Το να κάθεται κανείς όλη την ημέρα χωρίς αρκετή σωματική δραστηριότητα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων υγείας, όπως καρδιοπάθεια, διαβήτη τύπου 2 και ορισμένες μορφές καρκίνου. Η τακτική κίνηση και η σωματική δραστηριότητα μπορούν να συμβάλουν στη μείωση αυτού του κινδύνου.
Η σωματική δραστηριότητα είναι σημαντική για την υγεία του σώματος. Ωστόσο, τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) εκτιμούν ότι οι Αμερικανοί κάθονται κατά μέσο όρο 6,5 έως 8 ώρες την ημέρα.
Για παράδειγμα, όσοι εργάζονται σε γραφείο μπορεί να περνούν ώρες καθισμένοι στο γραφείο τους. Καθιστικές δραστηριότητες, όπως το διάβασμα, η παρακολούθηση τηλεόρασης ή τα παιχνίδια στον υπολογιστή, περιλαμβάνουν επίσης συχνά μεγάλα διαστήματα χωρίς κίνηση.
Δείτε τι μπορεί να συμβεί στο σώμα όταν κάποιος κάθεται για πολλή ώρα, πόσες ώρες θεωρούνται πολλές και πώς μπορεί να περιορίσει τις επιπτώσεις της καθιστικής ζωής.
Πόσες ώρες καθισιού θεωρούνται επιβαρυντικές;
Η παρατεταμένη καθιστική στάση με λίγη σωματική δραστηριότητα αποτελεί μέρος αυτού που οι γιατροί αποκαλούν καθιστική ζωή. Το CDC αναφέρει ότι η καθιστική ζωή χωρίς σωματική δραστηριότητα αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων υγείας, όπως:
- διαβήτης τύπου 2
- καρδιοπάθεια
- ορισμένες μορφές καρκίνου, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος του παχέος εντέρου, του μαστού και της μήτρας
Το να κάθεται κανείς όλη την ημέρα χωρίς αρκετή σωματική δραστηριότητα μπορεί επίσης να επηρεάσει την ποιότητα του ύπνου, την ψυχική υγεία, τις σωματικές και γνωστικές ικανότητες, καθώς και την υγεία των οστών.
Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος αριθμός ωρών καθισιού που να θεωρείται επιβαρυντικός για όλους. Αυτό διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και μπορεί να εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από το πόσο ασκείται καθημερινά.
Σύμφωνα με τον οργανισμό Just Stand, τα παρακάτω όρια αντιστοιχούν σε διαφορετικά επίπεδα κινδύνου για προβλήματα υγείας που σχετίζονται με το καθισιό:
- Χαμηλός κίνδυνος: λιγότερες από 4 ώρες καθισιού την ημέρα.
- Μέτριος κίνδυνος: 4–8 ώρες καθισιού την ημέρα.
- Υψηλός κίνδυνος: 8–11 ώρες καθισιού την ημέρα.
- Πολύ υψηλός κίνδυνος: περισσότερες από 11 ώρες καθισιού την ημέρα.
Το CDC θεωρεί ότι 150 λεπτά μέτριας έντασης σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα είναι αρκετά για να μειωθεί ο κίνδυνος ορισμένων προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με την καθιστική ζωή.
Τι συμβαίνει στο σώμα όταν κάθεστε για πολλή ώρα
Η παρατεταμένη καθιστική στάση μπορεί να επηρεάσει το σώμα με διάφορους τρόπους.
Ενόχληση και πόνος
Μελέτη του 2018 υποδεικνύει σύνδεση μεταξύ της παρατεταμένης καθιστικής στάσης και της μυοσκελετικής ενόχλησης. Τα σημεία όπου μπορεί να εμφανιστεί ενόχληση περιλαμβάνουν:
- τον αυχένα
- τους ώμους
- τα κάτω άκρα
- τη μέση
- τους γλουτούς
- τους μηρούς
- τον καρπό και το χέρι
Η μελέτη εξέτασε τις επιπτώσεις δύο ωρών καθισιού. Διαπίστωσε ότι η ενόχληση αυξανόταν σε όλες τις περιοχές του σώματος όσο περνούσε η ώρα.
