Αλκοόλ: Δύο ποτά την ημέρα συνδέονται με πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου

Ακόμη και η κατανάλωση αλκοόλ που πολλοί Αμερικανοί θεωρούν μέτρια μπορεί να συνδέεται με σημαντικούς κινδύνους για την υγεία, όπως αυξημένη πιθανότητα πρόωρου θανάτου, αναπηρίας, καρκίνου και καρδιακής νόσου. Αυτό είναι το συμπέρασμα νέας μελέτης που δημοσιεύτηκε στο Journal of Studies on Alcohol and Drugs, το οποίο εκδίδεται από το Πανεπιστήμιο Rutgers.

Η έρευνα, με την ονομασία Alcohol Intake and Health Study, ανατέθηκε αρχικά από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ, με στόχο να συμβάλει στη διαμόρφωση επικαιροποιημένων εθνικών διατροφικών συστάσεων. Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι όσοι καταναλώνουν κατά μέσο όρο 14 ποτά την εβδομάδα αντιμετωπίζουν πιθανότητα 1 στις 25 να πεθάνουν κάποια στιγμή στη ζωή τους από αιτίες που σχετίζονται με το αλκοόλ. Αντίθετα, η κατανάλωση έως και επτά ποτών την εβδομάδα συνδέθηκε με μικρή μόνο αύξηση του κινδύνου για τις περισσότερες παθήσεις.

«Ακόμη και η χαμηλή κατανάλωση αλκοόλ ενέχει κινδύνους για την υγεία», λέει ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης Kevin Shield, Ph.D., αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο και ανώτερος επιστήμονας που διευθύνει το Συνεργαζόμενο Κέντρο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και του Παναμερικανικού Οργανισμού Υγείας (PAHO) για τους Εθισμούς και την Ψυχική Υγεία. «Και ο κίνδυνος αυξάνεται όσο περισσότερο πίνει κάποιος».

Πώς υπολόγισαν οι επιστήμονες τους κινδύνους του αλκοόλ

Για να κατανοήσουν καλύτερα τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της κατανάλωσης αλκοόλ, ο Shield και οι συνεργάτες του στις ΗΠΑ και τον Καναδά εξέτασαν πώς η κατανάλωση σε όλη τη διάρκεια της ζωής συνδέεται με ασθένειες και πρόωρους θανάτους στους Αμερικανούς.

Αρχικά, ειδικοί στην ιατρική εξέτασαν περισσότερες από 7.200 επιστημονικές δημοσιεύσεις σχετικά με ασθένειες και τραυματισμούς που συνδέονται με το αλκοόλ. Με βάση αυτά τα στοιχεία, εκτίμησαν τους κινδύνους για επιμέρους παθήσεις και συνδύασαν τα ευρήματα με μεγάλα εθνικά σύνολα δεδομένων για την υγεία. Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν στατιστικά μοντέλα για να υπολογίσουν πώς διαφορετικά επίπεδα κατανάλωσης αλκοόλ επηρεάζουν την πιθανότητα εμφάνισης σοβαρών προβλημάτων υγείας ή πρόωρου θανάτου.

Τα ευρήματα προσφέρουν συγκεκριμένες εκτιμήσεις που δεν περιλαμβάνονται στις πιο πρόσφατες Διατροφικές Οδηγίες των ΗΠΑ. Οι επικαιροποιημένες συστάσεις απλώς ενθαρρύνουν τους Αμερικανούς να «περιορίζουν τα αλκοολούχα ποτά», χωρίς να ορίζουν συγκεκριμένο όριο κατανάλωσης. Σε παλαιότερες εκδόσεις συνιστούνταν στους άνδρες να μην πίνουν περισσότερα από δύο αλκοολούχα ποτά την ημέρα και στις γυναίκες περισσότερα από ένα.

«Παρότι οι νέες Διατροφικές Οδηγίες των ΗΠΑ περιλαμβάνουν το χρήσιμο μήνυμα ότι “όσο λιγότερο τόσο καλύτερα”, δεν παρέχουν ένα ποσοτικό πλαίσιο. Η μελέτη μας σχεδιάστηκε ακριβώς για να καλύψει αυτό το κενό σε όλο το φάσμα της κατανάλωσης», λέει ο συν-συγγραφέας Timothy Naimi, M.D., M.P.H., διευθυντής του Καναδικού Ινστιτούτου Έρευνας για τη Χρήση Ουσιών του Πανεπιστημίου της Βικτώριας και επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης.

«Αποδεικνύεται ότι δύο ποτά την ημέρα, ποσότητα που μπορεί κοινωνικά να θεωρείται “μέτρια”, συνδέονται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου που οφείλεται στο αλκοόλ», εξηγεί ο Naimi.

Η μέτρια κατανάλωση δεν προσφέρει σημαντικό συνολικό όφελος για την υγεία

Οι ερευνητές εξέτασαν όχι μόνο τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου, αλλά και τη σχέση του αλκοόλ με ένα ευρύ φάσμα άμεσων και μακροπρόθεσμων προβλημάτων υγείας. Σε αυτά περιλαμβάνονταν καρκίνοι, όπως του οισοφάγου, του στόματος και του μαστού, καρδιαγγειακές παθήσεις, ηπατική νόσος και τραυματισμοί.

Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα αμφισβητεί την επί μακρόν διαδεδομένη πεποίθηση ότι η μικρή κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να βελτιώσει την υγεία, ιδίως την καρδιακή.

