Χαμηλή διαστολική πίεση: Αίτια, συμπτώματα και αντιμετώπιση

Χαμηλή διαστολική πίεση θεωρείται η μέτρηση των 60 mm Hg ή χαμηλότερη. Μπορεί να εμφανίζεται μόνη της, ενώ η συστολική πίεση παραμένει φυσιολογική, ή ως μέρος της γενικότερης υπότασης. Συχνά σχετίζεται με ορισμένα φάρμακα, όπως οι άλφα-αναστολείς, ή με τις αλλαγές στις αρτηρίες που συνδέονται με τη γήρανση. Αν η διαστολική πίεση είναι πολύ χαμηλή, μπορεί να μειωθεί η ροή αίματος προς την καρδιά.

Τι μετρά η αρτηριακή πίεση

Η αρτηριακή πίεση είναι η δύναμη που ασκείται στα αιμοφόρα αγγεία όταν η καρδιά χτυπά και όταν χαλαρώνει. Μετριέται σε χιλιοστά στήλης υδραργύρου (mm Hg) και καταγράφεται με δύο αριθμούς.

Ο μεγαλύτερος, πρώτος αριθμός είναι η συστολική πίεση και μετριέται όταν η καρδιά χτυπά. Ο μικρότερος, δεύτερος αριθμός είναι η διαστολική πίεση και μετριέται όταν η καρδιά χαλαρώνει ανάμεσα στους χτύπους.

Ο ιατρικός όρος για τη χαμηλή αρτηριακή πίεση είναι υπόταση. Όταν τόσο η συστολική μέτρηση είναι κάτω από 90 mm Hg όσο και η διαστολική κάτω από 60 mm Hg, πρόκειται για υπόταση. Αν η διαστολική πίεση είναι χαμηλή αλλά η συστολική παραμένει σε φυσιολογικά επίπεδα, η κατάσταση ονομάζεται μεμονωμένη διαστολική υπόταση.

Οι μύες της καρδιάς λαμβάνουν αίμα όταν η καρδιά χαλαρώνει, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα όργανα, τα οποία δέχονται αίμα όταν η καρδιά το αντλεί. Αν η διαστολική πίεση είναι υπερβολικά χαμηλή, μπορεί να μην φτάνει αρκετό οξυγονωμένο αίμα στον καρδιακό μυ. Με τον χρόνο, αυτό ενδέχεται να αποδυναμώσει την καρδιά και να οδηγήσει σε διαστολική καρδιακή ανεπάρκεια.

Αίτια και αντιμετώπιση της χαμηλής διαστολικής πίεσης

Η χαμηλή διαστολική πίεση μπορεί να οφείλεται σε φάρμακα, στη γήρανση ή σε γενικότερη υπόταση. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και από το αν πρόκειται για μεμονωμένη διαστολική υπόταση ή για συνολικά χαμηλή αρτηριακή πίεση.

Μεμονωμένη διαστολική υπόταση

Οι άλφα-αναστολείς είναι φάρμακα για την αρτηριακή πίεση που διαστέλλουν τα αιμοφόρα αγγεία. Επειδή μειώνουν τη διαστολική πίεση περισσότερο από τη συστολική, μπορεί να προκαλέσουν μεμονωμένη διαστολική υπόταση. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν η πραζοσίνη (Minipress) και η δοξαζοσίνη (Cardura). Αν λαμβάνετε άλφα-αναστολέα και έχετε χαμηλή διαστολική πίεση, ο γιατρός μπορεί να επιλέξει διαφορετικό φάρμακο για την υπέρταση.

Με την ηλικία, οι αρτηρίες χάνουν μέρος της ελαστικότητάς τους. Σε ορισμένους μεγαλύτερους ενήλικες μπορεί να γίνουν τόσο άκαμπτες ώστε να μην επανέρχονται ανάμεσα στους καρδιακούς χτύπους, με αποτέλεσμα να πέφτει η διαστολική πίεση.

Αν έχετε μεμονωμένα χαμηλή διαστολική πίεση και δεν παίρνετε φάρμακα για την αρτηριακή πίεση, μπορεί να χρειάζονται συχνότεροι ιατρικοί έλεγχοι και παρακολούθηση για συμπτώματα καρδιακής ανεπάρκειας. Επί του παρόντος δεν υπάρχει φάρμακο για τη θεραπεία της μεμονωμένης διαστολικής υπότασης.

