Το θέμα είναι η νηστεία της Σαρακοστής, που διαρκεί 48 ημέρες και προβλέπει αποχή από κρέας, γαλακτοκομικά και αυγά, με εξαίρεση το ψάρι στις 25 Μαρτίου και την Κυριακή των Βαΐων. Παρουσιάζονται επίσης υγιεινές επιλογές που μπορούν να έχουν θέση στο διατροφολόγιο αυτής της περιόδου, μεταξύ των οποίων όσπρια, ξηροί καρποί και θαλασσινά.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάγκη πρόσληψης πρωτεϊνών και σιδήρου, αλλά και στη διατροφική αξία της ελιάς, σε αντίθεση με το λάδι, το οποίο δεν επιτρέπεται. Η νηστεία μπορεί να προσφέρει ποικιλία και υγιεινές διατροφικές επιλογές, ενώ ταυτόχρονα διατηρείται η θρησκευτική παράδοση.
Πολλοί αναρωτιούνται πώς θα καλύψουν τις ανάγκες τους σε πρωτεΐνες, βιταμίνες, μέταλλα και άλλα πολύτιμα ιχνοστοιχεία, τα οποία βρίσκονται σε αφθονία στο κόκκινο κρέας αλλά και στα ψάρια. Στο ημερολόγιο, ωστόσο, ξεχωρίζουν δύο ημερομηνίες: η 25η Μαρτίου, ημέρα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, και η 6η Απριλίου, Κυριακή των Βαΐων. Τι κάνει αυτές τις ημέρες «ορόσημο» για τη νηστεία της Σαρακοστής; Ο λόγος είναι απλός: όσοι τηρούν αυστηρά αυτή τη μεγάλη νηστεία μπορούν να καταλύσουν ιχθύ, όπως ονομάζεται εκκλησιαστικά η κατανάλωση ψαριού.
Σαρακοστή: Η αυστηρότερη περίοδος νηστείας του χρόνου
Η νηστεία της Σαρακοστής αρχίζει παραδοσιακά την Καθαρά Δευτέρα και δεν διαρκεί 40, αλλά 48 ημέρες, μαζί με τη Μεγάλη Εβδομάδα, γι’ αυτό και αποκαλείται «Μεγάλη Σαρακοστή». Αρχικά κάλυπτε έξι εβδομάδες, ενώ αργότερα προστέθηκε ακόμη μία, με αποτέλεσμα οι ημέρες να φτάσουν τις 48 και να υπολογίζονται προς τα πίσω από την Παρασκευή πριν από την Κυριακή του Πάσχα. Η διαφορά από τη ρωμαιοκαθολική παράδοση είναι ότι στην Ορθόδοξη Εκκλησία συνυπολογίζονται και οι Κυριακές στην Τεσσαρακοστή. Έτσι, η Μεγάλη Σαρακοστή ξεκινά επίσημα την Καθαρά Δευτέρα, επτά εβδομάδες πριν από το Πάσχα. Η ολοκλήρωσή της γίνεται με τη Μεγάλη Εβδομάδα, η οποία αρχίζει την Κυριακή των Βαΐων και φτάνει στην κορύφωσή της με την Ανάσταση του Χριστού, τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου, που φέτος «πέφτει» στις 11 Απριλίου.
Τι προβλέπει η νηστεία και ποιες είναι οι εξαιρέσεις
Στη Μεγάλη Σαρακοστή οι πιστοί δεν καταναλώνουν κρέας, γαλακτοκομικά, αυγά και ψάρια. Για τα ψάρια, όμως, ισχύουν εξαιρέσεις σε δύο σημαντικές γιορτές:
- Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (25 Μαρτίου): Επιτρέπεται το ψάρι, με τον παραδοσιακό μπακαλιάρο να έχει την τιμητική του
- Κυριακή των Βαΐων (13 Απριλίου): Επιτρέπεται να καταναλωθούν ψάρια
Σημειώνεται πως το ελαιόλαδο και το κρασί επιτρέπονται μόνο τα Σάββατα και τις Κυριακές, με εξαίρεση το Μεγάλο Σάββατο, ημέρα αυστηρής νηστείας. Ωστόσο, για το ελαιόλαδο έχει καθιερωθεί και μια διαφορετική πρακτική: να επιτρέπεται όλες τις ημέρες, εκτός από Τετάρτη και Παρασκευή.