«Δεν παρατηρήσαμε σημαντική προστατευτική επίδραση του αλκοόλ στην υγεία σε κανένα επίπεδο κατανάλωσης», λέει ο Shield. «Σε χαμηλά επίπεδα, το αλκοόλ μπορεί να συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο ισχαιμικής καρδιοπάθειας και εγκεφαλικού επεισοδίου. Όταν, όμως, εξετάζουμε το σύνολο των επιπτώσεων στην υγεία, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου και άλλων χρόνιων παθήσεων, τα πιθανά οφέλη αντισταθμίζονται από τους κινδύνους ακόμη και στα επτά ποτά την εβδομάδα».

Με άλλα λόγια, παρότι ορισμένες μελέτες έχουν υποδείξει ότι η μικρή κατανάλωση μπορεί να ωφελεί κάποιες πτυχές της καρδιαγγειακής υγείας, τα πιθανά αυτά οφέλη δεν ισοδυναμούν με συνολικό όφελος για την υγεία, όταν συνυπολογίζονται οι συνδέσεις του αλκοόλ με τον καρκίνο και άλλες ασθένειες.

Γιατί διαφέρει ο κίνδυνος από το αλκοόλ για κάθε άτομο

Παρότι η ανάλυση βασίστηκε σε εκτενή επιστημονικά στοιχεία, οι ερευνητές τονίζουν ότι οι εκτιμήσεις αφορούν κινδύνους σε επίπεδο πληθυσμού και δεν προβλέπουν με ακρίβεια τι θα συμβεί σε ένα συγκεκριμένο άτομο.

Ο Shield αναφέρει ότι οι στατιστικοί υπολογισμοί βασίστηκαν στα «καλύτερα διαθέσιμα δεδομένα». Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι οι προσωπικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τα αποτελέσματα.

«Δεν μπορούμε, όμως, να υποθέσουμε ότι ο ατομικός κίνδυνος για την υγεία ενός ανθρώπου είναι ίδιος με αυτόν που αναφέρεται εδώ. Εξαρτάται από άλλους παράγοντες, όπως ο τρόπος ζωής, η γενετική, τα μοτίβα κατανάλωσης αλκοόλ και άλλες επιλογές που διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο».

Για να εκτιμήσουν τη συνολική επίδραση του αλκοόλ, οι ερευνητές υπολόγισαν τους κινδύνους για παθήσεις που είναι ήδη γνωστό ότι προκαλούνται από αυτό και συνδύασαν τα αποτελέσματα σε μια ευρύτερη αξιολόγηση. Οι επιστήμονες συνεχίζουν, ωστόσο, να διερευνούν και άλλες πιθανές συνέπειες της κατανάλωσης, μεταξύ των οποίων νεότερα στοιχεία που συνδέουν το αλκοόλ με τον καρκίνο του παγκρέατος.

«Η κατανόηση αυτών των συσχετίσεων και του βαθμού στον οποίο το αλκοόλ συμβάλλει στους συγκεκριμένους κινδύνους είναι ένας τομέας που χρειάζεται ακόμη περαιτέρω έρευνα», λέει ο Shield.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τις οδηγίες κατανάλωσης αλκοόλ στις ΗΠΑ

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι κίνδυνοι για την υγεία που σχετίζονται με το αλκοόλ γίνονται πιο έντονοι όταν η κατανάλωση ξεπερνά το ένα ποτό την ημέρα, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για άνδρα ή γυναίκα. Αυτό προσφέρει ένα πιο συγκεκριμένο σημείο αναφοράς σε όσους θέλουν να κατανοήσουν πώς οι συνήθειές τους μπορεί να επηρεάσουν τη μακροπρόθεσμη υγεία τους.

Τα ευρήματα δεν υποδεικνύουν ότι υπάρχει κάποια ποσότητα που είναι απολύτως ασφαλής. Δείχνουν, αντίθετα, πώς αυξάνονται οι κίνδυνοι όσο μεγαλώνει η κατανάλωση και γιατί, γενικά, η μείωση του αλκοόλ περιορίζει την έκθεση στις σχετικές βλάβες.

«Ένα σαφέστερο όριο βοηθά τους ανθρώπους να κατανοήσουν καλύτερα ποιο επίπεδο κατανάλωσης συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο και να κάνουν πιο ενημερωμένες επιλογές όταν πίνουν», λέει ο Shield.

Η μελέτη έθεσε επίσης ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο ενσωματώθηκαν τα επιστημονικά δεδομένα στις ομοσπονδιακές διατροφικές συστάσεις.

Σε συνοδευτικό άρθρο γνώμης, ο Robert M. Vincent, πρώην αναπληρωτής διοικητής της Υπηρεσίας Κατάχρησης Ουσιών και Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ, σχολιάζει τις συνθήκες γύρω από την έρευνα και τον ρόλο της στη διαμόρφωση των εθνικών οδηγιών.

«Η έκθεση Alcohol Intake and Health ζητήθηκε ρητά για να συμβάλει στις οδηγίες για το αλκοόλ κατά την προετοιμασία των Διατροφικών Οδηγιών για τους Αμερικανούς 2025-2030», γράφει. «Παρά το γεγονός ότι η μελέτη εκπλήρωσε την εντολή της, τα ευρήματά της παραμερίστηκαν».