Αλτσχάιμερ: Φάρμακο που μελετάται για την αντιγήρανση ίσως προστατεύει τον εγκέφαλο πριν από τα συμπτώματα

Η ραπαμυκίνη, φάρμακο που χρησιμοποιείται για την πρόληψη της απόρριψης μεταμοσχευμένων οργάνων, ενδέχεται να προσφέρει έναν νέο τρόπο προστασίας για άτομα με αυξημένο κίνδυνο Αλτσχάιμερ. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μιζούρι διαπίστωσαν ότι μπορεί να βελτιώσει την αιματική ροή στον εγκέφαλο μεσήλικων ενηλίκων που φέρουν μια γενετική παραλλαγή η οποία συνδέεται με τη νόσο.

Τα ευρήματα θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη στρατηγικών για την αντιμετώπιση του κινδύνου Αλτσχάιμερ πολύ πριν εμφανιστούν προβλήματα μνήμης. Η έρευνα προσθέτει επίσης στις προσπάθειες του Πανεπιστημίου του Μιζούρι να κατανοήσει και ενδεχομένως να προλάβει την πιο συχνή μορφή άνοιας.

Επικεφαλής της μελέτης ήταν η Ai-Ling Lin, καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του πανεπιστημίου και ερευνήτρια στο κτίριο Roy Blunt NextGen Precision Health. Το έργο της επικεντρώνεται στον εντοπισμό εγκεφαλικών αλλαγών που προηγούνται των συμπτωμάτων Αλτσχάιμερ και στην αναζήτηση τρόπων έγκαιρης παρέμβασης.

Γιατί έχει σημασία η αιματική ροή στον εγκέφαλο

Βασικό αντικείμενο της έρευνας της Lin είναι η γενετική παραλλαγή APOE4, η οποία συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ αργότερα στη ζωή.

Οι φορείς της APOE4 μπορεί να έχουν μειωμένη αιματική ροή σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου, χρόνια πριν αρχίσουν να αντιμετωπίζουν εμφανείς δυσκολίες μνήμης. Επειδή αυτές οι αλλαγές στην κυκλοφορία του αίματος μπορεί να εμφανιστούν τόσο νωρίς, οι ερευνητές θεωρούν ότι θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντική ένδειξη αυξημένου κινδύνου Αλτσχάιμερ.

Τα νεότερα ευρήματα της Lin υποδεικνύουν ότι η βελτίωση της κυκλοφορίας στον εγκέφαλο με ένα ήδη υπάρχον φάρμακο ίσως αποτελέσει έναν τρόπο αντιμετώπισης αυτών των πρώιμων αλλαγών.

«Το Αλτσχάιμερ εμφανίζεται συχνότερα σε μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους, ιδίως σε όσους φέρουν την APOE4», είπε η Lin. «Αν μπορέσουμε να επιβραδύνουμε τη γήρανση του εγκεφάλου σε εκείνους που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο, ίσως μειώσουμε την πιθανότητα να εμφανίσουν τη νόσο».

Ένα φάρμακο που μελετάται για την αντιγήρανση δείχνει υποσχέσεις

Η ραπαμυκίνη χρησιμοποιείται ήδη στην ιατρική για την πρόληψη της απόρριψης μεταμοσχευμένων οργάνων από το ανοσοποιητικό σύστημα, καθώς και για τη θεραπεία ορισμένων σπάνιων παθήσεων. Παράλληλα, οι ερευνητές μελετούν τις πιθανές επιδράσεις της στην επιβράδυνση της βιολογικής γήρανσης και στην προστασία του εγκεφάλου.

Πριν ενταχθεί στο Πανεπιστήμιο του Μιζούρι, η Lin πραγματοποίησε πειράματα σε ποντίκια που έφεραν την APOE4. Η προηγούμενη έρευνά της έδειξε ότι η ραπαμυκίνη μπορούσε να επιβραδύνει τη γήρανση του εγκεφάλου και να αυξήσει την αιματική ροή στα ζώα.

Τα αποτελέσματα οδήγησαν σε ένα σημαντικό ερώτημα: θα μπορούσε η ραπαμυκίνη να έχει παρόμοια οφέλη σε ανθρώπους με γενετική προδιάθεση για Αλτσχάιμερ, οι οποίοι δεν έχουν ακόμη εμφανίσει τη νόσο;

Για να το διερευνήσει, η Lin μελέτησε υγιείς ενήλικες ηλικίας 45 έως 65 ετών, ορισμένοι από τους οποίους έφεραν την APOE4 και άλλοι όχι.

