Αλτσχάιμερ: Δοκιμή φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ και τον διαβήτη σε 1.200 ασθενείς

Εκατοντάδες άνθρωποι με νόσο Αλτσχάιμερ θα λάβουν φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη ΔΕΠΥ και τον διαβήτη, στο πλαίσιο μιας μεγάλης κλινικής δοκιμής στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο σχεδιασμός της αναμένεται να μειώσει περισσότερο από το μισό τον χρόνο που απαιτείται για τον έλεγχο θεραπειών, καθώς τα φάρμακα θα συγκρίνονται με μια κοινή ομάδα εικονικού φαρμάκου.

Ο Andy Burnham, του οποίου ο πατέρας, Roy, πέθανε από τη νόσο τον περασμένο μήνα, δήλωσε ότι στηρίζει με υπερηφάνεια τη δοκιμή, με την ελπίδα ότι οι ασθενείς θα επωφεληθούν ταχύτερα από νέες ανακαλύψεις. Ο Roy Burnham, πρώην μηχανικός τηλεφωνικών εγκαταστάσεων, ζούσε σε μονάδα φροντίδας όταν πέθανε, σε ηλικία 86 ετών, και δεν γνώριζε ότι ο γιος του είχε γίνει πρωθυπουργός.

Ποια φάρμακα θα δοκιμαστούν

Η δοκιμή, με την ονομασία Ad-Smart, θα εξετάσει ταυτόχρονα περισσότερα από ένα φάρμακα. Αρχικά θα δοκιμαστούν η μετφορμίνη, που χρησιμοποιείται για τον διαβήτη τύπου 2, και η ατομοξετίνη, φάρμακο για τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ).

Υπάρχουν ήδη ορισμένα στοιχεία ότι η ατομοξετίνη επηρεάζει τις διεργασίες που συμβάλλουν στην περαιτέρω εκφύλιση του εγκεφάλου στη νόσο Αλτσχάιμερ. Η μετφορμίνη φαίνεται επίσης να έχει προοπτικές σε ορισμένες βιολογικές οδούς. Στη συνέχεια, στη δοκιμή θα μπορούν να προστεθούν άλλα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για διάφορες παθήσεις, καθώς και νέες θεραπείες που θα σχεδιαστούν ειδικά για τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Οι ερευνητές θα εξετάσουν αν οι θεραπείες βοηθούν σε προβλήματα όπως η εξασθένηση της μνήμης και οι δυσκολίες στη σκέψη, καθώς και αν μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση καλής ποιότητας ζωής.

Οι πρώτοι συμμετέχοντες έχουν ήδη ενταχθεί στη δοκιμή. Έως και 20 μονάδες του Εθνικού Συστήματος Υγείας της Βρετανίας (NHS) αναμένεται να αρχίσουν να δέχονται νέους συμμετέχοντες μέσα στους επόμενους 18 μήνες, με στόχο να συμπεριληφθούν συνολικά 1.200 άνθρωποι. Τα πρώτα αποτελέσματα για τα φάρμακα αναμένονται έως το 2030. Οι συμμετέχοντες θα υποβάλλονται τακτικά σε απεικονιστικές εξετάσεις και εξετάσεις αίματος.

Ταχύτερος έλεγχος θεραπειών

Ο επικεφαλής ερευνητής, καθηγητής Paresh Malhotra από το UK Dementia Research Institute, δήλωσε: «Για πολύ καιρό, η έρευνα για το Αλτσχάιμερ προχωρούσε με τον ρυθμό ενός φαρμάκου, μιας δοκιμής και μιας απάντησης, μερικές φορές χρειάζονταν δέκα χρόνια ή και περισσότερο για να μάθουμε αν είχαμε βρει κάτι που λειτουργεί.

»Αξιοποιούμε τις εξελίξεις που έχουν σημειωθεί στον καρκίνο και σε άλλες παθήσεις, ώστε να επιταχύνουμε τον έλεγχο θεραπειών για ανθρώπους με νόσο Αλτσχάιμερ.

»Ο τρόπος με τον οποίο έχει σχεδιαστεί η Ad-Smart μάς επιτρέπει να δοκιμάζουμε πολλές θεραπείες ταυτόχρονα και να διακόπτουμε γρήγορα όσες δεν φαίνεται να έχουν προοπτικές.

