Ροή ειδήσεων
ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
© 2026 ygeiax.gr

Αναζήτηση

Πατήστε Enter ή κάντε κλικ στο εικονίδιο αναζήτησης

ΥΓΕΙΑ

Δρεπανοκυτταρική αναιμία: Τύποι, συμπτώματα, αίτια και αντιμετώπιση

Η νόσος περιλαμβάνει διαφορετικούς τύπους, ανάλογα με τις παραλλαγές γονιδίων αιμοσφαιρίνης που κληρονομούνται, ενώ τα άκαμπτα ερυθρά αιμοσφαίρια μπορούν να φράξουν αγγεία

Δρεπανοκυτταρική αναιμία: Τύποι, συμπτώματα, αίτια και αντιμετώπιση

Η δρεπανοκυτταρική νόσος είναι μια ομάδα παθήσεων που επηρεάζουν τη λειτουργία των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Η δρεπανοκυτταρική αναιμία είναι ο συχνότερος και σοβαρότερος τύπος της.

Τα υγιή ερυθρά αιμοσφαίρια έχουν σχήμα δίσκου και είναι εύκαμπτα, ώστε να κινούνται μέσα στα αιμοφόρα αγγεία και να μεταφέρουν οξυγόνο στα κύτταρα. Στη δρεπανοκυτταρική νόσο, έχουν σχήμα ημισελήνου ή δρεπανιού, είναι άκαμπτα και κολλώδη. Μπορεί να συσσωματώνονται και να φράζουν τα αγγεία, περιορίζοντας τη ροή του αίματος. Επιπλέον, καταστρέφονται πρόωρα, με αποτέλεσμα να μειώνεται ο αριθμός τους.

Παρακάτω περιγράφονται οι συχνότεροι και οι σπανιότεροι τύποι της νόσου, καθώς και τα συμπτώματα, τα αίτια, η διάγνωση και οι διαθέσιμες θεραπείες.

Τύποι δρεπανοκυτταρικής νόσου

Τα ερυθρά αιμοσφαίρια περιέχουν αιμοσφαιρίνη, μια πρωτεΐνη που μεταφέρει οξυγόνο στα κύτταρα. Σε όλους τους τύπους της δρεπανοκυτταρικής νόσου υπάρχει μια μη φυσιολογική μορφή της, που ονομάζεται δρεπανοκυτταρική αιμοσφαιρίνη ή αιμοσφαιρίνη S. Το είδος της νόσου εξαρτάται από τις μη φυσιολογικές παραλλαγές των γονιδίων αιμοσφαιρίνης που κληρονομεί κάποιος από τους γονείς του.

Δρεπανοκυτταρική αναιμία

Εμφανίζεται όταν κάποιος κληρονομήσει δύο γονίδια αιμοσφαιρίνης S, ένα από κάθε γονέα. Τα άτομα με αυτόν τον τύπο είναι αναιμικά, δηλαδή ο οργανισμός τους δεν παράγει αρκετά ερυθρά αιμοσφαίρια για να μεταφέρει επαρκές οξυγόνο στα κύτταρα.

Δρεπανοκυτταρική αιμοσφαιρίνη C

Είναι ηπιότερη μορφή της νόσου. Προκύπτει όταν κάποιος κληρονομήσει δύο διαφορετικά μη φυσιολογικά γονίδια αιμοσφαιρίνης: ένα για την αιμοσφαιρίνη S και ένα για την αιμοσφαιρίνη C. Η αιμοσφαιρίνη C προκαλεί ηπιότερα συμπτώματα από τη δρεπανοκυτταρική αναιμία. Έτσι, τα άτομα με αυτόν τον τύπο συνήθως έχουν περισσότερα ερυθρά αιμοσφαίρια και μικρότερο κίνδυνο αναιμίας.

Δρεπανοκυτταρική βήτα-συν θαλασσαιμία

Εμφανίζεται όταν κάποιος κληρονομήσει ένα γονίδιο αιμοσφαιρίνης S και ένα γονίδιο βήτα θαλασσαιμίας. Η βήτα θαλασσαιμία είναι διαφορετικός τύπος αναιμίας και το γονίδιό της έχει δύο παραλλαγές: 0 και +. Τα άτομα με την παραλλαγή 0 συνήθως έχουν σοβαρότερη νόσο από εκείνα με την παραλλαγή +.

Σπανιότεροι τύποι

Η δρεπανοκυτταρική αιμοσφαιρίνη D εμφανίζεται όταν κληρονομούνται ένα γονίδιο αιμοσφαιρίνης S και ένα αιμοσφαιρίνης D. Η αλληλεπίδρασή τους συνήθως οδηγεί σε ήπια έως μέτρια αναιμία, ενώ μπορεί να προκαλέσει και επεισόδια πόνου.

Η δρεπανοκυτταρική αιμοσφαιρίνη O εμφανίζεται όταν κληρονομούνται ένα γονίδιο αιμοσφαιρίνης S και ένα αιμοσφαιρίνης O. Η αλληλεπίδρασή τους μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα από ήπια έως σοβαρά.

Δρεπανοκυτταρικό στίγμα

Τα άτομα με δρεπανοκυτταρικό στίγμα κληρονομούν ένα γονίδιο για τη δρεπανοκυτταρική νόσο από τον έναν γονέα και ένα φυσιολογικό γονίδιο από τον άλλον. Μπορούν να μεταβιβάσουν το στίγμα στα παιδιά τους. Αν και οι δύο γονείς έχουν δρεπανοκυτταρικό στίγμα, υπάρχει πιθανότητα 50% το παιδί να κληρονομήσει το στίγμα και πιθανότητα 25% να έχει δρεπανοκυτταρική νόσο.

Οι περισσότεροι άνθρωποι με δρεπανοκυτταρικό στίγμα ζουν φυσιολογικά και δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Σπάνια, μπορεί να προκύψουν επιπλοκές μετά από υπερβολική καταπόνηση ή αφυδάτωση.

Η έντονη άσκηση χωρίς προπόνηση ή για παρατεταμένο διάστημα μπορεί να προκαλέσει ραβδομυόλυση, μια απειλητική για τη ζωή κατάσταση που οδηγεί σε διάσπαση των μυών και βλάβη οργάνων. Είναι συχνότερη σε άτομα με δρεπανοκυτταρικό στίγμα, αλλά παραμένει πολύ σπάνια.

Αίτια και εκλυτικοί παράγοντες

Η δρεπανοκυτταρική νόσος είναι γενετική και δεν υπάρχει τρόπος πρόληψής της. Οι γονείς μπορούν, ωστόσο, να κάνουν γενετικό έλεγχο και να αξιοποιήσουν τα αποτελέσματα όταν λαμβάνουν αποφάσεις για την τεκνοποίηση. Ο συγκεκριμένος τύπος της νόσου καθορίζεται από τα γονίδια που κληρονομεί κάποιος· ο τρόπος ζωής και άλλοι εξωτερικοί παράγοντες δεν επηρεάζουν την εμφάνισή της.

Ορισμένοι παράγοντες μπορούν να πυροδοτήσουν δρεπανοκυτταρική κρίση. Σε αυτήν, τα δρεπανοειδή ερυθρά αιμοσφαίρια συσσωματώνονται και φράζουν αγγεία, προκαλώντας αμβλύ, παλλόμενο ή διαξιφιστικό πόνο. Σε ορισμένα άτομα, η αφυδάτωση, η λοίμωξη, το στρες ή οι μεταβολές της θερμοκρασίας μπορεί να πυροδοτήσουν κρίσεις.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Κάποιοι αισθάνονται καλά τις περισσότερες φορές και παρουσιάζουν συμπτώματα μόνο κατά τη διάρκεια κρίσης, ενώ άλλοι νιώθουν συχνά αδυναμία ή αδιαθεσία. Η νόσος υπάρχει από τη γέννηση, αλλά τα περισσότερα βρέφη δεν εμφανίζουν συμπτώματα πριν από την ηλικία των 5–6 μηνών.

Στα συχνά συμπτώματα περιλαμβάνονται:

  • ίκτερος, δηλαδή κιτρίνισμα του δέρματος και του λευκού των ματιών
  • βλάβες στα αιμοφόρα αγγεία των ματιών
  • πρήξιμο στα χέρια ή στα πόδια
  • χρόνιος πόνος
  • ξαφνικά επεισόδια πόνου
  • χολόλιθοι
  • χαμηλή ενέργεια
  • ευερεθιστότητα στα βρέφη
  • επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις
  • εγκεφαλικά επεισόδια ή θρόμβοι αίματος

Τα άτομα με δρεπανοκυτταρικό στίγμα συνήθως δεν έχουν συμπτώματα. Ορισμένα, ωστόσο, μπορεί να παρατηρήσουν αίμα στα ούρα, συνήθως μετά από εξαιρετικά έντονη άσκηση ή αφυδάτωση.

Κληρονομείται η δρεπανοκυτταρική αναιμία;

Ναι. Η δρεπανοκυτταρική αναιμία είναι κληρονομική και προκύπτει όταν κάποιος κληρονομήσει το σχετικό γονίδιο και από τους δύο γονείς. Οι επιλογές κατά την εγκυμοσύνη ή τον τοκετό, καθώς και άλλοι παράγοντες του τρόπου ζωής, δεν αλλάζουν τα γονίδια που προκαλούν τη νόσο.

