Εμμηνόπαυση: Ποιες γυναίκες πρέπει να λαμβάνουν ορμονική θεραπεία – Τι προβλέπουν οι νέες οδηγίες

Για την εμμηνόπαυση, η ορμονική θεραπεία αποτελεί πλέον πρώτη επιλογή για τις έντονες εξάψεις και τις νυχτερινές εφιδρώσεις, σύμφωνα με τις νέες οδηγίες του ACOG. Τι προβλέπουν οι συστάσεις και ποιες γυναίκες αφορούν.

Ορμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: Οι νέες συστάσεις

Το Αμερικανικό Κολλέγιο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων (ACOG) δημοσίευσε αναθεωρημένες οδηγίες, για πρώτη φορά μετά το 2014. Ως επιλογή πρώτης γραμμής προτείνεται η ορμονική θεραπεία για τις εξάψεις, τις νυχτερινές εφιδρώσεις και τις συναφείς διαταραχές ύπνου, εκτός εάν υπάρχουν λόγοι αποφυγής της, όπως ιστορικό θρόμβωσης, εγκεφαλικού επεισοδίου ή ορισμένων μορφών καρκίνου.

Η σύσταση είναι «ισχυρή», καθώς τα οφέλη της θεραπείας ξεπερνούν σαφώς τους κινδύνους και είναι κατάλληλη για τις περισσότερες γυναίκες. Αντίστοιχες κατευθύνσεις εξέδωσε την περασμένη εβδομάδα και το Αμερικανικό Κολλέγιο Ιατρών.

Τι έχουν δείξει οι νεότερες έρευνες για την ορμονική θεραπεία

Τα αποτελέσματα των ερευνών που έγιναν τα τελευταία χρόνια είναι αντικρουόμενα.

• Η μετα-ανάλυση του 2026 με τίτλο “Relationship between menopausal hormone therapy and incidence risk of breast cancer: systematic review and meta-analysis” διαπίστωσε ότι η ορμονική θεραπεία συνδέεται με μέτρια αύξηση του κινδύνου καρκίνου του μαστού, ιδιαίτερα όταν μαζί με οιστρογόνα χορηγείται προγεσταγόνο.
• Η μετα-ανάλυση του 2025 με τίτλο “Menopause hormone therapy and risk of mild cognitive impairment or dementia: a systematic review and meta-analysis” κατέληξε σε αντικρουόμενα ευρήματα για τη σύνδεση της θεραπείας με την άνοια.
• Σε μελέτη του 2024 με τίτλο “Efficacy and safety of fezolinetant for moderate-severe vasomotor symptoms associated with menopause in individuals unsuitable for hormone therapy: phase 3b randomised controlled trial”, η μη ορμονική αγωγή φεζολινετάντη περιόρισε σημαντικά τις εξάψεις σε δείγμα 453 γυναικών που δεν ήταν σε θέση να λάβουν ορμονική θεραπεία.

Τι αλλάζει σε σχέση με τις οδηγίες του 2014

Οι παλαιότερες συστάσεις προέκριναν την ορμονική θεραπεία στη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση και για όσο το δυνατόν μικρότερο χρονικό διάστημα. Πλέον δίνεται έμφαση στην τακτική αξιολόγηση της αγωγής και στην εξατομικευμένη προσέγγιση.

«Ο στόχος είναι να εστιάσουμε στην εξατομικευμένη λήψη αποφάσεων και όχι σε έναν απόλυτο κανόνα που θα περιορίζει στο ελάχιστο τη διάρκεια ή τη δόση της θεραπείας», αναφέρει στους New York Times η Catherine Cansino, πρόεδρος της επιτροπής του ACOG που διαμόρφωσε τις συστάσεις.

Κατά κανόνα, η θεραπεία προτείνεται σε γυναίκες κάτω των 60 ετών ή σε όσες βρίσκονται εντός 10 ετών από την έναρξη της εμμηνόπαυσης. Παρ’ όλα αυτά, κάποιες γυναίκες που ήδη λαμβάνουν την αγωγή μπορεί να τη συνεχίσουν και μετά τα 60.

