Μια μπάρα πρωτεΐνης ανάμεσα σε συναντήσεις, ένα έτοιμο γεύμα όταν επιστρέφετε αργά στο σπίτι ή λίγα κράκερ όσο ετοιμάζετε το μεσημεριανό: τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα βρίσκουν συχνά θέση στη διατροφή μας, ακόμη κι όταν προσπαθούμε να τρώμε υγιεινά.
Γνωρίζουμε ότι η υπερβολική κατανάλωσή τους δεν είναι ιδανική για την υγεία, όμως η έρευνα για το πώς ακριβώς επηρεάζουν τον οργανισμό συνεχίζεται. Μια νέα μελέτη εξετάζει την πιθανή σύνδεσή τους με μια λιγότερο μελετημένη συνέπεια: τους καρκίνους του αίματος.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν περισσότερους από 200.000 ανθρώπους
Στη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο The American Journal of Clinical Nutrition, οι ερευνητές διερεύνησαν αν η μεγαλύτερη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης ορισμένων καρκίνων του αίματος.
Ανέλυσαν δεδομένα από 204.494 ενήλικες που συμμετείχαν στη UK Biobank. Με βάση ερωτηματολόγια διατροφής, υπολόγισαν ποιο ποσοστό των ημερήσιων θερμίδων κάθε συμμετέχοντα προερχόταν από υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα.
Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, συσκευασμένα σνακ, ζαχαρούχα ποτά, επεξεργασμένα κρέατα και πολλά έτοιμα γεύματα. Δεν έχουν όλα τα τρόφιμα της κατηγορίας την ίδια διατροφική αξία, αλλά συνήθως έχουν υποστεί εκτεταμένη βιομηχανική επεξεργασία.
Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν για διάμεσο διάστημα 10,5 ετών. Οι ερευνητές κατέγραψαν διαγνώσεις μυελοειδών νεοπλασιών, μιας ομάδας καρκίνων που επηρεάζουν τα κύτταρα του μυελού των οστών, από τα οποία σχηματίζονται τα κύτταρα του αίματος. Στο διάστημα αυτό, 848 συμμετέχοντες εμφάνισαν έναν από αυτούς τους καρκίνους.
Η ανάλυση έλαβε επίσης υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το κάπνισμα, η σωματική δραστηριότητα, οι σωματικές μετρήσεις και η συνολική διατροφή, ώστε να εξεταστεί η πιθανή σχέση με τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα ανεξάρτητα από άλλες συνήθειες του τρόπου ζωής.
Η μεγαλύτερη κατανάλωση συνδέθηκε με υψηλότερο κίνδυνο
Για κάθε αύξηση κατά μία τυπική απόκλιση στο ποσοστό των θερμίδων που προέρχονταν από υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα, οι συμμετέχοντες είχαν 12% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης μυελοειδούς νεοπλασίας.
Η συσχέτιση ήταν ισχυρότερη για έναν συγκεκριμένο τύπο καρκίνου του αίματος, τα μυελοϋπερπλαστικά νεοπλάσματα (MPN), στα οποία ο μυελός των οστών παράγει υπερβολικά πολλά κύτταρα αίματος. Για αυτούς τους καρκίνους, ο σχετικός κίνδυνος ήταν υψηλότερος κατά 15% για κάθε αύξηση μίας τυπικής απόκλισης.
Τα ποσοστά αυτά δεν σημαίνουν ότι μια συγκεκριμένη ποσότητα υπερεπεξεργασμένων τροφίμων αυξάνει τον προσωπικό κίνδυνο καρκίνου κατά ακριβώς 12% ή 15%. Περιγράφουν διαφορές ανάμεσα σε συμμετέχοντες με διαφορετικά επίπεδα κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων. Επίσης, η μελέτη δεν μπορεί να αποδείξει ότι τα τρόφιμα προκάλεσαν αυτές τις διαφορές.