Ποια θαλασσινά επιτρέπονται στη νηστεία
Στη διάρκεια της νηστείας αποκλείονται οι ζωικές τροφές, με εξαίρεση τα θαλασσινά, επειδή δεν περιέχουν αίμα. Σε αυτά περιλαμβάνονται οι ακόλουθες κατηγορίες:
- Οστρακοειδή: Μύδια, στρείδια, αχινοί, χτένια, γυαλιστερές, κυδώνια, αχιβάδες, χάβαρα, πεταλίδες, φούσκες και πίνες
- Μαλακόστρακα: Γαρίδες, αστακός, καραβίδα και καβούρια
- Μαλάκια: Καλαμάρια, σουπιές και χταπόδια
Γιατί επιτρέπονται οι ελιές, αλλά όχι το λάδι
Ένα συχνό ερώτημα είναι γιατί οι ελιές επιτρέπονται στη νηστεία, ιδίως τη Μεγάλη Παρασκευή, ενώ το λάδι απαγορεύεται. Η Εκκλησία περιγράφει την πλήρη και αληθινή νηστεία ως πλήρη αποχή από την τροφή ή ως ξηροφαγία. Οι ελιές λογίζονται νηστίσιμες, αφού είναι καρπός της γης. Το λάδι, αντίθετα, αποκλείεται κυρίως επειδή προκύπτει από επεξεργασία και χρησιμοποιείται για το μαγείρεμα και τη νοστιμιά των φαγητών.
Οι βασικές τροφές για τη νηστεία
Κατά τη νηστεία, είναι σημαντικό να φροντίζετε τη διατροφή σας και να επιλέγετε τρόφιμα που προσφέρουν πρωτεΐνες, σίδηρο και βιταμίνη Β12.
Πηγές πρωτεΐνης χωρίς κρέας: Όσπρια, τόφου, κινόα, ξηροί καρποί και σπόροι.
Πηγές σιδήρου: Σκούρα φυλλώδη λαχανικά, όπως το σπανάκι, όσπρια, φακές και σπόροι κολοκύθας.
Όταν τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε σίδηρο καταναλώνονται μαζί με βιταμίνη C, η απορρόφηση του σιδήρου ενισχύεται.
Συνοπτικά
- Για 48 ημέρες διαρκεί η Σαρακοστή, με αποχή από το κρέας, τα γαλακτοκομικά και τα αυγά. Ψάρι επιτρέπεται στις 25 Μαρτίου και την Κυριακή των Βαΐων.
- Όσπρια, ξηροί καρποί και θαλασσινά αποτελούν υγιεινές επιλογές στη νηστεία, κατά την οποία χρειάζεται προσοχή στην πρόσληψη πρωτεϊνών και σιδήρου.
- Το λάδι δεν επιτρέπεται στη νηστεία εξαιτίας της επεξεργασίας του, ενώ οι ελιές μπορούν να καταναλώνονται.
- Αυστηρότερη από κάθε άλλη του χρόνου είναι η νηστεία της Σαρακοστής, με κανόνες για τις τροφές, μεταξύ των οποίων η αποχή από ζωικά προϊόντα, με εξαίρεση τα θαλασσινά.
- Ο συνδυασμός τροφών με υψηλή περιεκτικότητα σε σίδηρο και βιταμίνη C διευκολύνει την απορρόφησή του και ενισχύει τη διατροφική αξία των γευμάτων στη νηστεία.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/sarakosti-meres-choris-kreas-alla-me-pampolles-ygieines-diatrofikes-epiloges/21092