Όλοι οι συμμετέχοντες έλαβαν χαμηλή ημερήσια δόση ραπαμυκίνης για τέσσερις εβδομάδες. Όταν οι ερευνητές εξέτασαν τα αποτελέσματα, διαπίστωσαν αξιοσημείωτη διαφορά ανάμεσα στις δύο ομάδες.

Η αιματική ροή στον εγκέφαλο βελτιώθηκε στους συμμετέχοντες που έφεραν την APOE4, αλλά το ίδιο όφελος δεν παρατηρήθηκε σε όσους δεν είχαν τη γενετική παραλλαγή. Αυτό υποδηλώνει ότι η ραπαμυκίνη ενδέχεται να έχει ιδιαίτερες προοπτικές για ανθρώπους των οποίων τα γονίδια συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο Αλτσχάιμερ.

Η μελέτη δεν έδειξε αν η θεραπεία μπορεί να προλάβει τη νόσο ή να διατηρήσει τη μνήμη σε βάθος χρόνου. Ωστόσο, η βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος αποτελεί μια υποσχόμενη κατεύθυνση για μελλοντική έρευνα.

Μεγαλύτερο όφελος στην αιματική ροή για τις γυναίκες με APOE4

Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα προέκυψε όταν οι ερευνητές εξέτασαν τις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών που συμμετείχαν στη μελέτη.

Οι γυναίκες που έφεραν την APOE4 παρουσίασαν τη μεγαλύτερη βελτίωση στην αιματική ροή του εγκεφάλου μετά τη θεραπεία. Το εύρημα ενδέχεται να έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι γυναίκες αποτελούν σχεδόν τα δύο τρίτα των ανθρώπων που ζουν με Αλτσχάιμερ.

«Διαπιστώσαμε επίσης ότι οι γυναίκες με APOE4 είχαν τη μεγαλύτερη βελτίωση στην αιματική ροή του εγκεφάλου, κάτι σημαντικό δεδομένου ότι σχεδόν τα δύο τρίτα των ανθρώπων με Αλτσχάιμερ είναι γυναίκες», είπε η Lin. «Η έρευνα αυτή αποτελεί παράδειγμα ιατρικής ακριβείας, καθώς προσπαθούμε να εντοπίσουμε ποιοι μπορούν να ωφεληθούν περισσότερο από το φάρμακο».

Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τις δυνατότητες της ιατρικής ακριβείας, μιας προσέγγισης που λαμβάνει υπόψη τα ατομικά χαρακτηριστικά, μεταξύ των οποίων και τα γενετικά, για να προσδιορίσει ποιες θεραπείες μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικές.

Αντί να θεωρούν ότι ένα φάρμακο θα ωφελήσει όλους στον ίδιο βαθμό, οι ερευνητές ελπίζουν να εντοπίσουν ποιοι είναι πιθανότερο να ανταποκριθούν σε αυτό.

Από τα ερευνητικά ευρήματα σε πιθανές θεραπείες για ανθρώπους

Η Lin, η οποία είναι επίσης καθηγήτρια στο College of Arts and Science του πανεπιστημίου, αποδίδει την πρόοδο τέτοιων ανακαλύψεων στο συνεργατικό ερευνητικό περιβάλλον του Μιζούρι.

Στο κτίριο Roy Blunt NextGen Precision Health, επιστήμονες και επαγγελματίες υγείας εργάζονται μαζί στις ίδιες εγκαταστάσεις. Η συνεργασία αυτή έχει στόχο να επιταχύνει τη μετάβαση υποσχόμενων εργαστηριακών ευρημάτων σε κλινικές μελέτες σε ανθρώπους.

Τα νεότερα αποτελέσματα αποτελούν ένα ενθαρρυντικό σημείο εκκίνησης για τη διερεύνηση του κατά πόσο η ραπαμυκίνη θα μπορούσε στο μέλλον να συμβάλει στην καθυστέρηση της εμφάνισης ή στη μείωση του κινδύνου Αλτσχάιμερ σε άτομα με γενετική προδιάθεση. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί αν οι αλλαγές στην αιματική ροή οδηγούν σε μακροχρόνια οφέλη για την υγεία του εγκεφάλου ή σε μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου.

Η μελέτη με τίτλο «EXPRESS: Η ραπαμυκίνη αυξάνει την αιματική ροή στον εγκέφαλο και μεταβάλλει τα μεταβολικά, φλεγμονώδη και μικροβιωματικά προφίλ σε υγιείς μεσήλικες φορείς της APOE4: πιλοτική μελέτη ενός σκέλους» δημοσιεύτηκε στο Journal of Cerebral Blood Flow & Metabolism.