Χαμηλή πίεση: πότε είναι επικίνδυνη και τι να κάνεις

Πόση θεωρείται χαμηλή πίεση

Χαμηλή πίεση (υπόταση) είναι μέτρηση κάτω από 90/60 mmHg, δηλαδή κάτω από «9 με 6». Για σύγκριση, για τους περισσότερους ενήλικες φυσιολογική είναι η πίεση κάτω από 120/80. Αν η μεγάλη είναι κάτω από 90 ή η μικρή κάτω από 60, η μέτρηση είναι κάτω από το όριο.

Χαμηλή πίεση δεν σημαίνει απαραίτητα πρόβλημα. Μπορεί να είναι χαμηλή επειδή είσαι γυμνασμένος και υγιής ή επειδή την κληρονόμησες από τους γονείς σου· για κάποιους ανθρώπους είναι απλώς η φυσιολογική τους πίεση. Θεραπεία χρειάζεται συνήθως μόνο όταν προκαλεί συμπτώματα.

• 9 με 6
• 9 με 5
• 8 με 5
• 10 με 5
• 10 με 6
• μικρή πίεση 5

Πότε είναι επικίνδυνη η χαμηλή πίεση

Επικίνδυνη είναι κυρίως η απότομη πτώση της πίεσης ή η χαμηλή πίεση που οφείλεται σε κάποιο πρόβλημα υγείας: τότε η καρδιά, ο εγκέφαλος και τα άλλα όργανα μπορεί να μην παίρνουν αρκετό αίμα. Αν η πίεση πέσει πολύ, μπορεί να εμφανιστεί καταπληξία (shock), που θέλει αμέσως βοήθεια.

Κλείσε ραντεβού με τον γιατρό αν

• έχεις ξανά και ξανά ζάλη ή λιποθυμίες
• τα συμπτώματα ξεκίνησαν μετά από νέο φάρμακο ή αλλαγή δόσης
• είσαι μεγάλης ηλικίας και ζαλίζεσαι όταν σηκώνεσαι ή μετά το φαγητό

Συμπτώματα χαμηλής πίεσης

• ζάλη ή αίσθημα ότι θα λιποθυμήσεις
• ναυτία
• θολή όραση
• αδυναμία ή κούραση
• σύγχυση
• λιποθυμία
• πονοκέφαλος ή πόνος στον αυχένα ή στην πλάτη
• αίσθημα παλμών, σαν να χτυπά η καρδιά πολύ γρήγορα ή να «χάνει» χτύπους

Αν τα συμπτώματα εμφανίζονται όταν σηκώνεσαι ή αλλάζεις απότομα θέση, μπορεί να έχεις ορθοστατική υπόταση.

Ορθοστατική υπόταση: όταν πέφτει η πίεση στο σήκωμα

Στην ορθοστατική υπόταση η πίεση πέφτει όταν σηκώνεσαι από ξαπλωμένος ή καθιστός. Οι οδηγίες της ESH 2023 σημειώνουν ότι μεταβολές της πίεσης στο σήκωμα πάνω από 20 mmHg στη συστολική ή πάνω από 10 mmHg στη διαστολική συνδέονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Για να το ελέγξει, ο γιατρός μετρά πίεση και σφυγμούς πριν και αφού σηκωθείς.

Σε όσους παίρνουν φάρμακα για την πίεση, η ESC 2024 προτείνει 24ωρη καταγραφή πίεσης και για να εντοπιστεί ορθοστατική υπόταση, όταν εξετάζεται μείωση των φαρμάκων. Αν στο σήκωμα ανεβαίνουν πολύ οι παλμοί και ζαλίζεσαι, μπορεί να πρόκειται για σύνδρομο ορθοστατικής ταχυκαρδίας (PoTS) — δες τους φυσιολογικούς παλμούς.

Τι να κάνεις όταν πέφτει η πίεση

Τη στιγμή που ζαλίζεσαι

• Κάθισε ή ξάπλωσε αμέσως· καθισμένος συνήθως νιώθεις καλύτερα.
• Αν νιώθεις ότι θα λιποθυμήσεις, ξάπλωσε και σήκωσε τα πόδια μέχρι να συνέλθεις.
• Σήκω μετά αργά, σε στάδια: πρώτα κάθισε, μετά στάσου.
• Αν δεν συνέρχεσαι ή έχεις σημάδια καταπληξίας, κάλεσε 166 ή 112.

Κάθε μέρα

• Σήκω αργά από την καρέκλα· από το κρεβάτι πρώτα κάθισε στην άκρη και μετά σήκω.
• Τρώγε μικρά και συχνά γεύματα· μετά το φαγητό μείνε λίγο καθιστός ή ξαπλωμένος.
• Πίνε περισσότερο νερό.
• Απόφυγε να μένεις πολλή ώρα όρθιος ή καθιστός ακίνητος και να σκύβεις απότομα.
• Μην πίνεις πολύ αλκοόλ.

Φάρμακο για να ανέβει η πίεση χρειάζεται σπάνια· συνήθως αρκούν τα απλά μέτρα ή η αντιμετώπιση της αιτίας, π.χ. αλλαγή φαρμάκου ή δόσης από τον γιατρό, ή κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης.

Χαμηλή πίεση: τι να φάω και πώς να ανεβάσω την πίεση

Οι επίσημες οδηγίες (NHS, NHLBI) δεν προτείνουν κάποια συγκεκριμένη τροφή για να ανέβει η πίεση. Αυτό που προτείνουν αφορά το πώς τρως και πίνεις: μικρά και συχνά γεύματα αντί για λίγα και μεγάλα, περισσότερο νερό — η αφυδάτωση είναι από τις αιτίες χαμηλής πίεσης — και λίγο αλκοόλ.

Αλλαγές όπως περισσότερο αλάτι στο φαγητό συζήτησέ τες πρώτα με τον γιατρό σου, που μπορεί να σου προτείνει τι και πώς να τρως ανάλογα με την αιτία και τις άλλες παθήσεις σου.

Χαμηλή πίεση σε ηλικιωμένους

Κάποιοι άνθρωποι αποκτούν χαμηλή πίεση καθώς μεγαλώνουν. Οι ηλικιωμένοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο για ζάλη, λιποθυμία και πτώσεις όταν σηκώνονται ή μετά το φαγητό, και πιο συχνά η χαμηλή πίεση είναι παρενέργεια φαρμάκων για την υψηλή πίεση.

Μην κόψεις μόνος σου τα φάρμακα της πίεσης. Γράψε τις μετρήσεις και πότε ζαλίζεσαι στο ημερολόγιο πίεσης και δείξε τα στον γιατρό σου: για τους πολύ ηλικιωμένους (από 85) ή ευάλωτους, η ESC 2024 προτείνει η πίεση να ρυθμίζεται όσο χαμηλά είναι λογικά εφικτό, χωρίς να προκαλεί προβλήματα.

Αιτίες χαμηλής πίεσης

• η ώρα της μέρας, η δραστηριότητα και η διάθεση
• καλή φυσική κατάσταση ή κληρονομικότητα
• εγκυμοσύνη
• διαβήτης
• κάποια φάρμακα — για την υψηλή πίεση, την κατάθλιψη ή τη νόσο Πάρκινσον
• αφυδάτωση
• απώλεια αίματος μετά από τραυματισμό
• καρδιακά προβλήματα, όπως αρρυθμίες
• προβλήματα του αυτόνομου νευρικού συστήματος, π.χ. στη νόσο Πάρκινσον