Η κετογονική δίαιτα μπορεί να προσφέρει μεταβολικά οφέλη πέρα από την απώλεια βάρους. Σε κλινική δοκιμή που συνέκρινε τρεις διατροφικές προσεγγίσεις, όσοι ακολούθησαν διατροφή πολύ χαμηλή σε υδατάνθρακες και πλούσια σε λιπαρά εμφάνισαν μεγαλύτερη μείωση του λίπους στο ήπαρ από όσους ακολούθησαν μεσογειακή ή χαμηλή σε λιπαρά δίαιτα, παρότι και οι τρεις ομάδες έχασαν παρόμοιο βάρος.
Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτα σε άτομα με προδιαβήτη. Μετά από τέσσερις έως πέντε μήνες κετογονικής δίαιτας, περίπου οι μισοί συμμετέχοντες δεν πληρούσαν πλέον τα διαγνωστικά κριτήρια για προδιαβήτη. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cell Metabolism και υποδεικνύει ότι το είδος των τροφίμων μπορεί να επηρεάζει τη μεταβολική υγεία πέρα από τον αριθμό των κιλών που χάνονται.
«Γνωρίζουμε ότι η απώλεια βάρους μπορεί να βελτιώσει τη μεταβολική υγεία σε άτομα με παχυσαρκία», λέει ο Samuel Klein, κύριος συγγραφέας της μελέτης και ερευνητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ουάσιγκτον στο Σεντ Λούις του Μιζούρι. «Τα δεδομένα μας υποδεικνύουν ότι, αν έχετε υψηλή περιεκτικότητα λίπους στο ήπαρ και προδιαβήτη, ο περιορισμός των υδατανθράκων μπορεί να έχει σημαντικές θεραπευτικές επιδράσεις στον μεταβολισμό, πέρα από την απώλεια βάρους».
Σύγκριση κετογονικής, μεσογειακής και χαμηλής σε λιπαρά δίαιτας
Εκτιμάται ότι το 40% των ενηλίκων στις ΗΠΑ έχει παχυσαρκία, η οποία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2, λιπώδους νόσου του ήπατος και άλλων προβλημάτων υγείας. Οι γιατροί συχνά προτείνουν διατροφικές αλλαγές για την απώλεια βάρους και τη βελτίωση της μεταβολικής υγείας, δηλαδή της ικανότητας του οργανισμού να διαχειρίζεται την ενέργεια, το σάκχαρο και τα λιπαρά.
Τρεις συνηθισμένες διατροφικές προσεγγίσεις είναι οι δίαιτες χαμηλές σε υδατάνθρακες, οι δίαιτες χαμηλές σε λιπαρά και η μεσογειακή διατροφή. Όλες μπορούν να βοηθήσουν στην απώλεια βάρους, αλλά δεν ήταν σαφές αν κάποια προσφέρει επιπλέον μεταβολικά οφέλη όταν η απώλεια βάρους είναι περίπου ίδια.
Οι διατροφικές αυτές προσεγγίσεις διαφέρουν σημαντικά ως προς τη σύνθεσή τους. Οι δίαιτες χαμηλές σε υδατάνθρακες, όπως οι Atkins και κετογονική, περιορίζουν την πρόσληψή τους, ενώ στις δίαιτες χαμηλές σε λιπαρά οι υδατάνθρακες μπορεί να αντιστοιχούν έως και στο 70% των θερμίδων. Η μεσογειακή διατροφή δίνει έμφαση σε φυτικές τροφές, όπως λαχανικά, ξηρούς καρπούς και ελαιόλαδο, μαζί με μέτριες ποσότητες ψαριών και γαλακτοκομικών. Η κετογονική διατροφή, αντίθετα, μπορεί να περιλαμβάνει αρκετά λιπαρά από ζωικά προϊόντα, μεταξύ των οποίων και κορεσμένα λιπαρά.
Για να συγκρίνουν τις επιδράσεις των διαιτών, ο Klein και οι συνεργάτες του στρατολόγησαν 42 ενήλικες με παχυσαρκία, προδιαβήτη και λιπώδη νόσο του ήπατος. Προδιαβήτης είναι η κατάσταση κατά την οποία τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα είναι υψηλότερα από το φυσιολογικό, αλλά δεν έχουν φτάσει το όριο για τη διάγνωση διαβήτη τύπου 2. Στη λιπώδη νόσο του ήπατος συσσωρεύεται υπερβολικό λίπος στα ηπατικά κύτταρα, κάτι που μπορεί να επηρεάσει τη ρύθμιση του μεταβολισμού.
