Ροή ειδήσεων
ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
© 2026 ygeiax.gr

Αναζήτηση

Πατήστε Enter ή κάντε κλικ στο εικονίδιο αναζήτησης

ΥΓΕΙΑ

Διάβασμα: Η συνήθεια που συνδέεται με 33% χαμηλότερο κίνδυνο Αλτσχάιμερ

Η ανασκόπηση ερευνητών του Κέιμπριτζ επισημαίνει ότι μετρά περισσότερο η απόλαυση της ανάγνωσης παρά το είδος ή η μορφή του βιβλίου

Διάβασμα: Η συνήθεια που συνδέεται με 33% χαμηλότερο κίνδυνο Αλτσχάιμερ

Το διάβασμα για ευχαρίστηση μπορεί να προσφέρει πολλά περισσότερα από ψυχαγωγία. Είτε κάποιος προτιμά ένα κλασικό μυθιστόρημα της Τζέιν Όστεν είτε ένα graphic novel όπως το Heartstopper, έρευνες συνδέουν την ανάγνωση με καλύτερη ψυχική υγεία, μεγαλύτερη ενσυναίσθηση και χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας.

Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ συνεργάζονται με το The Queen’s Reading Room, φιλανθρωπικό οργανισμό που ιδρύθηκε από τη βασίλισσα, για να ενημερώσουν ανθρώπους κάθε ηλικίας σχετικά με τα οφέλη του διαβάσματος. Η συνεργασία αποτελεί μέρος του National Year of Reading, μιας πρωτοβουλίας που ενθαρρύνει περισσότερους ανθρώπους να εντάξουν το διάβασμα στη ζωή τους.

Οι ερευνητές ψυχιατρικής του Κέιμπριτζ, καθηγήτρια Barbara Sahakian και δρ Christelle Langley, άρχισαν να εξετάζουν το θέμα όταν έγραφαν το βιβλίο τους του 2025, Brain Boost: Healthy Habits for a Happier Life. Διαπίστωσαν ότι το διάβασμα για ευχαρίστηση συνδεόταν με ένα εντυπωσιακά ευρύ φάσμα θετικών αποτελεσμάτων, αλλά ότι οι έρευνες που εξετάζουν ειδικά αυτά τα οφέλη ήταν απροσδόκητα περιορισμένες.

Σε ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο Psychological Medicine, οι Sahakian και Langley συνεργάστηκαν με τη Vicki Perrin, διευθύνουσα σύμβουλο του The Queen’s Reading Room, για να εξετάσουν τα διαθέσιμα στοιχεία. Τα ευρήματά τους υποδεικνύουν ότι η μορφή και το είδος του αναγνώσματος έχουν μικρότερη σημασία από την ευχαρίστηση που προσφέρει. Επισημαίνουν επίσης ότι η ανάγνωση μαζί με άλλους, είτε σε λέσχες βιβλίου είτε όταν οι γονείς διαβάζουν ιστορίες στα παιδιά τους, μπορεί να προσφέρει επιπλέον οφέλη.

Η καθηγήτρια Sahakian δήλωσε: «Το διάβασμα είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να υποστηρίξουμε την υγεία του εγκεφάλου μας, να αναπτύξουμε σημαντικές γνωστικές δεξιότητες και να ενισχύσουμε την ευεξία μας. Θα πρέπει να το ενθαρρύνουμε από μικρή ηλικία, καθώς τα στοιχεία για τα οφέλη του —ιδίως για τα παιδιά— γίνονται όλο και περισσότερα. Ωστόσο, ποτέ δεν είναι αργά για να ξεκινήσει κανείς και το διάβασμα μπορεί να μας ωφελεί σε όλη μας τη ζωή, μέχρι και τα γηρατειά».

Το διάβασμα από μικρή ηλικία συνδέεται με καλύτερη ανάπτυξη του εγκεφάλου

Παρά τα αυξανόμενα στοιχεία για τα οφέλη του, το διάβασμα για ευχαρίστηση έχει γίνει λιγότερο συνηθισμένο στους νέους. Έρευνες δείχνουν ότι τα ποσοστά ανάγνωσης μεταξύ παιδιών και εφήβων έχουν πέσει στα χαμηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί, με ιδιαίτερα μεγάλες δυσκολίες μεταξύ των εφήβων αγοριών και των παιδιών από μειονεκτούντα περιβάλλοντα.

