Η έρευνα των University of East Anglia και University of Plymouth αναδεικνύει την αντίθεση ανάμεσα στο στομάχι και τον εγκέφαλο όταν γεννιέται η επιθυμία για φαγητό.
Ακόμη και όταν οι συμμετέχοντες ένιωθαν χορτάτοι, οι νευρολογικές αντιδράσεις τους στις εικόνες φαγητού παρέμεναν θετικές. Το εύρημα δείχνει πως ο εγκέφαλος εξακολουθεί να ανταποκρίνεται ανταποδοτικά σε αυτές, ανεξάρτητα από τον κορεσμό.
Το εύρημα υποδηλώνει ότι στη λήψη αποφάσεων συμμετέχουν δύο ξεχωριστά συστήματα: ένα συνειδητό, που σταθμίζει την κατάσταση, και ένα αυτόματο, το οποίο πυροδοτείται από ερεθίσματα. Έτσι αναδεικνύεται η ανάγκη να κατανοήσουμε καλύτερα τις διατροφικές μας επιλογές.
Μετά το βραδινό, χαζεύεις στο Instagram. Έχεις τελειώσει το γεύμα και νιώθεις πλήρης, αλλά βλέπεις μια διαφήμιση για πίτσα με λιωμένο τυρί και σκέφτεσαι «θα έτρωγα ένα κομμάτι». Τι κάνει τον εγκέφαλο να ζητά φαγητό ενώ το στομάχι είναι γεμάτο;
Έρευνα των University of East Anglia και University of Plymouth, η οποία δημοσιεύτηκε στο Appetite, διαπίστωσε ότι εικόνες φαγητού μπορεί να εξακολουθούν να προσφέρουν «ανταμοιβή» στον εγκέφαλο, ακόμη και αφού το σώμα έχει χορτάσει.
Όταν ο εγκέφαλος δεν… ακούει το στομάχι
Στο πείραμα έλαβαν μέρος 90 φοιτητές, ηλικίας 18–29 ετών, αν και τελικά αξιοποιήθηκαν δεδομένα από 76. Έφτασαν στο εργαστήριο νηστικοί και φόρεσαν συσκευές EEG, οι οποίες καταγράφουν την ηλεκτρική δραστηριότητα των νεύρων.
Πρώτα βαθμολόγησαν την πείνα τους και το πόσο ελκυστικά τούς φαίνονταν ορισμένα γλυκά και αλμυρά τρόφιμα. Έπειτα έπαιξαν ένα παιχνίδι στον υπολογιστή, όπου οι επιλογές τους τούς έδιναν τη δυνατότητα να «κερδίσουν» εικόνες φαγητού. Στη μέση της διαδικασίας έφαγαν ένα από τα δύο τρόφιμα μέχρι να χορτάσουν και κατόπιν επέστρεψαν στο παιχνίδι.
Στο συνειδητό επίπεδο, η αντίδραση ήταν η αναμενόμενη: μετά το γεύμα, οι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι επιθυμούσαν λιγότερο το τρόφιμο που είχαν φάει. Παράλληλα, στις επιλογές τους προτίμησαν περισσότερο το άλλο τρόφιμο.
Ωστόσο, η εγκεφαλική δραστηριότητα έδωσε μια διαφορετική εικόνα.
Το σήμα ανταμοιβής παρέμεινε αμετάβλητο
Οι επιστήμονες εξέτασαν ένα νευρικό σήμα που λέγεται reward positivity. Πρόκειται για ηλεκτρική απόκριση που καταγράφεται περίπου 250 χιλιοστά του δευτερολέπτου αφού παρουσιαστεί ένα ερέθισμα το οποίο ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται ως ανταποδοτικό.
Αν ο κορεσμός είχε επηρεάσει την άμεση νευρική επεξεργασία, οι ερευνητές θα περίμεναν χαμηλότερο σήμα όταν οι συμμετέχοντες αντίκριζαν εικόνες του φαγητού που είχαν μόλις καταναλώσει. Κάτι τέτοιο δεν παρατηρήθηκε.
Έτσι, ενώ το στομάχι είχε γεμίσει και η συνειδητή κρίση είχε μεταβληθεί, το γρήγορο, αυτόματο σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου εξακολουθούσε να αποκρίνεται σαν το φαγητό να ήταν επιθυμητό.
Δύο συστήματα λήψης αποφάσεων με διαφορετική λογική
Στη νευροεπιστήμη, η λήψη αποφάσεων αποδίδεται συχνά στη συνεργασία δύο συστημάτων:
- Ένα συνειδητό σύστημα που κατευθύνεται από στόχους και συνυπολογίζει την παρούσα κατάσταση («μόλις έφαγα, δεν χρειάζομαι άλλο»).
- Ένα αυτόματο σύστημα που βασίζεται στη συνήθεια και ενεργοποιείται από ερεθίσματα τα οποία έχουν συνδεθεί παλαιότερα με ανταμοιβή.
Ύστερα από χρόνια επαναλαμβανόμενης έκθεσης, οι εικόνες φαγητού φαίνεται να έχουν εντυπωθεί στο δεύτερο σύστημα. Η λειτουργία του, μάλιστα, δεν μοιάζει να αλλάζει άμεσα όταν υπάρχει κορεσμός.
Τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι οι εικόνες φαγητού προκαλούν υπερφαγία ούτε ότι η συνήθεια αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα που διαμορφώνει τις διατροφικές επιλογές. Καταγράφουν, ωστόσο, μια μετρήσιμη απόσταση ανάμεσα στα μηνύματα του σώματος και στον τρόπο με τον οποίο αντιδρά ο εγκέφαλος στα πρώτα κλάσματα του δευτερολέπτου.
Παρότι η νευρική απόκριση δεν μεταβλήθηκε, οι συμμετέχοντες προσαρμόστηκαν συμπεριφορικά, κάτι που αποτελεί ενθαρρυντική ένδειξη. Το συνειδητό σύστημα εξακολουθεί να επηρεάζει τις επιλογές.
Τι δείχνει συνολικά η μελέτη για την επιθυμία και τον κορεσμό
- Έρευνα των University of East Anglia και University of Plymouth φέρνει στο φως την αντίθεση ανάμεσα στο στομάχι και τον εγκέφαλο ως προς την επιθυμία για φαγητό.
- Οι συμμετέχοντες ένιωθαν χορτάτοι, αλλά οι νευρολογικές αποκρίσεις τους σε εικόνες φαγητού παρέμειναν θετικές, ένδειξη ότι ο εγκέφαλος εξακολουθεί να τις αντιμετωπίζει ως ανταποδοτικές.
- Στη λήψη αποφάσεων συμμετέχουν δύο συστήματα: το συνειδητό, που αξιολογεί την κατάσταση, και το αυτόματο, που ενεργοποιείται από ερεθίσματα.
- Μετά το φαγητό, το σήμα ανταμοιβής του εγκεφάλου δεν εξασθένησε, δείχνοντας πως η επιθυμία δεν μεταβάλλεται απαραίτητα μαζί με τον κορεσμό.
- Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη καλύτερης κατανόησης των διατροφικών επιλογών και της απόκλισης ανάμεσα στις σωματικές και τις εγκεφαλικές αντιδράσεις.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/to-stomachi-leei-stop-o-egkefalos-leei-ki-allo-i-machi-ton-simaton-antamoivis/22471
