Χρόνια νεφρική νόσος: Συμπτώματα, αίτια, διάγνωση και αντιμετώπιση

Η χρόνια νεφρική νόσος (ΧΝΝ) είναι μια μακροχρόνια πάθηση κατά την οποία οι νεφροί δεν λειτουργούν όσο καλά θα έπρεπε. Συχνά σχετίζεται με την ηλικία και μπορεί να εμφανιστεί σε οποιονδήποτε, αλλά είναι συχνότερη σε άτομα μαύρης ή νοτιοασιατικής καταγωγής. Η νόσος μπορεί να επιδεινωθεί με τον χρόνο, όμως η πλήρης απώλεια της νεφρικής λειτουργίας είναι ασυνήθιστη και πολλοί άνθρωποι ζουν για πολλά χρόνια με τη ΧΝΝ.

Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής νόσου

Στα αρχικά στάδια συνήθως δεν υπάρχουν συμπτώματα. Η ΧΝΝ μπορεί να εντοπιστεί τυχαία, όταν εξετάσεις αίματος ή ούρων που γίνονται για άλλο λόγο δείξουν πιθανό πρόβλημα στους νεφρούς.

Σε πιο προχωρημένο στάδιο, τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• κόπωση
• πρήξιμο στους αστραγάλους, στα πέλματα ή στα χέρια
• δύσπνοια
• ναυτία
• αίμα στα ούρα

Αν έχετε επίμονα ή ανησυχητικά συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με νεφρική νόσο, απευθυνθείτε στον γιατρό σας.

Αίτια της χρόνιας νεφρικής νόσου

Η ΧΝΝ προκαλείται συνήθως από άλλες παθήσεις που επιβαρύνουν τους νεφρούς και συχνά οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων. Πιθανά αίτια είναι:

• Υψηλή αρτηριακή πίεση: με τον χρόνο μπορεί να επιβαρύνει τα μικρά αιμοφόρα αγγεία των νεφρών και να δυσκολέψει τη σωστή λειτουργία τους.
• Διαβήτης: τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα μπορεί να βλάψουν τα μικροσκοπικά φίλτρα των νεφρών.
• Υψηλή χοληστερόλη: μπορεί να οδηγήσει σε συσσώρευση λιπωδών αποθέσεων στα αγγεία που τροφοδοτούν τους νεφρούς, δυσχεραίνοντας τη λειτουργία τους.
• Λοιμώξεις των νεφρών.
• Σπειραματονεφρίτιδα, δηλαδή φλεγμονή των νεφρών.
• Αυτοσωμική επικρατής πολυκυστική νόσος των νεφρών, μια κληρονομική πάθηση κατά την οποία σχηματίζονται κύστεις στους νεφρούς.
• Αποφράξεις στη ροή των ούρων, για παράδειγμα από επαναλαμβανόμενους νεφρικούς λίθους ή διογκωμένο προστάτη.
• Μακροχρόνια και τακτική χρήση ορισμένων φαρμάκων, όπως το λίθιο και τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ).

Οι αλλαγές σε έναν υγιεινό τρόπο ζωής και ο καλός έλεγχος τυχόν υποκείμενων παθήσεων μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη της ΧΝΝ.

Διάγνωση και εξετάσεις

Η χρόνια νεφρική νόσος διαγιγνώσκεται με εξετάσεις αίματος και ούρων. Οι εξετάσεις αναζητούν αυξημένα επίπεδα συγκεκριμένων ουσιών, τα οποία μπορεί να δείχνουν ότι οι νεφροί δεν λειτουργούν σωστά.

Αν διατρέχετε αυξημένο κίνδυνο —για παράδειγμα, αν έχετε υψηλή αρτηριακή πίεση ή διαβήτη— μπορεί να σας συστηθούν τακτικές εξετάσεις, ώστε η νόσος να εντοπιστεί σε πρώιμο στάδιο. Τα αποτελέσματα βοηθούν επίσης να προσδιοριστεί το στάδιο της ΧΝΝ. Ο αριθμός του σταδίου αντανακλά τη σοβαρότητα της νεφρικής βλάβης και όσο υψηλότερος είναι τόσο πιο σοβαρή είναι η νόσος.

Αντιμετώπιση της χρόνιας νεφρικής νόσου

Δεν υπάρχει θεραπεία που να εξαλείφει τη ΧΝΝ, αλλά η αντιμετώπιση μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα και να επιβραδύνει την επιδείνωσή της. Η θεραπεία εξαρτάται από τη σοβαρότητα της νόσου και μπορεί να περιλαμβάνει:

• αλλαγές στον τρόπο ζωής, ώστε να διατηρείται όσο το δυνατόν καλύτερη η γενική υγεία
• φάρμακα για τον έλεγχο προβλημάτων όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση και η υψηλή χοληστερόλη
• φάρμακα που βοηθούν τους νεφρούς να συνεχίσουν να λειτουργούν για μεγαλύτερο διάστημα
• αιμοκάθαρση, η οποία υποκαθιστά ορισμένες λειτουργίες των νεφρών και μπορεί να χρειαστεί σε προχωρημένη ΧΝΝ
• μεταμόσχευση νεφρού, η οποία μπορεί επίσης να χρειαστεί σε προχωρημένη ΧΝΝ

Συνιστώνται επίσης τακτικοί έλεγχοι για την παρακολούθηση της κατάστασης.

Πορεία και πρόγνωση

Η ΧΝΝ μπορεί να είναι ήπια, με λίγα ή καθόλου συμπτώματα, ή πολύ σοβαρή, με αποτέλεσμα οι νεφροί να σταματήσουν να λειτουργούν — κατάσταση που μερικές φορές αποκαλείται νεφρική ανεπάρκεια.

Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να ελέγχουν τη νόσο με φάρμακα και τακτική παρακολούθηση. Περίπου 2 στους 100 ανθρώπους με ΧΝΝ θα εμφανίσουν νεφρική ανεπάρκεια.

Ακόμη και η ήπια ΧΝΝ αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης άλλων σοβαρών προβλημάτων, όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα, στα οποία περιλαμβάνονται η καρδιακή προσβολή και το εγκεφαλικό επεισόδιο. Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν μία από τις κύριες αιτίες θανάτου σε άτομα με νεφρική νόσο. Οι υγιεινές αλλαγές στον τρόπο ζωής και τα φάρμακα μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου. Οι αποφάσεις για εξετάσεις και θεραπεία πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.