Ροή ειδήσεων
ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
© 2026 ygeiax.gr

Αναζήτηση

Πατήστε Enter ή κάντε κλικ στο εικονίδιο αναζήτησης

ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Αλάτι: Ποια ποικιλία είναι καλύτερη για την υγεία και τι έχει μεγαλύτερη σημασία

Παρά τις διαφημιζόμενες διαφορές και τα «φυσικά μέταλλα», το θαλασσινό και το ορυκτό αλάτι έχουν παρόμοια χημική σύσταση

Αλάτι: Ποια ποικιλία είναι καλύτερη για την υγεία και τι έχει μεγαλύτερη σημασία

Το αλάτι Maldon, που πήρε το όνομά του από την πόλη κοντά στην οποία παράγεται στο Έσεξ, φέρεται να παρασκευάζεται με ορυκτό αλάτι που εξορύσσεται στη Γερμανία, περίπου 800 χιλιόμετρα μακριά. Η μέθοδος παραγωγής του, όπως και οι ισχυρισμοί για τα οφέλη των πιο ακριβών ποικιλιών αλατιού, εγείρουν ένα ερώτημα: έχουν πράγματι πλεονέκτημα για την υγεία;

Η εταιρεία χρησιμοποιεί μια τεχνική «αλάτι πάνω σε αλάτι», προσθέτοντας το γερμανικό αλάτι στο θαλασσινό νερό του Έσεξ για να το «εμπλουτίσει» με «φυσικά μέταλλα». Ορισμένες premium μάρκες, όπως το ροζ αλάτι Ιμαλαΐων, προβάλλουν επίσης την περιεκτικότητά τους σε θρεπτικά συστατικά και ισχυρίζονται ότι είναι καλύτερες για την αρτηριακή πίεση. Τι ισχύει στην πραγματικότητα;

Τι περιέχει το αλάτι και πόσο θεωρείται ασφαλές;

Το αλάτι είναι φυσικό ορυκτό, αποτελούμενο από χλωριούχο νάτριο. Προέρχεται είτε από την εξάτμιση θαλασσινού νερού είτε από την εξόρυξη ενός υπόγειου πετρώματος που ονομάζεται αλίτης.

Όταν παράγεται από τη θάλασσα, το νερό εξατμίζεται σταδιακά με τη βοήθεια του ήλιου και του ανέμου, αφήνοντας κρυστάλλους αλατιού. Αυτοί συλλέγονται, πλένονται, στεγνώνουν και υποβάλλονται σε επεξεργασία. Το αλάτι που εξορύσσεται από πέτρωμα θρυμματίζεται, αλέθεται και καθαρίζεται πριν υποστεί παρόμοια επεξεργασία, ώστε να είναι κατάλληλο για κατανάλωση.

Οι δύο τύποι έχουν παρόμοια χημική σύσταση. Το θαλασσινό αλάτι χρησιμοποιείται συχνότερα στο φαγητό, ενώ το ορυκτό αλάτι αξιοποιείται ευρέως και σε βιομηχανικές εφαρμογές, όπως στην αποπαγοποίηση των δρόμων.

Ένα κουταλάκι του γλυκού αλάτι, περίπου 6 γραμμάρια, περιέχει περίπου 2.325 mg νατρίου — ποσότητα μεγαλύτερη από το 100% της συνιστώμενης ημερήσιας πρόσληψης. Περιέχει επίσης ίχνη άλλων μετάλλων: περίπου 1,4 mg ασβεστίου, 0,5 mg καλίου, 0,06 mg μαγνησίου και 0,02 mg σιδήρου.

Τα συστατικά αυτά έχουν διαφορετικούς ρόλους στον οργανισμό. Το νάτριο συμβάλλει στη ρύθμιση των υγρών και στη λειτουργία των νεύρων, το ασβέστιο ενισχύει τα οστά και τα δόντια, το κάλιο υποστηρίζει την καρδιά και τους μυς, το μαγνήσιο συμμετέχει στην παραγωγή ενέργειας και στη λειτουργία του νευρικού συστήματος, ενώ ο σίδηρος βοηθά στη μεταφορά οξυγόνου στο αίμα. Με την επεξεργασία, από το μεγαλύτερο μέρος του επιτραπέζιου αλατιού αφαιρούνται αυτά τα μέταλλα.

Η σύσταση του NHS είναι οι ενήλικες να καταναλώνουν έως 6 γραμμάρια αλατιού την ημέρα, συμπεριλαμβανομένου τόσο του αλατιού που υπάρχει φυσικά στα τρόφιμα όσο και εκείνου που προστίθεται στο μαγείρεμα ή στο τραπέζι. Οι ενήλικες στη Βρετανία καταναλώνουν κατά μέσο όρο περίπου 8,4 γραμμάρια ημερησίως, δηλαδή 40% πάνω από το συνιστώμενο όριο.

Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στο επιτραπέζιο, το θαλασσινό και το ανθό αλατιού;

Το επιτραπέζιο αλάτι είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος στη Βρετανία. Εξορύσσεται από πετρώματα και καθαρίζεται σε μεγάλο βαθμό, προτού φτάσει στην αγορά με τη γνώριμη, λεπτή και λευκή κοκκώδη μορφή του. Οι Saxa και Cerebos είναι από τις εμπορικές μάρκες με τις μεγαλύτερες πωλήσεις στη χώρα.

Πολλοί προσθέτουν αλάτι στο νερό που βράζει ή στο φαγητό σχεδόν αυτόματα, πριν καν δοκιμάσουν το πιάτο. Υπάρχουν, όμως, και άλλες ποικιλίες. Το αλάτι Maldon, για παράδειγμα, ξεχωρίζει για την τραγανή υφή του και χρησιμοποιείται συχνά ως τελική πινελιά στο φαγητό.

Η θαλασσινή προέλευση μπορεί να επηρεάζει τόσο τις φυσικές όσο και τις χημικές ιδιότητες του αλατιού, ανάλογα με τα νερά από τα οποία συλλέγεται. Σε συνταγές, ιδίως στις ΗΠΑ, αναφέρεται συχνά και το kosher salt. Έχει μεγαλύτερους κρυστάλλους, που διευκολύνουν το πασπάλισμα, και συνήθως εξορύσσεται από κοιτάσματα στην ξηρά, σε αντίθεση με το θαλασσινό αλάτι που προκύπτει από την εξάτμιση θαλασσινού νερού.

Το ιωδιούχο αλάτι είναι επιτραπέζιο αλάτι στο οποίο προστίθενται μικρές ποσότητες ιωδιούχου νατρίου ή ιωδιούχου καλίου. Το ιώδιο είναι σημαντικό για την υγιή λειτουργία του θυρεοειδούς.

Το ανθός αλατιού είναι θαλασσινό αλάτι με λεπτούς, ευαίσθητους κρυστάλλους, που χρησιμοποιείται συχνά σε ψητά κρέατα. Ο Τούρκος εστιάτορας Nusret Gökçe, γνωστός και ως Salt Bae, έγινε παγκοσμίως διάσημος για τον θεατρικό τρόπο με τον οποίο πασπαλίζει αλάτι στις μπριζόλες.

Στις ποικιλίες ορυκτού αλατιού περιλαμβάνεται και το μαύρο αλάτι, που χρησιμοποιείται ευρέως στην ινδική και τη νοτιοανατολικοασιατική κουζίνα. Το χρώμα του προκύπτει από τη θέρμανση και την ανάμειξή του με κάρβουνο, βότανα και μπαχαρικά.

Το ροζ αλάτι Ιμαλαΐων εξορύσσεται στο ορυχείο Khewra του Πακιστάν, όπου εκτιμάται ότι τα αποθέματα θα διαρκέσουν για τα επόμενα 350 χρόνια. Γύρω από αυτό έχουν διαδοθεί διάφοροι ισχυρισμοί: ότι μια λάμπα από αλάτι μπορεί να καθαρίσει τον αέρα, να αποτοξινώσει τον οργανισμό ή ακόμη και να αυξήσει τη libido.

Ποιο αλάτι είναι καλύτερο για την υγεία;

Αν και αρκετοί από τους παραπάνω ισχυρισμούς ακούγονται υπερβολικοί, το αλάτι Ιμαλαΐων περιέχει περισσότερα από 80 μέταλλα, τα περισσότερα σε μικρές ποσότητες. Το επιτραπέζιο αλάτι είναι πιο επεξεργασμένο και έχει χάσει το μεγαλύτερο μέρος τους.

Η διατροφολόγος Jenna Hope αναφέρει ότι το αλάτι Ιμαλαΐων μπορεί να είναι «μια καλή επιλογή» για το μαγείρεμα στο σπίτι, επειδή διατηρεί μικρές ποσότητες αυτών των θρεπτικών συστατικών. Τονίζει, ωστόσο, ότι το αλάτι δεν πρέπει να θεωρείται ουσιαστική πηγή θρεπτικών συστατικών.

Η Hope σημειώνει επίσης ότι το ιωδιούχο αλάτι μπορεί να βοηθήσει όσους ακολουθούν φυτική διατροφή, καθώς η πρόσληψη ιωδίου τους —σημαντικού για τη λειτουργία του θυρεοειδούς και τη γνωστική υγεία— είναι συχνά χαμηλότερη. Αυτό συμβαίνει επειδή δεν καταναλώνουν τρόφιμα πλούσια σε ιώδιο, όπως ψάρια, αυγά, αγελαδινό γάλα και γιαούρτι.