Η δρεπανοκυτταρική αναιμία επηρεάζει περίπου 100.000 ανθρώπους στις ΗΠΑ και είναι πολύ συχνότερη στους Μαύρους Αμερικανούς. Περίπου 1 στα 365 μαύρα ή αφροαμερικανικά βρέφη γεννιέται με δρεπανοκυτταρική αναιμία και 1 στα 13 με δρεπανοκυτταρικό στίγμα.

Έρευνες υποδεικνύουν ότι το δρεπανοκυτταρικό στίγμα μπορεί να προσφέρει κάποια προστασία από την ελονοσία. Γι’ αυτό, ορισμένοι ειδικοί εκτιμούν ότι το στίγμα και η σχετιζόμενη δρεπανοκυτταρική νόσος εξελίχθηκαν στους ανθρώπους που είχαν τη μεγαλύτερη έκθεση στην ελονοσία.

Διάγνωση

Οι γιατροί συχνά εντοπίζουν τη δρεπανοκυτταρική νόσο κατά τη γέννηση, με τις συνήθεις εξετάσεις αίματος στα νεογνά. Κάποιος μπορεί να υποψιαστεί ότι έχει τη νόσο λόγω οικογενειακού ιστορικού ή συμπτωμάτων. Εφόσον δεν υπάρχει διάγνωση, μια εξέταση αίματος μπορεί να επιβεβαιώσει αν υπάρχει η πάθηση και να προσδιορίσει τον τύπο της.

Αντιμετώπιση

Το 2019, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) ενέκρινε τη βoxelotor για την πρόληψη της δρεπανοποίησης των ερυθρών αιμοσφαιρίων και της συσσωμάτωσής τους. Ενέκρινε επίσης την crizanlizumab-tmca για τη μείωση της σοβαρότητας και της συχνότητας των δρεπανοκυτταρικών κρίσεων.

Άλλες επιλογές αντιμετώπισης περιλαμβάνουν:

  • Πενικιλίνη: Τα αντιβιοτικά μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο ορισμένων λοιμώξεων στα παιδιά με δρεπανοκυτταρική νόσο.
  • Υδροξυουρία: Φάρμακο που μπορεί να περιορίσει τη σοβαρότητα διαφόρων επιπλοκών, όπως οι κρίσεις πόνου, η αναιμία και το οξύ θωρακικό σύνδρομο.
  • Μεταγγίσεις αίματος: Ιατρική διαδικασία κατά την οποία αίμα από υγιή δότη μεταφέρεται στον λήπτη ενδοφλέβια. Οι γιατροί μπορεί να τις συστήσουν για την πρόληψη ή την αντιμετώπιση επιπλοκών.

Η μόνη θεραπεία που μπορεί να ιάσει τη δρεπανοκυτταρική νόσο είναι η μεταμόσχευση αίματος και μυελού των οστών από υγιή δότη. Ο μυελός των οστών του δότη παράγει συνεχώς υγιή ερυθρά αιμοσφαίρια.

Πρόγνωση

Το προσδόκιμο ζωής των ατόμων με δρεπανοκυτταρική νόσο είναι περίπου 54 χρόνια. Ο αριθμός αυτός δεν λαμβάνει υπόψη τον ρόλο της θεραπείας ούτε τις διαφορές μεταξύ των τύπων της νόσου. Οι τρόποι διαχείρισης βελτιώνονται και, με την κατάλληλη φροντίδα, πολλά άτομα μπορούν να ζήσουν για πολλά χρόνια με σχετικά καλή υγεία.

Πότε χρειάζεται ιατρική συμβουλή

Η δρεπανοκυτταρική αναιμία συνήθως διαγιγνώσκεται λίγο μετά τη γέννηση. Ωστόσο, ένα βρέφος που γεννιέται εκτός νοσοκομείου ή δεν υποβάλλεται σε νεογνικό έλεγχο μπορεί να μη διαγνωστεί έγκαιρα.

Συμβουλευτείτε γιατρό αν:

  • εσείς και ο σύντροφός σας έχετε επιβεβαιωμένο ή πιθανό δρεπανοκυτταρικό στίγμα και θέλετε να συζητήσετε τον κίνδυνο μετάδοσης στο παιδί
  • ένα βρέφος ή άλλο άτομο εμφανίζει συμπτώματα, ιδίως αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό
  • ένα παιδί που έχει διαγνωστεί με τη νόσο εμφανίσει συμπτώματα
  • παρουσιαστούν νέα ή επιδεινούμενα συμπτώματα ή η θεραπεία δεν αποδίδει

Τα περισσότερα άτομα με δρεπανοκυτταρική νόσο παρακολουθούνται τακτικά από γιατρό που ειδικεύεται στις παθήσεις του αίματος. Η θεραπευτική προσέγγιση και κάθε αλλαγή στην αγωγή αποφασίζονται σε συνεργασία με τον γιατρό.

Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/drepanokyttariki-anaimia-typoi-symptomata-aitia-kai-antimetopisi/30309

BEST OF NETWORK

NETWORK