»Έπειτα, μπορούμε να αρχίσουμε να δοκιμάζουμε κάτι άλλο. Αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να φτάσουν αποτελεσματικές θεραπείες στους ασθενείς όσο το δυνατόν γρηγορότερα».

Σε ενημερωτική συνάντηση, ο καθηγητής Malhotra ανέφερε ότι η ομάδα «θέλει να εξετάσει τους πολλαπλούς μηχανισμούς που εμπλέκονται στη νόσο Αλτσχάιμερ». Όπως είπε: «Γνωρίζουμε ότι διαφορετικές διεργασίες οδηγούν στη νευροεκφύλιση και στην επιδείνωση. Αν μπορέσουμε να συγκρίνουμε διαφορετικές θεραπείες που επηρεάζουν διαφορετικές διεργασίες, θα πρέπει να μπορέσουμε να βρούμε πιο γρήγορα μια αποτελεσματική θεραπεία».

Στο μέλλον, ενδέχεται να χρησιμοποιούνται συνδυασμοί φαρμάκων, ώστε να αντιμετωπίζεται η νόσος με διαφορετικούς τρόπους, όπως συμβαίνει σε ορισμένες μορφές καρκίνου.

Οι θεραπείες για το Αλτσχάιμερ λεκανεμάμπη και δονανεμάμπη, οι οποίες δεν εγκρίθηκαν για χρήση στο NHS, έχουν προωθήσει την ανάπτυξη φαρμακευτικών θεραπειών. Ωστόσο, άλλα φάρμακα είναι πολύ φθηνότερα, ενώ για ορισμένα είναι ήδη γνωστοί οι κίνδυνοι παρενεργειών.

Ο καθηγητής Siddharthan Chandran, διευθυντής του UK Dementia Research Institute, χαρακτήρισε τη σημερινή περίοδο «πολύ συναρπαστική» για τον τομέα, με σημαντικές εξελίξεις τόσο στη διάγνωση όσο και στη θεραπεία του Αλτσχάιμερ, αλλά τόνισε ότι χρειάζεται να γίνει περισσότερη δουλειά. Για πολύ καιρό, όπως είπε, οι θεραπείες δοκιμάζονταν με «εξαιρετικά αναποτελεσματικό τρόπο» και μπορεί να χρειαστούν τέσσερα ή πέντε χρόνια για να διαπιστωθεί αν ένα φάρμακο λειτουργεί.

Πρόσθεσε: «Χάρη στον σχεδιασμό των δοκιμών τύπου Smart, εταιρείες βιοτεχνολογίας και φαρμακευτικές εταιρείες μπορούν επίσης να εντάξουν τα φάρμακά τους απευθείας στη δοκιμή.

»Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να δοκιμαστούν περισσότερες θεραπείες, πιο γρήγορα. Για τους ανθρώπους που ζουν με Αλτσχάιμερ, αυτό μπορεί να κάνει όλη τη διαφορά».

Η Dr Sheona Scales, διευθύντρια έρευνας στο Alzheimer’s Research UK, δήλωσε: «Για τους ανθρώπους που ζουν με νόσο Αλτσχάιμερ, ο χρόνος είναι πολύτιμος.

»Χρειαζόμαστε επειγόντως περισσότερες θεραπευτικές επιλογές που θα βοηθήσουν τους ανθρώπους να ζουν καλύτερα για μεγαλύτερο διάστημα και να παραμένουν κοντά στους ανθρώπους που αγαπούν.

»Ελπίζουμε ότι αυτή η νέα προσέγγιση στις κλινικές δοκιμές θα φέρει πιο κοντά ένα μέλλον στο οποίο οι άνθρωποι που επηρεάζονται από το Αλτσχάιμερ θα έχουν περισσότερες θεραπευτικές επιλογές — και, τελικά, μια θεραπεία».

Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η συχνότερη μορφή άνοιας και επηρεάζει περίπου 600.000 ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η άνοια συνδέεται με 76.000 θανάτους τον χρόνο στη Βρετανία, όπου αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου.

Οι ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ που θέλουν να συμμετάσχουν μπορούν να δηλώσουν το ενδιαφέρον τους μέσω του ιστότοπου Join Dementia Research. Οι αποφάσεις για φάρμακα και θεραπείες πρέπει να λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό.