Υψηλή πίεση: πότε είναι επικίνδυνη και τι τη ρίχνει

Πότε η πίεση είναι επικίνδυνη

Η υψηλή πίεση είναι επικίνδυνη με δύο τρόπους. Ο πρώτος είναι αργός και αθόρυβος: όταν μένει υψηλή για χρόνια, επιβαρύνει τα αγγεία, την καρδιά, τον εγκέφαλο, τα νεφρά και τα μάτια και αυξάνει τον κίνδυνο για έμφραγμα, εγκεφαλικό, καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρική νόσο και αγγειακή άνοια. Ο δεύτερος είναι άμεσος: πολύ υψηλή πίεση μαζί με συμπτώματα μπορεί να σημαίνει ότι κάποιο όργανο παθαίνει βλάβη εκείνη τη στιγμή.

Στην εγκυμοσύνη υπέρταση είναι μέτρηση από 140/90 έως 159/109 και σοβαρή υπέρταση από 160/110. Αν είσαι έγκυος ή γέννησες πρόσφατα και έχεις έντονο πονοκέφαλο, θολή όραση ή λάμψεις, πόνο κάτω από τα πλευρά ή ξαφνικό πρήξιμο σε πρόσωπο, χέρια ή πόδια, χρειάζεσαι άμεσο έλεγχο για προεκλαμψία.

Από πόσο θεωρείται υψηλή η πίεση

Υψηλή πίεση (υπέρταση) είναι 140/90 ή πάνω όταν τη μετρά γιατρός ή νοσηλευτής και 135/85 ή πάνω όταν είναι ο μέσος όρος μετρήσεων στο σπίτι. Αρκεί η μία από τις δύο τιμές να είναι πάνω από το όριο: και το 145/80 και το 130/92 είναι στο εύρος της υπέρτασης.

Η διάγνωση δεν γίνεται με μία μέτρηση. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας μιλά για υπέρταση όταν η πίεση είναι 140/90 ή πάνω σε δύο διαφορετικές μέρες, και η ESC 2024 ζητά επιβεβαίωση κατά προτίμηση με μετρήσεις στο σπίτι ή με 24ωρη καταγραφή (Holter πίεσης). Κάτω από το 140/90 η ESC 2024 χωρίζει τις τιμές σε «μη αυξημένη» (κάτω από 120/70) και «αυξημένη» (120–139 ή 70–89)· η ESH 2023 κρατά τις βαθμίδες βέλτιστη, φυσιολογική και υψηλή φυσιολογική.

• 13 με 9
• 14 με 9
• 15 με 10
• 16 με 10
• μικρή πίεση 9
• μικρή πίεση 10

Συμπτώματα υψηλής πίεσης

Η υψηλή πίεση συνήθως δεν έχει κανένα σύμπτωμα και πολλοί την έχουν χωρίς να το ξέρουν: ο ΠΟΥ υπολογίζει ότι περίπου 600 εκατομμύρια ενήλικες με υπέρταση στον κόσμο δεν το γνωρίζουν. Ο μόνος τρόπος να το μάθεις είναι να μετρήσεις την πίεσή σου.

Σπάνια η υψηλή πίεση προκαλεί πονοκέφαλο, θολή όραση ή πόνο στο στήθος. Όταν είναι πολύ υψηλή, συνήθως 180/120 ή πάνω, μπορεί να εμφανιστούν:

• έντονος πονοκέφαλος
• πόνος στο στήθος
• ζάλη ή δυσκολία στην αναπνοή
• ναυτία ή εμετός
• θολή όραση ή άλλες αλλαγές στην όραση
• άγχος ή σύγχυση
• βουητό στα αυτιά
• ρινορραγία
• ακανόνιστος χτύπος της καρδιάς

Αν έχεις τέτοια συμπτώματα μαζί με υψηλή πίεση, χρειάζεσαι αμέσως ιατρική φροντίδα. Αν έχεις συχνά πονοκεφάλους ή θολή όραση, ή πόνο στο στήθος που έρχεται και φεύγει, ζήτα να σε δει γιατρός σύντομα.

Τι ρίχνει την πίεση άμεσα;

Η ειλικρινής απάντηση: καμία από τις επίσημες οδηγίες (ESH, ESC, ΠΟΥ, NHS) δεν προτείνει κάποια τροφή, ρόφημα ή «κόλπο» για να πέσει η πίεση αμέσως — ούτε λεμόνι, ούτε σκόρδο, ούτε τσάι. Οι αλλαγές στη διατροφή και στην άσκηση ρίχνουν πράγματι την πίεση, αλλά σε βάθος χρόνου. Αυτό που μετράει τη στιγμή που βρίσκεις την πίεση ανεβασμένη είναι να μετρήσεις σωστά και να ξέρεις πότε χρειάζεται βοήθεια.

