Κινητό: Τα 5 πράγματα που πρέπει να γνωρίζει ένα παιδί πριν αποκτήσει δικό του

«Πότε θα πάρω κι εγώ κινητό;». Πολλοί γονείς ακούν όλο και συχνότερα αυτή την ερώτηση, ιδίως όταν το παιδί βλέπει τους συμμαθητές και τους φίλους του να έχουν τη δική τους συσκευή.

Για ένα παιδί, το κινητό μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη ελευθερία, επικοινωνία και ένταξη στην παρέα. Οι γονείς, ωστόσο, καλούνται να σταθμίσουν αρκετά ζητήματα: Μπορεί να διαχειριστεί όσα θα συναντήσει στο διαδίκτυο; Γνωρίζει πώς να φυλάσσει τα προσωπικά του δεδομένα; Πώς θα αντιδράσει αν κάποιος το φέρει σε δύσκολη θέση;

Δεν υπάρχει μία ηλικία που να θεωρείται κατάλληλη για κάθε παιδί. Το αν είναι έτοιμο σχετίζεται με την ωριμότητά του, τις ανάγκες του και το κατά πόσο μπορεί να τηρεί βασικούς κανόνες.

Πριν αγοραστεί το πρώτο κινητό, λοιπόν, είναι σημαντικό να γίνει μια ουσιαστική συζήτηση. Δεν αρκεί να τεθεί το ζήτημα του χρόνου χρήσης· προτεραιότητα έχει το πώς θα φροντίζει το παιδί την ασφάλειά του.

1. Παιδί και κινητό: Η κοινοποίηση δεν εγγυάται ιδιωτικότητα

Μια φωτογραφία, ένα βίντεο ή ένα μήνυμα μπορεί να σταλεί με την εντύπωση ότι θα το δει μόνο ένας φίλος. Μόλις, όμως, κοινοποιηθεί, δεν είναι βέβαιο ότι μπορούμε να ελέγξουμε πού θα φτάσει στη συνέχεια.

Το παιδί χρειάζεται να καταλάβει πως, ακόμη κι αν διαγράψει το αρχικό μήνυμα, ο παραλήπτης μπορεί να το αποθηκεύσει, να το προωθήσει ή να κρατήσει στιγμιότυπο της οθόνης.

Επιπλέον, πρέπει να ξέρει ότι δεν κοινοποιούμε χωρίς την έγκριση των γονιών πληροφορίες όπως η διεύθυνση κατοικίας, το σχολείο, ο αριθμός του τηλεφώνου, οι κωδικοί ή η ζωντανή τοποθεσία.

Μπορούμε να του δώσουμε έναν εύκολο κανόνα: «Πριν στείλεις κάτι, σκέψου αν θα ένιωθες άνετα να το δουν και άλλοι άνθρωποι».

Του δείχνουμε, παράλληλα, ότι οφείλει να προστατεύει και την ιδιωτικότητα των φίλων του. Δεν ανεβάζουμε φωτογραφίες άλλων παιδιών ούτε κοινοποιούμε προσωπικές συνομιλίες χωρίς να έχουμε την άδειά τους.

2. Πώς να αναγνωρίζει το παιδί επικίνδυνα μηνύματα και συνδέσμους

Τα παιδιά συχνά πιστεύουν ότι οι διαδικτυακές απάτες απευθύνονται κυρίως σε μεγάλους. Μπορούν, όμως, να συναντήσουν τέτοιες απόπειρες και στις εφαρμογές ή στα παιχνίδια που χρησιμοποιούν κάθε μέρα.

Ύποπτα μπορεί να είναι ένα μήνυμα που τάζει δωρεάν αντικείμενα για ένα παιχνίδι, ένας διαγωνισμός με μεγάλο έπαθλο ή ένας σύνδεσμος που ζητά προσωπικά δεδομένα.

Τονίζουμε ότι δεν ανοίγουμε συνδέσμους από άγνωστες πηγές, δεν αποκαλύπτουμε κωδικούς και δεν δίνουμε στοιχεία πληρωμής. Αυτό ισχύει ακόμη κι όταν φαίνεται πως το μήνυμα στάλθηκε από φίλο ή γνωστή εταιρεία.

Χρειάζεται αυξημένη επιφυλακή αν ο αποστολέας πιέζει για άμεση απάντηση, για παράδειγμα υποστηρίζοντας ότι διαφορετικά θα χαθεί ένα δώρο ή ένας λογαριασμός.

Ποιος είναι ο βασικός κανόνας; Αν κάτι φαίνεται ύποπτο ή υπερβολικά καλό για να είναι αληθινό, το παιδί διακόπτει και απευθύνεται σε έναν ενήλικα που εμπιστεύεται.

3. Παιδιά και ομαδικές συνομιλίες: οι κανόνες επικοινωνίας

Για τα παιδιά, οι ομαδικές συνομιλίες συχνά αποτελούν σημαντικό μέρος της κοινωνικής τους ζωής. Μέσα από αυτές κανονίζουν συναντήσεις, λένε αστεία και μιλούν για όσα συμβαίνουν στο σχολείο.

Από την άλλη, στις ομάδες μπορεί να προκύψουν παρεξηγήσεις, πιέσεις ή αποκλεισμοί.

Οι επιπτώσεις στις σχέσεις των παιδιών μπορεί να είναι πραγματικές: ένα αστείο που πληγώνει, η κοινοποίηση φωτογραφίας χωρίς συναίνεση ή ο σκόπιμος αποκλεισμός ενός συμμαθητή από την ομάδα.