Γενικότερη υπόταση

Σε ορισμένους ανθρώπους, ιδίως σε άτομα άνω των 60 ετών, η μείωση της συστολικής πίεσης κάτω από τα 120 mm Hg με φάρμακα μπορεί να ρίξει τη διαστολική κάτω από τα 60 mm Hg. Αυτό θεωρείται υπερβολική θεραπεία της υπέρτασης. Ο γιατρός μπορεί να προσαρμόσει ή να αλλάξει τα φάρμακα, με στόχο η διαστολική πίεση να διατηρείται μεταξύ 60 και 90 mm Hg.

Πέρα από τα φάρμακα για την αρτηριακή πίεση, υπόταση μπορεί να προκαλέσουν και άλλα σκευάσματα, όπως:

• διουρητικά
• φάρμακα για τη νόσο του Πάρκινσον
• αντικαταθλιπτικά
• φάρμακα για τη στυτική δυσλειτουργία

Ο γιατρός μπορεί να τροποποιήσει και άλλα φάρμακα που συμβάλλουν στην υπόταση. Ορισμένα καρδιακά προβλήματα μπορεί επίσης να προκαλέσουν χαμηλή αρτηριακή πίεση, όπως:

• προβλήματα στις καρδιακές βαλβίδες
• καρδιακή ανεπάρκεια
• πολύ αργός καρδιακός ρυθμός (βραδυκαρδία)

Η αντιμετώπιση της υποκείμενης καρδιακής πάθησης μπορεί να βοηθήσει την πίεση να επανέλθει σε φυσιολογικά επίπεδα.

Η αφυδάτωση είναι ακόμη ένα πιθανό αίτιο. Αν δεν λαμβάνετε αρκετά υγρά, η αρτηριακή πίεση μπορεί να πέσει σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα. Αυτό μπορεί να συμβεί, για παράδειγμα, όταν παίρνετε διουρητικό και χάνετε περισσότερα υγρά από όσα προσλαμβάνετε. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει αναπλήρωση υγρών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, φάρμακα που αυξάνουν την αρτηριακή πίεση.

Υπόταση μπορεί επίσης να εμφανιστεί εξαιτίας:

• νευρογενούς υπότασης, που προκαλεί πτώση της πίεσης όταν κάποιος στέκεται όρθιος για πολλή ώρα
• αλλαγής θέσης, όπως όταν σηκώνεστε αφού ήσασταν ξαπλωμένοι ή καθιστοί· η πτώση της πίεσης μπορεί να είναι προσωρινή
• διαβήτη
• αναιμίας
• κατανάλωσης αλκοόλ, ιδίως όταν λαμβάνονται ορισμένα φάρμακα
• εγκυμοσύνης
• απώλειας αίματος

Συμπτώματα χαμηλής διαστολικής πίεσης

Η μεμονωμένη διαστολική υπόταση μπορεί να προκαλέσει:

• κόπωση
• ζάλη
• πτώσεις

Επειδή η χαμηλή διαστολική πίεση μπορεί να μειώσει τη ροή αίματος προς την καρδιά, ενδέχεται να προκαλέσει πόνο στο στήθος (στηθάγχη) ή συμπτώματα καρδιακής ανεπάρκειας, όπως:

• δύσπνοια
• πρήξιμο στα πόδια ή στους αστραγάλους
• σύγχυση
• αίσθημα παλμών

Αν έχετε πόνο στο στήθος ή δυσκολία στην αναπνοή, καλέστε το 166 ή το 112 για επείγουσα βοήθεια.

Συμπτώματα υπότασης

Αν είναι χαμηλές και η συστολική και η διαστολική πίεση, μπορεί να εμφανιστούν επιπλέον συμπτώματα, όπως:

• ζάλη
• λιποθυμία (συγκοπή)
• συχνές πτώσεις
• κόπωση
• ναυτία
• θολή όραση

Αν εμφανίζετε αυτά τα συμπτώματα, μπορεί να χρειάζεστε ιατρική αξιολόγηση.

Πιθανές επιπλοκές

Η χαμηλή διαστολική πίεση δεν οδηγεί πάντοτε σε σοβαρό πρόβλημα υγείας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι μακροχρόνιες και δυνητικά απειλητικές για τη ζωή.

Τραυματισμοί από πτώσεις

Όταν η πίεση πέσει αρκετά, μπορεί να εμφανιστούν ζάλη ή λιποθυμία, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο πτώσης. Μια πτώση μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό, όπως κάκωση στο κεφάλι.

