, σημειώνει πως οι βενζοδιαζεπίνες προορίζονται κατά κανόνα για βραχυχρόνια χρήση. Παρ’ όλα αυτά, στην καθημερινή πρακτική, από τους 733 ασθενείς μόνο το 16% είχε σταματήσει οριστικά να τις λαμβάνει μέσα σε διάστημα ενός έτους.
• Στη μελέτη του 2025 με τίτλο “Videoconference-delivered cognitive behavioral therapy in patients with symptomatic panic disorder following primary pharmacotherapy: a randomized, assessor-blinded, controlled trial”, η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία που πραγματοποιήθηκε μέσω βιντεοκλήσης ωφέλησε ασθενείς με συμπτώματα που επέμεναν παρά τη φαρμακευτική θεραπεία.

Κρίση πανικού: 6 συμπτώματα που είναι σημαντικό να αναγνωρίζετε

1. Γρήγοροι παλμοί και δυσκολία στην αναπνοή

Πόνος στο στήθος και πολύ γρήγορος καρδιακός ρυθμός είναι συμπτώματα που μπορεί να εκληφθούν ως έμφραγμα. Σε μια κρίση πανικού, σχετίζονται με την ισχυρή ενεργοποίηση της αντίδρασης του σώματος στο άγχος. Δεν είναι, ωστόσο, σωστό να θεωρούνται εξαρχής ακίνδυνα, αφού μπορεί να οφείλονται και σε καρδιολογικό πρόβλημα. «Αν κάποιος νιώσει ότι χάνει τον έλεγχο, μπορεί να πιάσει το στήθος του και να αλλάξει ο ρυθμός της αναπνοής του», αναφέρει ο Kevin Chapman, διευθυντής του Kentucky Center for Anxiety & Related Disorders στο Λούισβιλ, όπως μεταδίδει το UnitedHealthcare.

2. Αίσθημα ζάλης και μυρμήγκιασμα

Σε συνθήκες έντονου στρες, ο οργανισμός κινητοποιεί μηχανισμούς που τον προετοιμάζουν για να ανταποκριθεί σε πιθανό κίνδυνο. Η αναπνοή, όταν γίνεται γρήγορη ή υπερβολικά βαθιά, μπορεί επίσης να ρίξει τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στο αίμα και να προκαλέσει ζάλη ή μυρμήγκιασμα στα χέρια και σε άλλα μέρη του σώματος.

3. Ιδρώτας και εφίδρωση

Ακόμη και χωρίς υψηλή θερμοκρασία ή σωματική προσπάθεια, η έντονη ενεργοποίηση του νευρικού συστήματος ενδέχεται να οδηγήσει σε εφίδρωση. Ο ιδρώτας αποτελεί μέρος της φυσιολογικής αντίδρασης στον φόβο και βοηθά το σώμα να ρυθμίζει τη θερμοκρασία του.

4. Αίσθημα ναυτίας

Η αντίδραση του οργανισμού στο στρες, όσο διαρκεί μια κρίση πανικού, μπορεί να μεταβάλει τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Ως αποτέλεσμα, κάποιοι άνθρωποι αισθάνονται ναυτία ή στομαχική δυσφορία, ενώ μπορεί να έχουν ακόμη και τάση για έμετο.

5. Η κρίση δεν φαίνεται πάντα στους γύρω

Δεν είναι απαραίτητο μια κρίση πανικού να συνοδεύεται από εξωτερικά σημάδια που μπορούν να παρατηρήσουν οι άλλοι. «Έχουμε πολλούς ασθενείς που λένε “έχω κρίση πανικού αυτή τη στιγμή”. Και όταν τους κοιτάζω, δεν μπορώ να το καταλάβω καθόλου», αναφέρει ο Chapman. Το ότι οι γύρω δεν μπορούν να διακρίνουν την κρίση δεν την κάνει λιγότερο πραγματική ή έντονη για το άτομο που τη βιώνει.

6. Αίσθημα εξάντλησης

Τα συμπτώματα συνήθως φτάνουν στο μέγιστο μέσα σε λίγα λεπτά, ενώ η έντονη φάση μιας κρίσης συχνά κρατά περίπου 10 λεπτά· η συνολική διάρκειά της, ωστόσο, διαφέρει. Κατά την ενεργοποίηση του σώματος απελευθερώνονται ορμόνες του στρες, μεταξύ των οποίων η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη. Όταν περάσει το επεισόδιο, μπορεί να ακολουθήσουν έντονη κόπωση και ανάγκη για ξεκούραση.