Ελεγχόμενη κλινική δοκιμή με παρόμοια απώλεια βάρους
Οι συμμετέχοντες κατανεμήθηκαν τυχαία σε μία από τρεις ομάδες: κετογονική δίαιτα, μεσογειακή δίαιτα ή δίαιτα χαμηλή σε λιπαρά με έμφαση στις φυτικές τροφές. Για να διασφαλιστεί ότι ακολουθούσαν το διατροφικό πλάνο που τους είχε ανατεθεί, οι ερευνητές τούς παρείχαν όλα τα γεύματα και οργάνωναν εβδομαδιαίες συναντήσεις με διαιτολόγο.
Οι αναλογίες υδατανθράκων και λιπαρών διέφεραν σημαντικά μεταξύ των διαιτών. Στην κετογονική ομάδα, οι υδατάνθρακες παρείχαν μόλις το 4% των ημερήσιων θερμίδων και τα λιπαρά το 73%. Στη μεσογειακή ομάδα, το 50% των θερμίδων προερχόταν από υδατάνθρακες και το 35% από λιπαρά. Στην ομάδα με έμφαση στις φυτικές τροφές, οι υδατάνθρακες παρείχαν το 70% των θερμίδων και τα λιπαρά το 15%.
Οι ερευνητές ρύθμιζαν ξεχωριστά την πρόσληψη θερμίδων, ώστε οι συμμετέχοντες και στις τρεις ομάδες να χάσουν περίπου το 10% του αρχικού σωματικού τους βάρους. Η επίτευξη αυτού του στόχου χρειάστηκε περίπου τέσσερις έως πέντε μήνες.
Στο τέλος της παρέμβασης, όλες οι ομάδες είχαν παρουσιάσει ουσιαστική μείωση του σωματικού λίπους και βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη. Η ινσουλίνη είναι η ορμόνη που βοηθά να περάσει το σάκχαρο από το αίμα στα κύτταρα, όπου χρησιμοποιείται ως ενέργεια. Η μεγαλύτερη ευαισθησία στην ινσουλίνη διευκολύνει τον οργανισμό να διατηρεί υγιή επίπεδα σακχάρου.
Ωστόσο, οι ομοιότητες μεταξύ των ομάδων σταματούσαν σε μεγάλο βαθμό εκεί.
Η κετογονική δίαιτα μείωσε το λίπος στο ήπαρ κατά 67%
Η κετογονική δίαιτα οδήγησε στις μεγαλύτερες βελτιώσεις σε αρκετούς σημαντικούς δείκτες της ηπατικής λειτουργίας και της μεταβολικής υγείας.
Οι συμμετέχοντες στην κετογονική ομάδα παρουσίασαν μέση μείωση του λίπους στο ήπαρ κατά 67%, έναντι 45% τόσο στη μεσογειακή ομάδα όσο και στην ομάδα χαμηλής πρόσληψης λιπαρών. Καθώς οι ομάδες έχασαν παρόμοιο βάρος, η διαφορά υποδεικνύει ότι ο περιορισμός των υδατανθράκων μπορεί να επηρεάζει το λίπος στο ήπαρ και με μηχανισμούς πέρα από την απώλεια βάρους.
Για να διερευνήσουν αυτές τις επιδράσεις, οι ερευνητές συνέλεξαν επανειλημμένα δείγματα αίματος σε διάστημα 24 ωρών, ώστε να παρακολουθήσουν μεταβολές στις ορμόνες που συμμετέχουν στον ενεργειακό μεταβολισμό.
Η κετογονική ομάδα παρουσίασε τη μεγαλύτερη αύξηση στη γλυκαγόνη, ορμόνη που συμβάλλει στη ρύθμιση της ενεργειακής τροφοδοσίας του οργανισμού και προάγει τη μείωση του λίπους που αποθηκεύεται στο ήπαρ. Οι συμμετέχοντες στην ομάδα αυτή παρουσίασαν επίσης τη μεγαλύτερη μείωση στα επίπεδα ινσουλίνης, μια ακόμη μεταβολή που μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό της συσσώρευσης λίπους στο ήπαρ.