Βλάβη στον καρδιακό ιστό και καρδιακή νόσος

Έρευνες έχουν εντοπίσει σύνδεση ανάμεσα στη χαμηλή διαστολική πίεση και στη βλάβη της καρδιάς. Μελέτη του 2020 διαπίστωσε συσχέτιση της χαμηλής διαστολικής πίεσης με ορισμένα καρδιαγγειακά προβλήματα, όπως το εγκεφαλικό επεισόδιο, η καρδιακή προσβολή και η καρδιακή ανεπάρκεια.

Μελέτη του 2023 υποδεικνύει ότι παθήσεις όπως ο διαβήτης, οι οποίες μπορεί αρχικά να προκαλέσουν υψηλή πίεση, ενδέχεται τελικά να οδηγήσουν σε χαμηλή διαστολική πίεση. Η φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει βλάβη στα αγγεία, ενώ η υψηλή πίεση μπορεί να φθείρει τα τοιχώματά τους. Η βλάβη αυτή μπορεί να οδηγήσει σε καρδιακή ανεπάρκεια.

Πρόληψη και διαχείριση

Ορισμένες συνήθειες μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη και τη διαχείριση της χαμηλής διαστολικής πίεσης:

• Προσπαθήστε να περιορίζετε το αλάτι σε περίπου 1.500–2.300 mg την ημέρα, σύμφωνα με την Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία. Ελέγχετε τις ετικέτες των τροφίμων για πρόσθετο αλάτι.
• Ακολουθήστε διατροφή φιλική προς την καρδιά, με άφθονα φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής άλεσης, καθώς και άπαχη πρωτεΐνη.
• Πίνετε αρκετά υγρά και αποφεύγετε το αλκοόλ, το οποίο μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αφυδάτωσης.
• Παραμείνετε σωματικά δραστήριοι. Ο γιατρός μπορεί να σας καθοδηγήσει για το είδος και την ποσότητα άσκησης που είναι ασφαλή για εσάς.
• Διατηρήστε μέτριο βάρος. Αν θέλετε να χάσετε βάρος, ο γιατρός μπορεί να σας βοηθήσει να καταρτίσετε ένα ασφαλές πλάνο.
• Αν καπνίζετε, εξετάστε το ενδεχόμενο να ζητήσετε υποστήριξη για τη διακοπή του καπνίσματος.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι η χαμηλότερη αποδεκτή διαστολική πίεση;

Χαμηλή διαστολική πίεση θεωρείται η τιμή των 60 mm Hg ή χαμηλότερη. Πίεση 90/60 mm Hg ή χαμηλότερη θεωρείται χαμηλή αρτηριακή πίεση.

Τι προκαλεί χαμηλή διαστολική πίεση;

Η χαμηλή διαστολική πίεση συχνά σχετίζεται με φάρμακα για την υπέρταση. Μπορεί επίσης να οφείλεται στη γήρανση ή σε άλλες παθήσεις.

Πώς αντιμετωπίζεται η χαμηλή διαστολική πίεση;

Αν παίρνετε άλφα-αναστολέα και έχετε χαμηλή διαστολική πίεση, ο γιατρός μπορεί να αλλάξει τη φαρμακευτική αγωγή σας.

Ποια καρδιακά προβλήματα συνδέονται με χαμηλή αρτηριακή πίεση;

Ορισμένες καρδιακές παθήσεις μπορεί να συνδέονται με χαμηλή αρτηριακή πίεση, τόσο συστολική όσο και διαστολική. Σε αυτές περιλαμβάνονται τα προβλήματα στις καρδιακές βαλβίδες, η καρδιακή ανεπάρκεια και η βραδυκαρδία.

Τι να προσέχετε

Η υπόταση μπορεί να είναι επικίνδυνη, καθώς αποτελεί συχνή αιτία πτώσεων. Η μεμονωμένη διαστολική υπόταση μπορεί να περιορίσει τη ροή αίματος προς την καρδιά και, με τον χρόνο, να συμβάλει στην καρδιακή ανεπάρκεια.

Όταν μετράτε την αρτηριακή πίεσή σας, προσέχετε και τον μικρότερο αριθμό. Αν η διαστολική μέτρηση είναι 60 mm Hg ή χαμηλότερη, συζητήστε το με επαγγελματία υγείας. Ενημερώστε τον γιατρό σας αν έχετε συμπτώματα υπότασης ή καρδιακής ανεπάρκειας. Η αλλαγή φαρμάκων και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορεί να βοηθήσουν, ενώ ενδέχεται να χρειάζεται στενότερη παρακολούθηση ώστε η διαστολική πίεση να παραμένει πάνω από τα 60 mm Hg. Οι αποφάσεις για τη θεραπεία πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.