Ακόμη και τα παιδιά που δεν δείχνουν ιδιαίτερο ενθουσιασμό για το διάβασμα αναγνωρίζουν ότι μπορεί να τα βοηθήσει στο σχολείο. Σχεδόν τα μισά παραδέχονται ότι τα βιβλία και άλλα αναγνώσματα μπορούν να τους μάθουν καινούργιες λέξεις ή να τους προσφέρουν νέες γνώσεις.

Μία από τις πιο σημαντικές μελέτες εξέτασε περισσότερους από 10.000 νέους. Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από τις Sahakian και Langley και τους συνεργάτες τους, διαπίστωσε ότι τα παιδιά που άρχισαν να διαβάζουν για ευχαρίστηση σε μικρή ηλικία είχαν καλύτερες επιδόσεις σε αρκετούς σημαντικούς τομείς. Σε αυτούς περιλαμβάνονταν η προσοχή, η μνήμη και οι εκτελεστικές λειτουργίες — οι νοητικές δεξιότητες που απαιτούνται για τον σχεδιασμό, τη λήψη αποφάσεων και τη διαχείριση της συμπεριφοράς.

Τα παιδιά που διάβαζαν από μικρά είχαν επίσης καλύτερες σχολικές επιδόσεις, λιγότερα προβλήματα ψυχικής υγείας και περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν υγιεινότερες καθημερινές συνήθειες. Ειδικότερα, κοιμούνταν περισσότερο και περνούσαν λιγότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες.

Η δρ Langley δήλωσε: «Με δεδομένα τα οφέλη που έχει το διάβασμα για ευχαρίστηση σε μικρή ηλικία, θα πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να φέρουμε τα παιδιά και τους νέους κοντά στα βιβλία. Το σημαντικό είναι να βρούμε κάτι για το οποίο θα τους άρεσε πραγματικά να διαβάσουν — μπορεί να είναι μια τηλεοπτική εκπομπή ή ένα παιχνίδι — και να το χρησιμοποιήσουμε ως αφετηρία. Τα κόμικς και τα graphic novels μπορεί επίσης να αποτελέσουν μια χρήσιμη εισαγωγή, καθώς ίσως φαίνονται λιγότερο απαιτητικά και λιγότερο βαρετά από τα μυθιστορήματα».

Τα σχολικά οφέλη μπορεί να μην περιορίζονται στη γλώσσα και τον γραμματισμό. Μελέτες έχουν συνδέσει το διάβασμα και με καλύτερες επιδόσεις στα μαθηματικά. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η σχέση αυτή μπορεί να οφείλεται στο ότι και οι δύο δραστηριότητες βασίζονται εν μέρει στις ίδιες νοητικές δεξιότητες, όπως η γλωσσική επεξεργασία, η μνήμη και οι εκτελεστικές λειτουργίες.

Μόλις πέντε λεπτά διαβάσματος μπορεί να μειώσουν το στρες

Τα οφέλη του διαβάσματος δεν σταματούν μετά την παιδική ηλικία. Σε ενήλικες, έρευνες έχουν συνδέσει το διάβασμα για ευχαρίστηση με καλύτερη συναισθηματική ευεξία, περισσότερη χαλάρωση και λιγότερο στρες. Οι αναγνώστες αναφέρουν επίσης μεγαλύτερη ενσυναίσθηση, βαθύτερη κατανόηση των άλλων και μεγαλύτερη δεκτικότητα σε διαφορετικές απόψεις.

Για πολλούς ανθρώπους, τα βιβλία αποτελούν έναν ιδιαίτερα ευχάριστο τρόπο χαλάρωσης. Το διάβασμα είναι η δημοφιλέστερη επιλογή για την ανακούφιση από το στρες, με σχεδόν δύο στους πέντε ενήλικες (38%) να το αναφέρουν ως τον προτιμώμενο τρόπο χαλάρωσης.

Μελέτη νευροεπιστήμης που χρηματοδοτήθηκε από το The Queen’s Reading Room το 2024 διαπίστωσε ότι μόλις πέντε λεπτά ανάγνωσης λογοτεχνίας μπορούσαν να μειώσουν το στρες έως και κατά 20%. Η μελέτη κατέγραψε επίσης βελτιώσεις στη συγκέντρωση και στις δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων, καθώς και μείωση του αισθήματος μοναξιάς.