Σε ποιες περιπτώσεις δεν ενδείκνυται η ορμονική θεραπεία

Δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως οι προβληματισμοί για τον καρκίνο του μαστού και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο. Γι’ αυτό, η συγκεκριμένη αγωγή μπορεί να μην είναι κατάλληλη για γυναίκες υψηλού κινδύνου.

Υπάρχουν δύο εναλλακτικές για αυτές τις γυναίκες, αλλά και για όσες προτιμούν να μην πάρουν ορμόνες:

1. μια νεότερη σχετικά κατηγορία φαρμάκων, η οποία δρα στους υποδοχείς του εγκεφάλου και
2. ορισμένα αντικαταθλιπτικά φάρμακα.

«Οι συστάσεις είναι συνολικά αρκετά εύλογες», εκτιμά η Stephanie Faubion, διευθύντρια του Κέντρου Υγείας της Γυναίκας της Mayo Clinic, προσθέτοντας ωστόσο ότι θα ήθελε να περιλαμβάνουν περισσότερες λεπτομέρειες.

Για γυναίκες που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο θρόμβωσης, τα διαδερμικά επιθέματα είναι συχνά ασφαλέστερα από τα χάπια, σημειώνει η ειδικός.

Η εξέλιξη της ορμονικής θεραπείας από το 2002

«Υπάρχει ολοένα μεγαλύτερη συναίνεση μεταξύ των ιατρικών εταιρειών ότι τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης πρέπει να αντιμετωπίζονται και ότι η ορμονική θεραπεία πρέπει να είναι η πρώτη επιλογή», αναφέρει η JoAnn Manson, ενδοκρινολόγος και καθηγήτρια Ιατρικής στο Harvard, η οποία δεν συμμετείχε στην κατάρτιση των συστάσεων.

Μετά τη μεγάλη υποχώρηση της χρήσης στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η ορμονική θεραπεία έχει γίνει πιο διαδεδομένη τα τελευταία χρόνια. Η πτώση είχε ακολουθήσει τα αποτελέσματα της μελέτης Women’s Health Initiative, στην οποία η Manson είναι κύρια ερευνήτρια. Τα ευρήματα έδειξαν πως ορισμένες μορφές ορμονικής θεραπείας αυξάνουν ελαφρώς τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού και καρδιαγγειακών προβλημάτων.

Παρά την πρόσφατη άνοδο, η χρήση της θεραπείας δεν έχει φτάσει ξανά στα επίπεδα του παρελθόντος και σήμερα τη λαμβάνει μόνο μια μικρή μειοψηφία γυναικών.

Ποια θέματα μένουν έξω από τις νέες οδηγίες

Οι νέες οδηγίες εστιάζουν στις εξάψεις, τις νυχτερινές εφιδρώσεις και τις διαταραχές ύπνου που σχετίζονται με αυτές. Αναφέρονται ακόμη στις αλλαγές στη διάθεση, όμως τα διαθέσιμα στοιχεία για τη χρήση ορμονικής θεραπείας σε αυτές χαρακτηρίζονται «ανεπαρκή». Εκτός του πεδίου τους μένει το ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης, με συμπτώματα όπως η κολπική ξηρότητα και οι ουρολοιμώξεις· το ACOG αναμένεται να δημοσιεύσει σχετικές οδηγίες το επόμενο έτος.

Σε γυναίκες που δεν έχουν εξάψεις, αλλά εμφανίζουν τοπικά ουρογεννητικά συμπτώματα, συχνά προτείνονται τα κολπικά οιστρογόνα, καθώς η δράση τους είναι τοπική.

Η σύσταση δεν αφορά τη χρήση ορμονικής θεραπείας για την πρόληψη καρδιακών παθήσεων και γνωστικής έκπτωσης σε γυναίκες χωρίς συμπτώματα, όπως γινόταν συνήθως πριν από το 2002. «Απευθύνεται σε γυναίκες που έχουν σαφή ένδειξη για θεραπεία», καταλήγει η Manson.