Θυμάστε να έχετε κάνει μια καλή πράξη και, λίγο αργότερα, να προλάβατε το λεωφορείο την τελευταία στιγμή, ενώ δεν το περιμένατε; Ή να είδατε τον ενοχλητικό συνάδελφο που σας είχε αγνοήσει επιδεικτικά σε σημαντική συνάντηση να χύνει τον καφέ του; Αυτές οι συμπτώσεις ίσως δεν είναι εντελώς ασύνδετες. Σύμφωνα με νέα έρευνα του York University, δείχνουν πώς ερμηνεύουμε από τη φύση μας διαφορετικά το κάρμα όταν αφορά εμάς και όταν αφορά τους άλλους.
Ένα αξιοσημείωτο μοτίβο ανέδειξε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Psychology of Religion and Spirituality: τείνουμε να ανακαλούμε ευκολότερα θετικά καρμικά περιστατικά από τη δική μας ζωή, αλλά να εστιάζουμε σε αρνητικά όταν σκεφτόμαστε άλλους. Αυτό το νοητικό «διπλό πρότυπο» («double standard») εμφανίζεται σε όλους τους πολιτισμούς, με εντονότερη παρουσία στις δυτικές χώρες, αναφέρουν οι ερευνητές.
Κάρμα και άνισα κριτήρια
Περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Σιγκαπούρη και την Ινδία συμμετείχαν στην έρευνα της ομάδας ψυχολόγων, της οποίας ηγήθηκε η Δρ Cindel White. Οι ερευνητές εξέτασαν πώς θυμούνται οι άνθρωποι περιστατικά που συνδέουν με το κάρμα.
Περίπου έξι στους δέκα συμμετέχοντες θυμήθηκαν θετικές εμπειρίες όταν ρωτήθηκαν για το κάρμα στη δική τους ζωή. Αντίθετα, το 92% εστίασε σε αρνητικά γεγονότα όταν μίλησε για το κάρμα που επηρέαζε άλλους ανθρώπους. Η τάση να αποτιμούμε θετικά το δικό μας κάρμα και αρνητικά των άλλων φάνηκε σταθερή, ανεξάρτητα από το θρησκευτικό υπόβαθρο ή τις πεποιθήσεις τους.
Οι προσωπικές αφηγήσεις για το κάρμα περιλάμβαναν συχνά, σύμφωνα με τους ερευνητές, καλή τύχη που ήρθε απροσδόκητα μετά από μια καλή πράξη. Στις ιστορίες για άλλους, αντίθετα, οι συμμετέχοντες συνήθως περιέγραφαν την ανεντιμότητα ή την κακή συμπεριφορά κάποιου και τις αρνητικές συνέπειες που ακολούθησαν.
Οι πολιτισμικές διαφορές επηρεάζουν την εικόνα
Το φαινόμενο καταγράφηκε σε όλο τον κόσμο, ωστόσο η έντασή του δεν ήταν ίδια σε κάθε πολιτισμό, σύμφωνα με τους ερευνητές.
Η ισχυρότερη τάση να ερμηνεύουν ευνοϊκά το δικό τους κάρμα φάνηκε στους Αμερικανούς: το 71% περιέγραψε τα προσωπικά καρμικά περιστατικά ως ανταμοιβές.
Μικρότερη απόκλιση διαπιστώθηκε στους συμμετέχοντες από τη Σιγκαπούρη και την Ινδία, dove το κάρμα έχει βαθύτερες θρησκευτικές ρίζες.
Το μοτίβο επιβεβαιώθηκε και όταν οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να βαθμολογήσουν απευθείας τα καρμικά γεγονότα σε κλίμακα από το θετικό στο αρνητικό. Οι Αμερικανοί έδωσαν, σύμφωνα με τους ερευνητές, σαφώς υψηλότερη θετική βαθμολογία στις δικές τους εμπειρίες κάρμα, 4,89 στα 7, σε σύγκριση με τις εμπειρίες των άλλων, που βαθμολογήθηκαν με 3,54.
Η συμπαντική δικαιοσύνη και η ευνοϊκή κρίση
Τις καλές στιγμές στη δική μας ζωή τις συνδέουμε με καλές πράξεις του παρελθόντος. Όταν, όμως, πλήττονται άλλοι από δυσάρεστα γεγονότα, συχνά τα θεωρούμε τιμωρία που τους αξίζει.
Τι εξηγεί τα διαφορετικά κριτήρια για το δικό μας κάρμα και για εκείνο των άλλων; Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι αυτή η γνωστική προκατάληψη εξυπηρετεί σημαντικές ψυχολογικές λειτουργίες.
Η θετική ανάγνωση του δικού μας κάρμα ενδέχεται να προστατεύει την ευνοϊκή εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. Παράλληλα, αν αντιμετωπίζουμε τις ατυχίες των άλλων ως καρμική τιμωρία, μπορεί να ικανοποιείται η ανάγκη μας να υπάρχει δικαιοσύνη στον κόσμο.
Όταν οι συμμετέχοντες ερωτήθηκαν ευθέως για τις γενικές αρχές του κάρμα, δεν διαπιστώθηκε προκατάληψη: οι περισσότεροι θεωρούν ότι αυτό λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο για όλους.
Όπως καταλήγουν οι ερευνητές, η προκατάληψη εκδηλώθηκε αποκλειστικά στις αυθόρμητες αναμνήσεις.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/dyo-metra-kai-dyo-stathma-akoma-kai-sto-karma/5578
