Η νέα διατροφική πυραμίδα των ΗΠΑ αλλάζει αισθητά, κυρίως επειδή ανατρέπει την παραδοσιακή της διάταξη. Ωστόσο, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι οι βασικές συμβουλές, όπως η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και ο περιορισμός των κορεσμένων λιπαρών, δεν διαφοροποιούνται.
Ανησυχία προκαλεί, ωστόσο, η νέα προτεραιότητα που δίνεται στις πρωτεΐνες και στα ζωικά λίπη, καθώς αποκλίνει από παλαιότερες οδηγίες που προωθούσαν τα άπαχα κρέατα. Παράλληλα, δεν είναι σαφείς οι οδηγίες για τα δημητριακά ολικής άλεσης, ενώ για το αλκοόλ η προσέγγιση είναι πιο ευέλικτη, αλλά λιγότερο συγκεκριμένη.
Οι νέες οδηγίες έχουν πυροδοτήσει ισχυρές αντιδράσεις στην επιστημονική κοινότητα, με ειδικούς να θέτουν υπό αμφισβήτηση τα επιστημονικά δεδομένα στα οποία βασίζονται.
Ποιες είναι, λοιπόν, οι πραγματικές αλλαγές στη διατροφική πυραμίδα; Τι προβλέπουν οι «νέες» οδηγίες για την διατροφή και πώς αξιολογούν τις επικαιροποιημένες συστάσεις οι διατροφολόγοι – διαιτολόγοι; Οι οδηγίες ανανεώνονται κάθε πέντε χρόνια και αφορούν τα είδη και τις ποσότητες τροφίμων και ποτών που συνθέτουν μια υγιεινή διατροφή.
Παρά την πρώτη εντύπωση ότι η ανεστραμμένη πυραμίδα είναι «επαναστατική», οι ειδικοί τονίζουν πως οι διατροφικές συμβουλές στην ουσία έχουν μεταβληθεί λιγότερο απ’ όσο φαίνεται.
Οι συστάσεις εξακολουθούν να περιλαμβάνουν πέντε μερίδες φρούτων και λαχανικών ημερησίως και κορεσμένα λιπαρά κάτω από το 10% της ενέργειας. Παραμένουν επίσης η προσοχή στις μερίδες, η μείωση των επεξεργασμένων τροφίμων και των επεξεργασμένων σακχάρων, καθώς και η προτίμηση στις τροφές ολικής αλέσεως.
Οι οδηγίες δεν απαγορεύουν ρητά πολλά τρόφιμα, αλλά προτείνουν υγιεινά διατροφικά πρότυπα. Σε αυτά περιλαμβάνεται η κατανάλωση «αληθινών τροφών», μεταξύ των οποίων το κρέας, τα φρούτα και τα λαχανικά.
Δείτε τη νέα διατροφική πυραμίδα:
Η έμφαση στις πρωτεΐνες προκαλεί αντιπαραθέσεις
Η διαφωνία εντοπίζεται κυρίως στην προβολή των ζωικών λιπών και των πρωτεϊνών. Κρέας, πλήρη σε λιπαρά γαλακτοκομικά, βούτυρο και βοδινό λίπος, που περιέχουν κορεσμένα λιπαρά, συνιστώνται πλέον ως υγιή λίπη.
Ενώ οι προηγούμενες συστάσεις της αμερικανικής κυβέρνησης έδιναν προτεραιότητα στα «άπαχα κρέατα», τώρα προτείνεται «μια ποικιλία πρωτεϊνών, ζωικής προέλευσης — αυγά, πουλερικά, θαλασσινά και κόκκινο κρέας — και φυτικής προέλευσης — φασόλια, μπιζέλια, φακές, ξηροί καρποί, σπόροι και σόγια».
«Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την καθιερωμένη επιστήμη. Τα κορεσμένα λιπαρά είναι γνωστό ότι αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων και εγκεφαλικού επεισοδίου», αναφέρουν ο Κάθαλ Ο Χάρα και η Γκρέιν Κεντ, μεταδιδακτορικοί ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Ιατρικής και Επιστημών Υγείας RCSI.
Η ημερήσια σύσταση για πρωτεΐνη έχει διπλασιαστεί, από 0,8 γραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα σε 1,2–1,6 γραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα. «Αυτό ακολουθεί τις κοινωνικές τάσεις στη δημοτικότητα των πρωτεϊνών και όχι τις διατροφικές ανάγκες», σχολιάζουν οι ειδικοί.
Παρόλα αυτά, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η επαρκής ποσότητα πρωτεΐνης συμβάλλει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας, στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα και στην αντιμετώπιση της πείνας.
«Οι ανάγκες σε πρωτεΐνη ποικίλλουν ανάλογα με παράγοντες όπως η ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας και η κατάσταση υγείας, και η υψηλότερη πρόσληψη δεν είναι πάντα καλύτερη. Οι ενημερωμένες διατροφικές οδηγίες για τους Αμερικανούς εξακολουθούν να ευθυγραμμίζονται με την ευρύτερη οδηγία ότι η πρωτεΐνη θα πρέπει να συνεισφέρει περίπου το 10–35% της συνολικής ημερήσιας θερμιδικής πρόσληψης. Άτομα που έχουν ερωτήσεις σχετικά με το πόση πρωτεΐνη χρειάζονται θα πρέπει να συμβουλευτούν τον γιατρό ή τον διαιτολόγο τους», σημειώνει η Στέφανι Τζόνσον, κλινική διαιτολόγος και επίκουρη καθηγήτρια στη Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας Rutgers.