Γι’ αυτό υπενθυμίζουμε πως ο σεβασμός που δείχνουμε στην καθημερινή επαφή χρειάζεται να υπάρχει και στις ψηφιακές συζητήσεις.

Το παιδί πρέπει να ξέρει ότι δεν χρειάζεται να απαντά αμέσως σε κάθε ειδοποίηση, να μένει σε συζητήσεις που το κάνουν να νιώθει άβολα ή να ακολουθεί την παρέα όταν κοροϊδεύουν κάποιον.

Μπορεί ακόμη να εγκαταλείψει την ομάδα, να απενεργοποιήσει τις ειδοποιήσεις ή να ζητήσει βοήθεια αν η κατάσταση αρχίσει να ξεφεύγει.

4. Συμφωνήστε όρια για το κινητό πριν από την πρώτη χρήση

Η συζήτηση για τον χρόνο οθόνης δεν πρέπει να αρχίζει αφού έχουν ήδη δημιουργηθεί καθημερινές συγκρούσεις. Πριν πάρει το παιδί κινητό, συμφωνούμε μαζί του σε ποιες ώρες και σε ποιους χώρους θα το χρησιμοποιεί.

Μπορούμε, για παράδειγμα, να ορίσουμε διαστήματα χωρίς κινητό την ώρα του φαγητού, της μελέτης και πριν από τον ύπνο. Χρήσιμο είναι επίσης να μένει η συσκευή για φόρτιση έξω από το υπνοδωμάτιο τη νύχτα.

Τα συμφωνημένα όρια χρειάζεται να καλύπτουν τόσο τη διάρκεια χρήσης όσο και το περιεχόμενο. Συζητάμε ποιες εφαρμογές αντιστοιχούν στην ηλικία του παιδιού, ποιες χρειάζονται γονική έγκριση και ποιοι κανόνες ισχύουν για τις αγορές μέσα στα παιχνίδια.

Οι ρυθμίσεις γονικού ελέγχου προσθέτουν ένα επίπεδο προστασίας, χωρίς όμως να υποκαθιστούν την επικοινωνία.

Εξίσου σημαντικό είναι οι γονείς να λειτουργούν ως πρότυπο. Δεν είναι εύκολο να ζητάμε από το παιδί να αφήσει το κινητό του, όταν εμείς είμαστε συνεχώς με τη συσκευή στο χέρι.

5. Αν κάτι το φοβίσει, χρειάζεται να γνωρίζει ότι μπορεί να μας το πει

Πιθανότατα πρόκειται για τον πιο σημαντικό κανόνα από όλους.

Το παιδί χρειάζεται να ξέρει πως μπορεί να μιλήσει στους γονείς του αν λάβει ένα παράξενο μήνυμα, αν κάποιος το πιέσει να στείλει φωτογραφίες, αν υποστεί διαδικτυακό εκφοβισμό ή αν εκτεθεί σε κάτι που το αναστατώσει.

Για να νιώσει ασφαλές να το κάνει, χρειάζεται να αισθάνεται ότι δεν θα συναντήσει αμέσως θυμό, κατηγορίες ή τιμωρία.

Όταν απαντάμε αρχικά με φράσεις όπως «σου τα έλεγα εγώ» ή «τέρμα το κινητό», μπορεί την επόμενη φορά να προτιμήσει να αποκρύψει όσα συνέβησαν.

Μπορούμε, αντί γι’ αυτό, να του ξεκαθαρίσουμε εξαρχής: «Αν συμβεί κάτι που σε κάνει να νιώσεις άβολα ή σε φοβίσει, έλα να μου το πεις. Θα βρούμε μαζί τι πρέπει να κάνουμε».

Δεν σημαίνει πως αποκλείονται οι συνέπειες αν δεν τηρηθούν οι κανόνες που έχουν συμφωνηθεί. Πρώτη προτεραιότητα, όμως, είναι η ασφάλεια του παιδιού και να μπορεί να ζητήσει βοήθεια.

Μια ουσιαστική συμφωνία πριν αποκτήσει το παιδί το πρώτο του κινητό

Το κινητό δεν χρειάζεται να θεωρείται ούτε δεδομένο δικαίωμα ούτε έπαθλο που εξασφαλίζεται μόνο με καλούς βαθμούς.

Πρόκειται για μια καινούργια ευθύνη, με την οποία το παιδί χρειάζεται να εξοικειωθεί σταδιακά και με την κατάλληλη καθοδήγηση.

Μπορεί να φανεί χρήσιμη μια συμφωνία μέσα στην οικογένεια για τη χρήση του κινητού. Δεν είναι απαραίτητο να θυμίζει αυστηρό… συμβόλαιο με σωρεία απαγορεύσεων. Αρκούν ξεκάθαροι και κατανοητοί κανόνες, τους οποίους συζητούν και αναθεωρούν καθώς μεγαλώνει το παιδί.

Πάνω απ’ όλα, δεν αρκεί το παιδί να ξέρει πώς χρησιμοποιείται το κινητό του. Χρειάζεται επίσης να ξεχωρίζει πότε μια ψηφιακή εμπειρία είναι ασφαλής, πότε πρέπει να βάζει όρια και πότε να ζητά υποστήριξη.

Η ουσιαστική ψηφιακή ανεξαρτησία δεν ξεκινά όταν το παιδί αποκτά δική του συσκευή, αλλά όταν μαθαίνει να τη χρησιμοποιεί υπεύθυνα.