Επιβράδυνση του μεταβολισμού
Ο μεταβολισμός είναι η διαδικασία μέσω της οποίας το σώμα διασπά και χρησιμοποιεί την ενέργεια. Ερευνητικό άρθρο του 2021 αναφέρει ότι η παρατεταμένη καθιστική στάση μπορεί να επηρεάσει τον μεταβολισμό μετά το φαγητό.
Οι ερευνητές του άρθρου συνιστούν τακτικά διαλείμματα για κίνηση, ώστε να βελτιώνεται ο μεταβολισμός όταν κάποιος κάθεται για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Αλλαγές στην κυκλοφορία του αίματος
Σύμφωνα με το ίδιο ερευνητικό άρθρο του 2021, η παρατεταμένη καθιστική στάση μπορεί να μειώσει την κυκλοφορία του αίματος, ιδιαίτερα στα πόδια.
Αυτό μπορεί να έχει ως συνέπεια, μεταξύ άλλων, το πρήξιμο στα πόδια.
Υπέρταση
Διατομεακή μελέτη του 2017 συσχετίζει την παρατεταμένη καθιστική στάση με την υπέρταση, δηλαδή την υψηλή αρτηριακή πίεση.
Το 6,3% των εργαζομένων γραφείου που συμμετείχαν στη μελέτη είχε αρτηριακή πίεση πάνω από 140/90 mmHg. Η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία χαρακτηρίζει αυτή την τιμή υπέρταση σταδίου 2.
Μυοσκελετικές παθήσεις
Άρθρο του 2018 επισημαίνει συσχετίσεις μεταξύ της παρατεταμένης καθιστικής στάσης και ορισμένων μυοσκελετικών παθήσεων των κάτω άκρων.
Αντίστοιχα, άρθρο του 2017 υποδεικνύει σύνδεση μεταξύ του παρατεταμένου καθισιού και μυοσκελετικών παθήσεων που αφορούν:
- τον αυχένα
- τα γόνατα
- τους μηρούς
- τη μέση
Επιπτώσεις στην ψυχική κατάσταση
Η ίδια μελέτη του 2018, η οποία παρακολούθησε ανθρώπους που κάθονταν για δύο ώρες, υποδεικνύει ότι η παρατεταμένη καθιστική στάση επηρεάζει αρνητικά την υποκειμενική ψυχική κατάσταση και την ικανότητα δημιουργικής επίλυσης προβλημάτων.
Το άρθρο του 2017 που αναφέρθηκε παραπάνω υποδεικνύει επίσης ότι το παρατεταμένο καθισιό μπορεί να προκαλέσει αίσθημα εξάντλησης.
Πώς να αντιμετωπίσετε τις επιπτώσεις του πολύωρου καθισιού
Η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίσετε ή να προλάβετε τις επιπτώσεις του πολύωρου καθισιού.
Το CDC συνιστά τουλάχιστον 150 λεπτά δραστηριότητας μέτριας έντασης την εβδομάδα. Αυτό μπορεί να αντιστοιχεί σε πέντε συνεδρίες των 30 λεπτών μέσα σε μία εβδομάδα.
Δραστηριότητες μέτριας έντασης μπορεί να είναι:
- το γρήγορο περπάτημα
- η αερόβια άσκηση στο νερό
- η ποδηλασία σε επίπεδο έδαφος
Μπορείτε να ξεκινήσετε με λιγότερο έντονες ασκήσεις και να αυξήσετε σταδιακά την αντοχή σας.
Ερευνητικό άρθρο του 2021 υποδεικνύει ότι η τακτική σωματική δραστηριότητα προσφέρει περισσότερα οφέλη από την αντικατάσταση του παρατεταμένου καθισιού με παρατεταμένη ορθοστασία.