Οι ερευνητές εξέτασαν και την κλωνική αιμοποίηση απροσδιόριστου δυναμικού (CHIP), μια κατάσταση που σχετίζεται με την ηλικία και περιλαμβάνει αλλαγές στα κύτταρα που σχηματίζουν το αίμα, οι οποίες μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο ορισμένων καρκίνων του αίματος. Η σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και στους καρκίνους του αίματος παρατηρήθηκε και σε άτομα χωρίς ανιχνεύσιμη CHIP κατά την έναρξη της μελέτης.
Εντοπίστηκαν επίσης συσχετίσεις ανάμεσα στην κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και σε ορισμένους δείκτες φλεγμονής, λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος και μεταβολισμού του λίπους. Τα ευρήματα προσφέρουν πιθανά στοιχεία για τις βιολογικές διεργασίες, χωρίς ωστόσο να εξηγούν ακριβώς γιατί υπάρχει αυτή η συσχέτιση.
Πώς μπορείτε να περιορίσετε τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα
Πριν αδειάσετε τα ντουλάπια σας, λάβετε υπόψη ότι η μελέτη εξέτασε συνολικά διατροφικά πρότυπα σε βάθος πολλών ετών. Δεν αξιολόγησε αν είναι επιβλαβές να φάει κανείς περιστασιακά μια μπάρα σνακ ή ένα έτοιμο γεύμα.
Επιπλέον, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα δεν είναι όλα ίδια από διατροφική άποψη: ένα ζαχαρούχο αναψυκτικό διαφέρει σημαντικά από ένα δημητριακό ολικής άλεσης πλούσιο σε φυτικές ίνες.
Μερικές μικρές αλλαγές μπορούν να διευκολύνουν τη μείωση της κατανάλωσής τους:
- Επιλέξτε λιγότερο συσκευασμένες λύσεις για το πρωινό. Αντί για μια γλυκιά μπάρα πρωινού, δοκιμάστε βρόμη με μούρα, ξηρούς καρπούς και ελληνικό γιαούρτι.
- Έχετε στη διάθεσή σας απλά τρόφιμα με ελάχιστη επεξεργασία. Κονσερβοποιημένα όσπρια, κατεψυγμένα λαχανικά, αυγά και δημητριακά ολικής άλεσης μπορούν να γίνουν ένα χορταστικό γεύμα χωρίς ιδιαίτερο κόπο.
- Αναθεωρήστε τις καθημερινές επιλογές για σνακ. Δοκιμάστε φρούτο με βούτυρο ξηρών καρπών, γιαούρτι ή μια χούφτα ξηρούς καρπούς αντί να επιλέγετε πάντα συσκευασμένα σνακ.
- Εστιάστε σε όσα μπορείτε να προσθέσετε. Περισσότερα λαχανικά, φρούτα, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης αφήνουν φυσικά λιγότερο χώρο για τρόφιμα με εκτεταμένη επεξεργασία.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Ένα συσκευασμένο σνακ δεν καθορίζει από μόνο του την υγεία σας, ούτε η έρευνα σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγετε κάθε τρόφιμο που πωλείται σε συσκευασία.
Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η ποσότητα υπερεπεξεργασμένων τροφίμων που καταναλώνουμε με την πάροδο του χρόνου μπορεί να σχετίζεται με περισσότερες πλευρές της υγείας μας απ’ όσες γνωρίζαμε. Χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί αν τη συσχέτιση εξηγούν συγκεκριμένα τρόφιμα ή συστατικά και αν οι αλλαγές στη διατροφή μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τον κίνδυνο καρκίνου του αίματος.
Μέχρι τότε, αξίζει να παρατηρήσετε ποια τρόφιμα καταναλώνετε συχνότερα. Όχι επειδή κάθε έτοιμο ή εύχρηστο τρόφιμο αποτελεί πρόβλημα, αλλά επειδή οι καθημερινές επιλογές είναι εκείνες στις οποίες μπορούμε να παρέμβουμε πιο εύκολα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/yperepexergasmena-trofima-meleti-ta-syndeei-me-ayximeno-kindyno-gia-orismenoys-karkinoys-toy-aimatos/30433





