Άσκηση: Μελέτη σε ψάρια δείχνει πιθανή προστασία από τις επιπτώσεις των νανοπλαστικών

Τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά έχουν εντοπιστεί σε διάφορα σημεία του ανθρώπινου σώματος, ενώ οι επιστήμονες εξακολουθούν να διερευνούν τι σημαίνει η έκθεση σε αυτά για την υγεία μακροπρόθεσμα. Μελέτη σε ψάρια-ζέβρα, που δημοσιεύτηκε στο The FASEB Journal, διαπίστωσε ότι η μέτρια αερόβια άσκηση φάνηκε να περιορίζει ορισμένες επιπτώσεις της έκθεσης σε νανοπλαστικά, μεταξύ των οποίων το οξειδωτικό στρες, οι ορμονικές διαταραχές και συμπεριφορές που σχετίζονται με το άγχος.

Οι ερευνητές εξετάζουν όλο και περισσότερο όχι μόνο αν μπορεί να αποφευχθεί πλήρως η έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες, αλλά και τι μπορεί να βοηθήσει τον οργανισμό να ανταποκρίνεται καλύτερα σε αυτούς.

Πώς εξετάστηκε η επίδραση της άσκησης

Στη μελέτη, ενήλικα θηλυκά ψάρια-ζέβρα εκτέθηκαν σε μικροσκοπικά νανοπλαστικά πολυστυρενίου για 21 ημέρες. Ορισμένα παρέμειναν καθιστικά, ενώ άλλα έκαναν μέτρια αερόβια άσκηση για 20 λεπτά την ημέρα.

Τα ψάρια-ζέβρα χρησιμοποιούνται ευρέως στην ιατρική έρευνα και μοιράζονται περίπου το 70% των γονιδίων τους με τον άνθρωπο. Παρέχουν στους επιστήμονες τη δυνατότητα να μελετούν με ελεγχόμενο τρόπο το στρες, τη φλεγμονή, την ορμονική σηματοδότηση και τις νευρολογικές αλλαγές.

Οι ερευνητές εστίασαν στην επίδραση των νανοπλαστικών σε πολλά συστήματα του οργανισμού ταυτόχρονα. Ήθελαν να διαπιστώσουν αν η άσκηση μπορούσε να μεταβάλει την απόκριση στην έκθεση σε πλαστικά κατά μήκος αυτού που περιέγραψαν ως «συνεχές εντέρου-ωοθηκών-εγκεφάλου».

Τα ψάρια που εκτέθηκαν μόνο στα νανοπλαστικά παρουσίασαν οξειδωτικό στρες, διαταραχές στις αναπαραγωγικές ορμόνες, βλάβες στον ωοθηκικό ιστό και αυξημένα επίπεδα ορμονών του στρες. Εμφάνισαν επίσης συμπεριφορές που σχετίζονται με το άγχος και την κατάθλιψη, καθώς και σημαντικές μεταβολές στο μικροβίωμα του εντέρου.

Αντίθετα, στα ψάρια που ασκούνταν παρατηρήθηκαν ενδείξεις μικρότερης συσσώρευσης νανοπλαστικών στον ωοθηκικό ιστό, ενίσχυσης της αντιοξειδωτικής άμυνας και ομαλοποίησης ορισμένων ορμονικών δεικτών. Η άσκηση φάνηκε επίσης να αποκαθιστά εν μέρει πιο υγιή πρότυπα βακτηρίων του εντέρου. Τα ψάρια αυτά είχαν διαφορετική συμπεριφορά στις δοκιμασίες στρες, εύρημα που υποδηλώνει πιθανή προστασία από νευροενδοκρινικές επιδράσεις που συνδέονται με την έκθεση σε νανοπλαστικά.

Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα ευρήματα αφορούσε το μικροβίωμα. Η άσκηση φάνηκε να αυξάνει ομάδες ωφέλιμων βακτηρίων που σχετίζονται με τον μεταβολισμό των λιπαρών οξέων και της τρυπτοφάνης. Και οι δύο αυτές διεργασίες παίζουν σημαντικό ρόλο στη φλεγμονή, στη ρύθμιση της διάθεσης, στην απόκριση στο στρες και στη λειτουργία του νευρικού συστήματος.

Γιατί η άσκηση μπορεί να ενισχύει την ανθεκτικότητα του οργανισμού

Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι η άσκηση «αποτοξινώνει» τον οργανισμό από τα μικροπλαστικά ούτε ότι μπορεί να αντισταθμίσει απεριόριστη έκθεση σε περιβαλλοντικούς παράγοντες. Ενισχύουν, ωστόσο, την ιδέα ότι η σωματική δραστηριότητα επηρεάζει την ανθεκτικότητα του οργανισμού απέναντι στο στρες.

Η κίνηση ενισχύει τα αντιοξειδωτικά συστήματα και βελτιώνει τη λειτουργία των μιτοχονδρίων. Συμβάλλει επίσης στη ρύθμιση της φλεγμονής, του σακχάρου στο αίμα, της ορμονικής σηματοδότησης, της κυκλοφορίας, της ανοσολογικής λειτουργίας και της υγείας του εντέρου.

Σημαντικό είναι και το μικροβίωμα του εντέρου. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ορισμένες περιβαλλοντικές τοξίνες μπορεί να ασκούν μέρος της επίδρασής τους διαταράσσοντας την ισορροπία των μικροβίων και αποδυναμώνοντας την επικοινωνία ανάμεσα στο έντερο, το ανοσοποιητικό σύστημα, τις ορμόνες και τον εγκέφαλο. Η συγκεκριμένη μελέτη υποδηλώνει ότι η άσκηση ενδέχεται να βοηθά στη σταθεροποίηση ορισμένων από αυτές τις οδούς.

Πρόκειται, ωστόσο, για μελέτη σε ζώα και όχι για κλινική δοκιμή σε ανθρώπους. Επιπλέον, οι ερευνητές μελέτησαν ειδικά τα νανοπλαστικά, τα οποία είναι μικρότερα από τα μικροπλαστικά και μπορεί να συμπεριφέρονται διαφορετικά στον οργανισμό. Επομένως, τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι η άσκηση προσφέρει την ίδια προστασία στους ανθρώπους.

Τι κρατάμε

Η μείωση της έκθεσης σε πλαστικά και στη συσκευασία έχει σημασία, αλλά η μελέτη αναδεικνύει και έναν άλλο παράγοντα: την ανθεκτικότητα του οργανισμού. Η άσκηση, ο ύπνος, η μεταβολική υγεία, η υγεία του εντέρου και οι συνήθειες που περιορίζουν τη φλεγμονή μπορεί να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο το σώμα ανταποκρίνεται συνολικά στο στρες.