Πότε να μιλήσετε με γιατρό
Όποιος εμφανίζει συμπτώματα προβλήματος υγείας που μπορεί να σχετίζεται με το παρατεταμένο καθισιό πρέπει να μιλήσει με γιατρό.
Όσοι έχουν ήδη κάποια πάθηση, όπως διαβήτη τύπου 2, καρδιοπάθεια ή οστεοπόρωση, μπορούν να συμβουλευτούν τον γιατρό τους πριν ξεκινήσουν ένα νέο πρόγραμμα άσκησης.
Οι επαγγελματίες υγείας μπορούν συνήθως να δώσουν εξατομικευμένες συμβουλές για το πώς να ξεκινήσει κάποιος να κινείται περισσότερο ή να αυξήσει τα επίπεδα δραστηριότητάς του.
Πώς να προλάβετε τις επιπτώσεις του πολύωρου καθισιού
Η παραμονή σε κίνηση είναι ο καλύτερος τρόπος για να αποφύγετε τις συνέπειες του πολύωρου καθισιού. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει τουλάχιστον 150 λεπτά σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα ή τακτικά διαλείμματα για κίνηση.
Για παράδειγμα, συστηματική ανασκόπηση του 2022 υποδεικνύει ότι η διακοπή των παρατεταμένων περιόδων καθισιού με τακτικό περπάτημα έχει οφέλη.
Συμβουλές για λιγότερο καθισιό στην εργασία
Όσοι εργάζονται σε γραφείο μπορούν να περιορίσουν τον χρόνο που περνούν καθισμένοι με τους εξής τρόπους:
- να ζητήσουν γραφείο ή σταθμό εργασίας που επιτρέπει την εναλλαγή ανάμεσα στην καθιστή και την όρθια θέση
- να εναλλάσσουν την ορθοστασία με το καθισιό κάθε 30 λεπτά
- να κάνουν συναντήσεις περπατώντας
- να κάνουν τακτικά διατάσεις, είτε κάθονται είτε στέκονται
- να περπατούν μέχρι το γραφείο ενός συναδέλφου για να συζητήσουν, αντί να στείλουν email
Συχνές ερωτήσεις
Είναι επιβαρυντικό να κάθεστε 8 ώρες;
Ο οργανισμός Just Stand κατατάσσει τις 4–8 ώρες καθισιού την ημέρα στην κατηγορία μέτριου κινδύνου για προβλήματα υγείας που σχετίζονται με το καθισιό. Οι 8–11 ώρες την ημέρα κατατάσσονται στην κατηγορία υψηλού κινδύνου.
Μπορεί να πεθάνει κάποιος από το πολύωρο καθισιό;
Το να κάθεται κανείς όλη την ημέρα αποτελεί μέρος αυτού που οι γιατροί αποκαλούν καθιστική ζωή. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η ανεπαρκής σωματική δραστηριότητα είναι ο τέταρτος σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για θάνατο και ευθύνεται για 3,2 εκατομμύρια θανάτους ετησίως παγκοσμίως.
Άρθρο του 2017 υποδεικνύει ότι όσοι περνούν πολλές ώρες καθισμένοι λόγω εργασίας έχουν σχεδόν 1,4 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνουν πρόωρα μέσα στα επόμενα 12 χρόνια σε σύγκριση με όσους δεν το κάνουν.
Συνοψίζοντας
Το πολύωρο καθισιό χωρίς σωματική δραστηριότητα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων προβλημάτων υγείας, όπως καρδιοπάθεια, διαβήτη τύπου 2 και ορισμένες μορφές καρκίνου. Μπορεί επίσης να επηρεάσει τον ύπνο και την ψυχική υγεία.
Ο κίνδυνος μπορεί να περιοριστεί με περισσότερη σωματική δραστηριότητα και με διαλείμματα για κίνηση κατά τη διάρκεια μεγάλων περιόδων καθισιού.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/kathistiki-zoi-ti-symvainei-otan-katheste-polles-ores-kai-pos-na-meiosete-toys-kindynoys/30327