Ένα αποτέλεσμα ήταν ιδιαίτερα απρόσμενο: παρότι σχεδόν τα τρία τέταρτα των θερμίδων τους προέρχονταν από λιπαρά, οι συμμετέχοντες στην κετογονική ομάδα δεν εμφάνισαν αύξηση των λιπιδίων ή της χοληστερόλης στο αίμα κατά τη διάρκεια της μελέτης.
«Το πιο απρόσμενο εύρημα ήταν ότι οι συμμετέχοντες στην ομάδα της κετογονικής δίαιτας δεν παρουσίασαν αύξηση των λιπιδίων ή της χοληστερόλης στο αίμα, παρότι κατανάλωναν τα περισσότερα λιπαρά», λέει ο Max Petersen, πρώτος συγγραφέας της μελέτης και ερευνητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ουάσιγκτον.
Οι μισοί συμμετέχοντες στην κετογονική ομάδα δεν είχαν πλέον προδιαβήτη
Τα οφέλη δεν περιορίστηκαν στο λίπος του ήπατος. Μετά την παρέμβαση για την απώλεια βάρους, περίπου το 50% των συμμετεχόντων που είχαν κατανεμηθεί στην κετογονική δίαιτα δεν πληρούσε πλέον τα κριτήρια για προδιαβήτη. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 29% για όσους ακολούθησαν τη μεσογειακή διατροφή και μόλις 7% για όσους ακολούθησαν τη δίαιτα χαμηλή σε λιπαρά με έμφαση στις φυτικές τροφές.
Οι διαφορές έχουν σημασία, καθώς ο προδιαβήτης σηματοδοτεί αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2. Η μείωση του σακχάρου κάτω από το όριο του προδιαβήτη αποτελεί σημαντική βελτίωση, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι η κατάσταση έχει αναστραφεί μόνιμα.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν επίσης μια σημαντική διάκριση στη διαχείριση του βάρους: η απώλεια βάρους και η βελτίωση της μεταβολικής υγείας συνδέονται στενά, αλλά δεν ταυτίζονται απαραίτητα. Η σύνθεση της διατροφής μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός διαχειρίζεται το σάκχαρο, αποθηκεύει λίπος και ανταποκρίνεται στις ορμόνες, ακόμη και όταν η απώλεια βάρους είναι παρόμοια.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι είναι όλο και πιο σημαντικό να κατανοηθούν αυτές οι επιδράσεις, καθώς οι αποτελεσματικές νέες θεραπείες για την παχυσαρκία γίνονται ευρύτερα διαθέσιμες. Τα φάρμακα GLP-1, που δρουν σε ορμονικές οδούς οι οποίες συμμετέχουν στη ρύθμιση της όρεξης και του σακχάρου, έχουν αλλάξει τη θεραπεία της παχυσαρκίας, βοηθώντας πολλούς ασθενείς να πετύχουν σημαντική απώλεια βάρους.
«Τα φάρμακα που βασίζονται στο GLP-1 έχουν φέρει επανάσταση στη θεραπεία της παχυσαρκίας. Διαθέτουμε πλέον μια πολύ αποτελεσματική φαρμακευτική θεραπεία για την επίτευξη σημαντικής απώλειας βάρους», λέει ο Petersen. «Επιπλέον, η μελέτη μας δείχνει ότι η συγκεκριμένη σύνθεση της διατροφής μπορεί να προσφέρει πρόσθετα οφέλη».
Παρότι η δοκιμή ήταν σχετικά μικρή και διήρκεσε μόνο τέσσερις έως πέντε μήνες, ο προσεκτικά ελεγχόμενος σχεδιασμός της προσφέρει στοιχεία ότι η σύνθεση της διατροφής μπορεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη μεταβολική υγεία. Θα χρειαστούν μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες για να διαπιστωθεί αν τα οφέλη διατηρούνται και πώς συγκρίνονται οι διαφορετικές δίαιτες με την πάροδο του χρόνου.
Η έρευνα υποστηρίχθηκε από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ και το Ίδρυμα του Νοσοκομείου Barnes-Jewish. Οι διατροφικές επιλογές και τυχόν αλλαγές στη διατροφή πρέπει να συζητούνται με τον γιατρό σας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/ketogoniki-diaita-meiose-to-lipos-sto-ipar-kata-67-se-tesseris-mines/30410




