Στο Μελενικίτσι του δήμου Ηράκλειας εντοπίστηκε πόσιμο νερό με 50 Bq/L ουρανίου, δηλαδή πάνω από το διπλάσιο του ορίου των 30 Bq/L. Το ουράνιο είναι ραδιενεργό μέταλλο που απαντάται φυσικά στο έδαφος και στους βράχους και μπορεί να περάσει σε πηγές νερού, κυρίως σε υπόγεια ύδατα.
Η σύντομη έκθεση συνήθως δεν έχει σοβαρές επιπτώσεις, όμως η κατανάλωση νερού με ουράνιο για μεγάλο χρονικό διάστημα ενδέχεται να βλάψει τους νεφρούς. Για την απομάκρυνσή του απαιτείται ειδικός εξοπλισμός φιλτραρίσματος, όπως συστήματα αντίστροφης ώσμωσης ή ανταλλαγής ιόντων.
Δεν είναι σαφές αν το ουράνιο στο νερό μπορεί να προκαλέσει καρκίνο. Παράλληλα, σε πειραματόζωα έχει καταγραφεί βλάβη στο DNA.
Έντονο ενδιαφέρον προκάλεσε η πληροφορία ότι εντοπίστηκε ουράνιο σε συγκεντρώσεις πολύ πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα στο πόσιμο νερό και άλλου οικισμού στις Σέρρες.
Πρόκειται για το Μελενικίτσι, στον δήμο Ηράκλειας. Ο δήμαρχος γνωστοποίησε ότι η μέτρηση έφτασε τα 50 Bq/L (μπεκερέλ ανά λίτρο), με το επιτρεπόμενο όριο να είναι 30 Bq/L. Στα τέλη Μαΐου είχαν καταγραφεί παρόμοια ευρήματα στο νερό επτά ακόμη οικισμών του νομού. Πώς μπορεί το νερό να επιβαρυνθεί με ουράνιο και ποιους κινδύνους ενέχει για την υγεία;
Το πολιτειακό Υπουργείο Δημοσίας Υγείας της Τζώρτζια (GDPH) αναφέρει ότι το ουράνιο είναι ένα ραδιενεργό μέταλλο που υπάρχει φυσικά σε:
- Βράχους
- Χώμα
- Νερό
Η παρουσία του στη φύση σημαίνει πως ορισμένες πηγές ενδέχεται να περιέχουν ουράνιο πάνω από τα όρια που θεωρούνται ασφαλή για πόση. Συχνά πρόκειται για πηγές μεγάλου βάθους, δηλαδή υπόγεια ύδατα, καθώς το μέταλλο εντοπίζεται συχνότερα στο βραχώδες υπέδαφος.
Οι συγκεντρώσεις ουρανίου διαφέρουν ανάλογα με την πηγή, γι’ αυτό και μόνο ο έλεγχος του νερού μπορεί να προσδιορίσει τα επίπεδά του.
Επιπτώσεις του ουρανίου στην υγεία
Η έκθεση για μικρό διάστημα σε νερό με αυξημένο ουράνιο κατά κανόνα δεν οδηγεί σε ανησυχητικές επιπτώσεις. Αντίθετα, η χρήση του συγκεκριμένου νερού επί χρόνια για πόση και μαγείρεμα μπορεί να έχει συνέπειες.
Οι επιπτώσεις σχετίζονται με την τοξικότητα των βαρέων μετάλλων και όχι με την ακτινοβολία που εκπέμπεται. Στις συγκεντρώσεις που συναντώνται στο πόσιμο νερό, η ακτινοβολία είναι εξαιρετικά χαμηλή.
Η έκθεση στον άνθρωπο γίνεται μέσω της κατανάλωσης ουρανίου. Δεν υπάρχει έκθεση από το δέρμα κατά το μπάνιο με νερό που το περιέχει, ενώ δεν εξατμίζεται από το νερό και δεν περνά στον αέρα.
Καθώς το ουράνιο υπάρχει φυσικά στο περιβάλλον, όλοι έχουμε έρθει σε επαφή μαζί του και φέρουμε κάποιες ποσότητες στον οργανισμό μας. Το μεγαλύτερο μέρος από αυτό που υπάρχει στο πόσιμο νερό αποβάλλεται, αν και ένα μικρό ποσοστό απορροφάται από το πεπτικό σύστημα.
Αν το νερό περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις ουρανίου, η παρατεταμένη έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε βλάβες στους νεφρούς. Σε περίπτωση που η έκθεση μειωθεί σημαντικά ή σταματήσει εντελώς, οι νεφροί μπορεί να ανακάμψουν.
Παραμένει αδιευκρίνιστο αν το ουράνιο στο πόσιμο νερό είναι καρκινογόνο. Ωστόσο, μελέτες σε ζώα έδειξαν ότι υψηλές συγκεντρώσεις του μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στο γενετικό υλικό (DNA).
Τρόποι απομάκρυνσης του ουρανίου από το νερό
Η απομάκρυνση ουρανίου από το πόσιμο νερό προϋποθέτει ειδικά συστήματα φιλτραρίσματος, τα οποία συγκρατούν τα βαρέα μέταλλα. Πρόκειται για εξειδικευμένο εξοπλισμό που χρειάζεται εγκατάσταση και τακτική συντήρηση. Ενδεικτικά, στις μεθόδους που χρησιμοποιούνται περιλαμβάνονται:
- Η αντίστροφη ώσμωση (RO), με εγκατάσταση ξεχωριστού συστήματος σε κάθε βρύση.
- Η ανταλλαγή ιόντων, όπου το σύστημα τοποθετείται στην κεντρική παροχή του σπιτιού.
Φωτογραφία: iStock
Τα βασικά σημεία
- Στο Μελενικίτσι βρέθηκε πόσιμο νερό με ουράνιο 50 Bq/L, ποσότητα πάνω από διπλάσια σε σύγκριση με το επιτρεπόμενο όριο των 30 Bq/L.
- Το ουράνιο υπάρχει φυσικά στο χώμα και στους βράχους και μπορεί να περάσει στα υπόγεια ύδατα, με αποτέλεσμα να αυξηθούν τα επίπεδα σε πηγές νερού.
- Η έκθεση για μικρό χρονικό διάστημα δεν έχει σοβαρές συνέπειες, ενώ η μακροχρόνια κατανάλωση ενδέχεται να βλάψει τους νεφρούς.
- Οι επιπτώσεις από την κατανάλωση συνδέονται με την τοξικότητα του ουρανίου και όχι με τη ραδιενέργειά του.
- Για την απομάκρυνση του ουρανίου απαιτούνται ειδικά συστήματα φιλτραρίσματος, όπως η αντίστροφη ώσμωση και η ανταλλαγή ιόντων.
- Δεν έχει διευκρινιστεί αν το ουράνιο στο νερό είναι καρκινογόνο, αν και σε πειραματόζωα έχουν καταγραφεί βλάβες στο DNA.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/pos-mporei-to-posimo-nero-na-kryvei-oyranio-kai-oi-kindynoi-gia-tin-ygeia/10349