Τα βιβλία μπορεί να προσφέρουν μεγαλύτερη παρηγοριά από ορισμένες συνήθεις δραστηριότητες χαλάρωσης. Σε μια έρευνα, περισσότεροι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι στρέφονται στο διάβασμα (35%) για παρηγοριά, σε σύγκριση με όσους επιλέγουν να πιουν κρασί (31%) ή να κάνουν ένα ζεστό μπάνιο (10%).

Το διάβασμα συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας και Αλτσχάιμερ

Καθώς μεγαλώνουμε, τα πιθανά οφέλη του διαβάσματος μπορεί να αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Έρευνες έχουν συνδέσει δραστηριότητες αναψυχής που διεγείρουν νοητικά, όπως το διάβασμα, με βραδύτερη γνωστική έκπτωση και μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης άνοιας.

Μία μελέτη παρακολούθησε σχεδόν 5.500 ενήλικες ηλικίας 55 ετών και άνω για πέντε χρόνια. Οι συμμετέχοντες που ασχολούνταν συστηματικά με δραστηριότητες όπως το διάβασμα είχαν σημαντικά μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν γνωστική διαταραχή κατά τη διάρκεια της μελέτης.

Μια άλλη έρευνα κατέγραψε ακόμη πιο εντυπωσιακή συσχέτιση: όσοι διάβαζαν εφημερίδες, περιοδικά και βιβλία είχαν 33% χαμηλότερο κίνδυνο νόσου Αλτσχάιμερ.

Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η νοητική ενεργοποίηση μέσω του διαβάσματος μπορεί να υποστηρίζει τη γνωστική υγεία σε μεγαλύτερη ηλικία. Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι οι περισσότερες διαθέσιμες μελέτες εντοπίζουν συσχετίσεις και δεν αποδεικνύουν ότι το διάβασμα από μόνο του προλαμβάνει την άνοια.

Πώς μπορεί να επηρεάσει το διάβασμα τη δομή του εγκεφάλου

Τι μπορεί να εξηγεί τα πολλά οφέλη που συνδέονται με το διάβασμα; Οι μελέτες απεικόνισης του εγκεφάλου προσφέρουν ορισμένες ενδιαφέρουσες ενδείξεις.

Έρευνες έχουν εντοπίσει διαφορές στη δομή του εγκεφάλου που συνδέονται με το διάβασμα, ιδίως σε περιοχές που είναι υπεύθυνες για τη γλώσσα, τη μάθηση, τη συναισθηματική ρύθμιση και τον εκτελεστικό έλεγχο. Σε αυτές τις διαφορές περιλαμβάνονται μεγαλύτερος όγκος εγκεφαλικού ιστού και μεγαλύτερες φλοιώδεις περιοχές σε ορισμένα σημεία, καθώς και παχύτερος φλοιός σε περιοχές σημαντικές για τη γλωσσική επεξεργασία.

Οι ερευνητές έχουν παρατηρήσει επίσης ισχυρότερες συνδέσεις στη λευκή ουσία του εγκεφάλου, η οποία βοηθά τις διαφορετικές περιοχές να επικοινωνούν μεταξύ τους και υποστηρίζει την επεξεργασία της γλώσσας.

Παρότι μεγάλο μέρος των στοιχείων αυτών είναι συσχετιστικό, ορισμένες έρευνες υποδεικνύουν ότι η εξάσκηση στην ανάγνωση μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη φυσική δομή του εγκεφάλου.

Σε μια μικρή μελέτη με 11 παιδιά με δυσλεξία, ηλικίας 7 έως 11 ετών, οι ερευνητές εξέτασαν ένα πρόγραμμα εξάσκησης διάρκειας οκτώ εβδομάδων, σχεδιασμένο για την ενίσχυση των αναγνωστικών δεξιοτήτων. Οι ασκήσεις περιλάμβαναν νοερή απεικόνιση, άρθρωση και ιχνηλάτηση γραμμάτων, συνδυασμών γραμμάτων και λέξεων.

Μετά το πρόγραμμα, τα παιδιά παρουσίασαν σημαντική βελτίωση στις αναγνωστικές τους δεξιότητες. Οι εγκεφαλικές απεικονίσεις έδειξαν επίσης αύξηση του όγκου της φαιάς ουσίας σε σημαντικές περιοχές, προσφέροντας στοιχεία ότι οι παρεμβάσεις για την ανάγνωση μπορεί να συνοδεύονται από μετρήσιμες δομικές αλλαγές στον εγκέφαλο.