Ωστόσο, ο Oliver Guttmann, σύμβουλος καρδιολόγος στο ιδιωτικό νοσοκομείο HCA Wellington στο Λονδίνο, επισημαίνει ότι το είδος του αλατιού έχει «πολύ μικρότερη σημασία από την ποσότητα που καταναλώνεται».

«Το θαλασσινό, το ορυκτό και το ροζ αλάτι Ιμαλαΐων περιέχουν γενικά παρόμοιες ποσότητες χλωριούχου νατρίου και οι καρδιαγγειακοί κίνδυνοι που συνδέονται με την υπερβολική κατανάλωση ισχύουν εξίσου για όλα.

»Οι ασθενείς με υπέρταση ή καρδιακή ανεπάρκεια δεν πρέπει να καθησυχάζονται επιλέγοντας ένα “premium” αλάτι: η επιβάρυνση της καρδιάς από το νάτριο είναι η ίδια».

Τα περισσότερα προβλήματα που συνδέονται με τη μακροχρόνια υψηλή κατανάλωση αλατιού αφορούν την καρδιά και τα αγγεία. Το νάτριο αναγκάζει τον οργανισμό να συγκρατεί νερό, κάτι που αυξάνει την αρτηριακή πίεση. Το British Heart Foundation προειδοποιεί ότι η υπέρταση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφράγματος, καρδιακής ανεπάρκειας, εγκεφαλικού επεισοδίου, ακόμη και αγγειακής άνοιας.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, θα μπορούσαν να αποτρέπονται παγκοσμίως 2,5 εκατομμύρια θάνατοι κάθε χρόνο, αν οι ενήλικες περιόριζαν την κατανάλωση αλατιού σε λιγότερο από 5 γραμμάρια την ημέρα.

Ο Guttmann εξηγεί: «Τα στοιχεία που συνδέουν την υψηλή πρόσληψη νατρίου με την αυξημένη αρτηριακή πίεση είναι ισχυρά και καλά τεκμηριωμένα.

»Η υπέρταση είναι ένας από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιακή ανεπάρκεια και στεφανιαία νόσο. Επομένως, από καρδιαγγειακή άποψη, η υπερβολική κατανάλωση αλατιού αποτελεί πραγματικό και σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας.

»Οι περισσότεροι άνθρωποι στη Βρετανία καταναλώνουν πολύ περισσότερο από τη συνιστώμενη ποσότητα των 6 γραμμαρίων αλατιού την ημέρα, συχνά χωρίς να το αντιλαμβάνονται, επειδή το μεγαλύτερο μέρος προέρχεται από επεξεργασμένα τρόφιμα και γεύματα σε εστιατόρια, όχι από την αλατιέρα.

»Το κρυφό νάτριο στο ψωμί, στα δημητριακά και στα έτοιμα γεύματα είναι εκεί όπου συσσωρεύεται ο πραγματικός κίνδυνος».

Νωρίτερα φέτος, Βρετανοί ερευνητές υποστήριξαν ότι θα μπορούσαν να αποφεύγονται σχεδόν 13.000 θάνατοι τον χρόνο στη Βρετανία, αν περισσότεροι άνθρωποι αντικαθιστούσαν το κοινό αλάτι με μια εκδοχή χαμηλής περιεκτικότητας σε νάτριο. Εκτίμησαν επίσης ότι η αντικατάσταση του συνηθισμένου αλατιού με αλάτι εμπλουτισμένο με κάλιο θα μπορούσε να προλάβει 60.000 περιστατικά καρδιαγγειακής και νεφρικής νόσου ετησίως στη χώρα.

Οι εναλλακτικές αυτές κυκλοφορούν και ως προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας σούπερ μάρκετ, καθώς και με εμπορικές ονομασίες όπως LoSalt. Αντικαθιστούν μεγάλο μέρος του νατρίου με κάλιο. Οι ειδικοί, ωστόσο, προειδοποιούν ότι δεν είναι κατάλληλες για όλους. Τα άτομα με προχωρημένη νεφρική νόσο μπορεί να κινδυνεύουν από την επιπλέον ποσότητα καλίου, καθώς τα νεφρά τους ενδέχεται να δυσκολεύονται να το απομακρύνουν από το αίμα, με αποτέλεσμα να συσσωρεύεται σε επικίνδυνα επίπεδα.

Για αλλαγές στην κατανάλωση αλατιού ή στη χρήση υποκατάστατων, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.

Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/alati-poia-poikilia-einai-kalyteri-gia-tin-ygeia-kai-ti-echei-megalyteri-simasia/30012

NETWORK