Δημητριακά και υδατάνθρακες στις οδηγίες
Ένα από τα πιο ανησυχητικά σημεία είναι η απόσταση ανάμεσα στην εικόνα της ανεστραμμένης πυραμίδας και στο κείμενο των οδηγιών. Τα δημητριακά ολικής άλεσης τοποθετούνται στο στενό κάτω μέρος, κάτι που παραπέμπει σε μικρή κατανάλωση, παρότι το κείμενο συστήνει δύο έως τέσσερις μερίδες ημερησίως, όπως ακριβώς και οι προηγούμενες οδηγίες.
Στην κορυφή της πυραμίδας εμφανίζονται τα κρέατα και τα κορεσμένα λιπαρά, θέση που υποδηλώνει ότι προτείνεται μεγάλη κατανάλωσή τους. «Καθώς η πυραμίδα είναι το κύριο οπτικό εργαλείο για την επικοινωνία αυτών των οδηγιών στο κοινό, αυτή η σύγχυση είναι βαθιά ανησυχητική», επισημαίνουν οι Ο’ Χάρα και Κεντ.
Η Στέφανι Τζόνσον σημειώνει ότι οι συστάσεις ανέκαθεν όριζαν πως τουλάχιστον το μισό των δημητριακών που καταναλώνονται πρέπει να είναι ολικής αλέσεως και όχι επεξεργασμένα.
«Η σκόπιμη προσπάθεια για την αύξηση της πρόσληψης δημητριακών ολικής αλέσεως, επιλέγοντας παράλληλα άλλες πηγές υδατανθράκων με υψηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά, όπως φρούτα, λαχανικά και γαλακτοκομικά, μπορεί να υποστηρίξει τη βελτίωση της μεταβολικής υγείας, τη διαχείριση του βάρους και το αίσθημα κορεσμού. Αυτή η προσέγγιση δίνει προτεραιότητα στην ποιότητα των υδατανθράκων έναντι της ποσότητας και στοχεύει στη μείωση της εξάρτησης από επιλογές με λιγότερα θρεπτικά συστατικά», εξηγεί η ίδια.
Η διατροφική πυραμίδα που ίσχυε παλαιότερα:
Η ασάφεια στις συστάσεις για το αλκοόλ
Οι παλαιότερες συστάσεις έθεταν ως ανώτατο όριο το ένα ποτό ημερησίως για τις γυναίκες και τα δύο για τους άνδρες. Τα ίδια όρια εξακολουθούν να υποστηρίζονται από φορείς όπως η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία.
Στις νεότερες οδηγίες δίνεται μεγαλύτερη βαρύτητα στη διαταραχή κατανάλωσης αλκοόλ και στον κίνδυνο εξάρτησης, ιδίως για όσους έχουν προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό κατάχρησης.
Οι επικαιροποιημένες οδηγίες αποφεύγουν τα καθορισμένα όρια πρόσληψης και προωθούν ένα ευρύτερο μήνυμα για τη συνολική μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ, ενθαρρύνοντας παράλληλα τις εξατομικευμένες αποφάσεις.
«Οι άνθρωποι καλούνται να μειώσουν την κατανάλωση αλκοόλ χωρίς καμία καθοδήγηση για το πόσο θεωρείται υπερβολικό», σχολιάζουν οι Ο’ Χάρα και Κεντ.
Οι Ο’ Χάρα και Κεντ τονίζουν ότι οι αλλαγές αφορούν τόσο το περιεχόμενο όσο και τη διαδικασία αναθεώρησης, η οποία προσαρμόστηκε στις πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ. «Η κυβέρνηση των ΗΠΑ απέρριψε την επιστημονική έκθεση ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που συνήθως διαμορφώνει τις κατευθυντήριες γραμμές και αντ’ αυτού, προσέλαβε μια νέα ομάδα επιστημόνων που επέλεξαν να μην εξετάσουν κανέναν άλλο τομέα εκτός από την επιστήμη της διατροφής».
Φωτογραφία: iStock
Οι βασικές επισημάνσεις
- Η νέα πυραμίδα διατροφής στις ΗΠΑ φέρνει ουσιαστικές αλλαγές, δίνοντας έμφαση στις ζωικές πρωτεΐνες και στα ζωικά λίπη, γεγονός που προκαλεί ανησυχία στους επιστήμονες.
- Δεν αλλάζουν βασικές συστάσεις, όπως η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και ο περιορισμός των κορεσμένων λιπαρών.
- Οι οδηγίες για τα δημητριακά ολικής άλεσης παραμένουν ασαφείς, ενώ οι νέες συστάσεις σχετικά με το αλκοόλ δεν καθορίζουν με σαφήνεια τα όρια.
- Επιστήμονες αμφισβητούν την επιστημονική βάση των νέων οδηγιών, επισημαίνοντας ότι έρχονται σε αντίθεση με προηγούμενες συστάσεις.
- Άλλαξε επίσης ο τρόπος αναθεώρησης των κατευθυντήριων γραμμών, καθώς η κυβέρνηση απέρριψε ανεξάρτητες επιστημονικές εκθέσεις.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/diatrofiki-pyramida-oi-anatropes-stis-nees-odigies-ton-ipa-sfodres-antidraseis-epistimonon/17701