Τι να κάνεις αν μόλις μέτρησες υψηλή πίεση

1. Κάθισε ήσυχα σε καρέκλα με πλάτη, με τα πέλματα στο πάτωμα, για 5 λεπτά, χωρίς να μιλάς.
2. Ξαναμέτρησε σωστά: περιχειρίδα σε γυμνό μπράτσο, χέρι ακουμπισμένο στο τραπέζι, 2 μετρήσεις με 1 λεπτό διαφορά. Κράτα τον μέσο όρο.
3. Αν η πίεση μένει 180/110 ή πάνω χωρίς συμπτώματα, επικοινώνησε σήμερα με τον γιατρό σου.
4. Αν έχεις πόνο στο στήθος, δύσπνοια, αδυναμία ή μούδιασμα στη μία πλευρά, δυσκολία στην ομιλία, σύγχυση, θολή όραση ή πολύ έντονο πονοκέφαλο, κάλεσε 166 ή 112.
5. Μην πάρεις μόνος σου επιπλέον χάπια ή φάρμακο άλλου για να «ρίξεις» την πίεση: η απότομη πτώση μπορεί να είναι επικίνδυνη για την αιμάτωση του εγκεφάλου. Αν παίρνεις ήδη θεραπεία, ρώτα τον γιατρό σου τι να κάνεις.
6. Γράψε τη μέτρηση στο ημερολόγιο πίεσης. Αν ήταν 140/90 ή πάνω, κάνε το πρόγραμμα 7 ημερών πριν από το ραντεβού.

Κατά την ESC 2024, όταν η πίεση είναι 180/110 ή πάνω το πρώτο βήμα είναι να αποκλειστεί επείγουσα κατάσταση, δηλαδή οξεία βλάβη οργάνων. Οι περισσότεροι με τέτοιες τιμές χωρίς συμπτώματα έχουν αρρύθμιστη υπέρταση, που θέλει ρύθμιση από τον γιατρό τους.

Τι ρίχνει την πίεση σε βάθος χρόνου

Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής συστήνονται σε όλους, με ή χωρίς φάρμακα. Σε άτομα με υπέρταση και υπερβάλλον βάρος, ακόμη και μέτρια απώλεια βάρους μείωσε την πίεση και την ανάγκη για φάρμακα.

Αν ο γιατρός σου έχει γράψει φάρμακα, τα παίρνεις όπως σου είπε και δεν τα σταματάς μόνος σου όταν δεις χαμηλότερες τιμές· οι αλλαγές στη θεραπεία γίνονται μόνο μαζί του.

Γιατί ανεβαίνει η πίεση: αιτίες και παράγοντες κινδύνου

• η ηλικία — η πίεση ανεβαίνει όσο μεγαλώνουμε, επειδή οι αρτηρίες γίνονται πιο σκληρές
• στενοί συγγενείς με υψηλή πίεση
• διατροφή με πολύ αλάτι
• υπερβάλλον βάρος και λίγη κίνηση
• κάπνισμα και πολύ αλκοόλ
• στρες για μεγάλο διάστημα
• διαβήτης ή νεφρική νόσος
• ατμοσφαιρική ρύπανση

Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν βρίσκεται συγκεκριμένη αιτία. Μερικές φορές όμως την προκαλεί άλλη πάθηση ή κάποιο φάρμακο: χρόνια νεφρική νόσος, παθήσεις των επινεφριδίων, άπνοια ύπνου, εγκυμοσύνη, αλλά και αντισυλληπτικά χάπια, χάπια αδυνατίσματος, κάποια φάρμακα για το κρυολόγημα, φάρμακα για την ημικρανία ή κορτικοστεροειδή. Πες στον γιατρό σου όλα όσα παίρνεις.

Πότε χρειάζεται φάρμακο για την πίεση

Κατά την ESH 2023, σε ηλικίες 18–79 θεραπεία με φάρμακα συστήνεται όταν η πίεση ιατρείου επιβεβαιώνεται 140/90 ή πάνω· από τα 80 όταν η συστολική είναι 160 ή πάνω (μπορεί να εξεταστεί και από 140–159). Σε όσους έχουν ήδη καρδιαγγειακή νόσο, φάρμακο ξεκινά από το 130/80. Η ESC 2024 θεωρεί ότι όλοι με επιβεβαιωμένη υπέρταση ωφελούνται από θεραπεία, ενώ στην «αυξημένη» πίεση (120–139/70–89) εξετάζει φάρμακο μόνο όταν η πίεση είναι πάνω από 130/80 και ο καρδιαγγειακός κίνδυνος υψηλός, π.χ. με διαβήτη ή χρόνια νεφρική νόσο.

Όταν διαγνωστεί υπέρταση, η ESH 2023 συστήνει σε όλους εξέταση κρεατινίνης με εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας (eGFR), λόγο λευκωματίνης/κρεατινίνης στα ούρα και ηλεκτροκαρδιογράφημα. Το ποιο φάρμακο και σε ποια δόση το αποφασίζει μόνο ο γιατρός σου.