Η ανάγνωση μαζί με άλλους μπορεί να προσφέρει επιπλέον οφέλη

Το διάβασμα δεν χρειάζεται να είναι μια μοναχική δραστηριότητα. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η ανάγνωση βιβλίων μαζί με άλλους προσθέτει μια σημαντική κοινωνική διάσταση, δημιουργώντας ευκαιρίες για σύνδεση και ενδεχομένως ενισχύοντας τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική ευεξία.

Το The Queen’s Reading Room έχει εντάξει αυτή την ιδέα στον πυρήνα της αποστολής του. Η πρωτοβουλία ξεκίνησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τον Ιανουάριο του 2021, αρχικά ως ένας τρόπος ανταλλαγής προτάσεων για βιβλία και διατήρησης της επικοινωνίας κατά τη διάρκεια των περιορισμών της πανδημίας.

Έκτοτε έχει εξελιχθεί σε μια διεθνή κοινότητα με περισσότερα από 12 εκατομμύρια άτομα σε 184 χώρες. Μέσα από το βασικό φεστιβάλ της, έρευνες νευροεπιστήμης και άλλα προγράμματα, η φιλανθρωπική οργάνωση προσπαθεί να κάνει το διάβασμα πιο σημαντικό μέρος της καθημερινότητας.

Οι δράσεις της περιλαμβάνουν επίσης καταφύγια αστέγων και δομές φιλοξενίας για θύματα ενδοοικογενειακής βίας, όπου η κοινή ανάγνωση χρησιμοποιείται ως θεραπευτικό μέσο για την υποστήριξη των ανθρώπων κατά την ανάρρωσή τους.

Οι κοινωνικές σχέσεις που δημιουργούνται μέσα από τις λέσχες ανάγνωσης μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τους μεγαλύτερους σε ηλικία, οι οποίοι ενδέχεται να αντιμετωπίζουν εντονότερη απομόνωση και λιγότερες ευκαιρίες συμμετοχής σε δραστηριότητες που απαιτούν σωματική προσπάθεια.

Η καθηγήτρια Sahakian δήλωσε: «Οι ομάδες κοινής ανάγνωσης και οι λέσχες βιβλίου φαίνεται να προσφέρουν επιπλέον οφέλη μέσω της κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να αισθάνονται λιγότερο απομονωμένοι και πιο συνδεδεμένοι με τους άλλους, κάτι που έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο άνοιας.

»Αυτές οι λέσχες μπορούν να είναι ευχάριστες και ωφέλιμες σε κάθε ηλικία, αλλά είναι ιδανικές για τους μεγαλύτερους ανθρώπους που ίσως δεν μπορούν να μετακινηθούν εύκολα. Μπορεί να μην είναι σε θέση να συμμετάσχουν σε μια ομάδα άσκησης ή ποδηλασίας, αλλά μια ομάδα ανάγνωσης είναι κάτι που μπορούν να απολαύσουν οι περισσότεροι».

Το συνολικό μήνυμα των ερευνητών είναι ότι το διάβασμα μπορεί να ωφελήσει σε κάθε στάδιο της ζωής. Είτε κάποιος προτιμά μυθιστορήματα, εφημερίδες, κόμικς ή ιστορίες που μοιράζεται με φίλους, ο χρόνος που αφιερώνει στην ανάγνωση μπορεί να υποστηρίξει τη γνωστική υγεία, τη συναισθηματική ευεξία και την κοινωνική σύνδεση.

Η Vicki Perrin, διευθύνουσα σύμβουλος του The Queen’s Reading Room, πρόσθεσε: «Στο The Queen’s Reading Room έχουμε δει από πρώτο χέρι τη μεταμορφωτική δύναμη της ατομικής και της κοινής ανάγνωσης, που μπορεί να αλλάξει ζωές. Τα βιβλία κάνουν πραγματικά τη ζωή καλύτερη και χαιρόμαστε που συμβάλλουμε ώστε όλοι, παντού, να βρίσκουν περισσότερο χώρο για το διάβασμα».

Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/diavasma-i-synitheia-poy-syndeetai-me-33-chamilotero-kindyno-altschaimer/30412

NETWORK