Κρίση πανικού ή κρίση άγχους: οι βασικές διαφορές

Ο όρος «κρίση άγχους» δεν αποτελεί επίσημη διάγνωση στο DSM-5-TR. Χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει μια περίοδο έντονου άγχους, που μπορεί να κλιμακώνεται σταδιακά και να σχετίζεται με ανησυχία ή την προσμονή μιας δύσκολης κατάστασης.

Σε αντίθεση με αυτό, ο πανικός εκδηλώνεται ξαφνικά και ενδέχεται να προκαλέσει τόσο ισχυρά συμπτώματα, ώστε το άτομο να αισθανθεί ότι χάνει τον έλεγχο. Παράλληλα, η ανησυχία για μια νέα κρίση μπορεί να κάνει κάποιον να αποφεύγει ορισμένους χώρους ή περιστάσεις.

4 τρόποι διαχείρισης κατά τη διάρκεια μιας κρίσης πανικού

Μέχρι να περάσει η κρίση, ορισμένες τεχνικές αναπνοής και γείωσης ενδέχεται να συμβάλουν στον έλεγχο των συμπτωμάτων.

1. Αναπνεύστε αργά και ήρεμα: εισπνεύστε από τη μύτη και βγάλτε απαλά τον αέρα από το στόμα, χωρίς να προσπαθείτε να πάρετε υπερβολικά βαθιές ανάσες. Διατηρήστε, όσο μπορείτε, έναν φυσικό και σταθερό ρυθμό.
2. Εφαρμόστε την άσκηση των 5 αισθήσεων: παρατηρήστε 5 πράγματα που βλέπετε, αγγίξτε 4, ακούστε 3, μυρίστε 2 και εντοπίστε 1 γεύση.
3. Υπενθυμίστε στον εαυτό σας «θα περάσει κι αυτό» ή «μπορώ να αφήσω αυτό το κύμα να περάσει», σύμφωνα με την πρόταση του Chapman.
4. Τοποθετήστε ένα δροσερό αντικείμενο στους καρπούς ή στο πρόσωπο, ώστε η προσοχή να εστιαστεί στις σωματικές αισθήσεις. Για τη χρήση παγακίου, τυλίξτε το με λεπτό ύφασμα, αποφεύγοντας έτσι τον ερεθισμό του δέρματος.

Μακροπρόθεσμες θεραπείες για την αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού

Εάν παθαίνετε κρίσεις πανικού, απευθυνθείτε σε γιατρό για να διερευνηθούν και να αποκλειστούν πιθανά σωματικά αίτια, ανάμεσά τους οι διαταραχές του θυρεοειδούς και τα καρδιολογικά προβλήματα. Αν κριθεί απαραίτητο, μπορεί έπειτα να γίνει αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας.

Με τη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, το άτομο μαθαίνει να εντοπίζει και να διαχειρίζεται σκέψεις και αντιδράσεις που τροφοδοτούν τον φόβο. Στις μεθόδους της περιλαμβάνεται η θεραπεία έκθεσης: με την καθοδήγηση ειδικού, ο ασθενής αντιμετωπίζει σταδιακά καταστάσεις ή σωματικές αισθήσεις που τον φοβίζουν. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διαδικασία περιλαμβάνει την ελεγχόμενη πρόκληση ήπιων συμπτωμάτων παρόμοιων με αυτά μιας κρίσης πανικού.

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να συνδυαστεί με αντικαταθλιπτικά, όπως τους εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRI), για μακροχρόνια αντιμετώπιση της διαταραχής πανικού. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, οι βήτα-αναστολείς μπορεί να χρησιμοποιηθούν για σωματικές εκδηλώσεις, όπως η ταχυκαρδία· δεν αποτελούν, ωστόσο, καθιερωμένη θεραπεία για τη διαταραχή πανικού.

Οι κρίσεις πανικού είναι δυνατό να προκαλέσουν πολύ έντονο φόβο και τρόμο. Ωστόσο, με την κατάλληλη θεραπεία και υποστήριξη, είναι εφικτή η αποτελεσματική αντιμετώπισή τους.