Ιλαρά: Συμπτώματα, μετάδοση, επιπλοκές και πρόληψη με εμβολιασμό

Η ιλαρά είναι μια λοίμωξη που μεταδίδεται πολύ εύκολα και μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές σε ορισμένους ανθρώπους. Ο εμβολιασμός με MMRV ή MMR είναι ο καλύτερος τρόπος πρόληψης.

Ποια είναι τα συμπτώματα της ιλαράς

Η ιλαρά συνήθως αρχίζει με συμπτώματα παρόμοια με εκείνα του κρυολογήματος και, λίγες ημέρες αργότερα, εμφανίζεται εξάνθημα. Μπορεί επίσης να παρουσιαστούν μικρές κηλίδες μέσα στο στόμα.

Συμπτώματα που μοιάζουν με κρυολόγημα

Τα πρώτα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• υψηλό πυρετό
• καταρροή ή βουλωμένη μύτη
• φτέρνισμα
• βήχα
• κόκκινα, ερεθισμένα και δακρυσμένα μάτια

Κηλίδες στο στόμα

Λίγες ημέρες αργότερα μπορεί να εμφανιστούν μικρές λευκές κηλίδες στο εσωτερικό των παρειών και στο πίσω μέρος των χειλιών. Συνήθως διαρκούν λίγες ημέρες.

Το εξάνθημα της ιλαράς

Το εξάνθημα εμφανίζεται συνήθως λίγες ημέρες μετά τα συμπτώματα που μοιάζουν με κρυολόγημα. Αρχίζει στο πρόσωπο και πίσω από τα αυτιά και στη συνέχεια εξαπλώνεται στο υπόλοιπο σώμα.

Οι κηλίδες μπορεί να είναι ελαφρώς υπερυψωμένες και να ενώνονται, σχηματίζοντας μεγαλύτερες περιοχές με ανομοιόμορφο σχήμα. Συνήθως δεν προκαλούν φαγούρα. Σε ανοιχτόχρωμο δέρμα το εξάνθημα φαίνεται καφέ ή κόκκινο, ενώ σε καφέ και μαύρο δέρμα μπορεί να είναι δυσκολότερο να διακριθεί.

Εμβολιασμός ή προηγούμενη νόσηση

Η ιλαρά είναι λιγότερο πιθανή αν έχετε κάνει και τις δύο δόσεις του εμβολίου MMRV ή MMR ή αν έχετε νοσήσει στο παρελθόν.

Πότε χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό

Ζητήστε άμεσα ιατρική συμβουλή αν:

• υποψιάζεστε ότι εσείς ή το παιδί σας μπορεί να έχετε ιλαρά
• το παιδί σας είναι κάτω του 1 έτους και ήρθε σε επαφή με άτομο που έχει ιλαρά
• ήρθατε σε στενή επαφή με άτομο που έχει ιλαρά και είστε έγκυος ή έχετε εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα
• δεν έχετε νοσήσει από ιλαρά ούτε έχετε κάνει δύο δόσεις εμβολίου MMRV ή MMR και ήρθατε σε στενή επαφή με άτομο που έχει ιλαρά· το ίδιο ισχύει για το παιδί σας
• ο υψηλός πυρετός δεν υποχωρεί μετά τη λήψη παρακεταμόλης ή ιβουπροφαίνης
• εσείς ή το παιδί σας δυσκολεύεστε να αναπνεύσετε ή λαχανιάζετε περισσότερο από το συνηθισμένο
• το βρέφος ή το μικρό παιδί δεν τρέφεται καλά ή πίνει λιγότερα υγρά από το συνηθισμένο
• εσείς ή το παιδί σας ουρείτε λιγότερο από το συνηθισμένο ή το μωρό έχει λιγότερες βρεγμένες πάνες
• νιώθετε πολύ άσχημα ή ανησυχείτε ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα

Η ιλαρά μεταδίδεται εύκολα. Επικοινωνήστε τηλεφωνικά με τον γιατρό πριν πάτε στο ιατρείο, ώστε να σας καθοδηγήσει και να περιοριστεί η έκθεση άλλων ατόμων.

Πώς να φροντίσετε τον εαυτό σας ή το παιδί σας

Η ιλαρά συνήθως αρχίζει να υποχωρεί σε περίπου μία εβδομάδα. Μετά από επικοινωνία με γιατρό, τα παρακάτω μέτρα μπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και στον περιορισμό της μετάδοσης:

• Ξεκουραστείτε και πίνετε αρκετά υγρά, όπως νερό, για να αποφύγετε την αφυδάτωση.
• Αν το παιδί είναι ανήσυχο ή νιώθει δυσφορία, μπορεί να λάβει παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη κατάλληλη για παιδιά. Ελέγξτε τη συσκευασία ή το φύλλο οδηγιών για να βεβαιωθείτε ότι το φάρμακο είναι κατάλληλο ή ζητήστε τη συμβουλή φαρμακοποιού ή γιατρού.
• Οι ενήλικες μπορούν να πάρουν παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη για τον υψηλό πυρετό.
• Για να απομακρύνετε απαλά τις κρούστες από τα μάτια, χρησιμοποιήστε βαμβάκι βρεγμένο με νερό που έχει βράσει και έχει κρυώσει.

Μείνετε μακριά από τον παιδικό σταθμό, το σχολείο ή την εργασία για τουλάχιστον 4 ημέρες από την εμφάνιση του εξανθήματος. Αποφύγετε επίσης τη στενή επαφή με βρέφη, εγκύους και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Πώς μεταδίδεται και πώς περιορίζεται η εξάπλωση

Η ιλαρά μεταδίδεται όταν ένα μολυσμένο άτομο αναπνέει, βήχει ή φτερνίζεται. Το άτομο είναι μεταδοτικό από την έναρξη των συμπτωμάτων —περίπου 4 ημέρες πριν εμφανιστεί το εξάνθημα— έως και 4 ημέρες μετά την εμφάνισή του.

Τι μπορείτε να κάνετε

• Ανοίγετε παράθυρα και πόρτες για να μειώσετε τον κίνδυνο μετάδοσης. Αν υπάρχουν μικρά παιδιά, ανοίγετε μόνο το πάνω μέρος του παραθύρου ή χρησιμοποιείτε ασφάλειες.
• Πλένετε συχνά τα χέρια σας με σαπούνι και ζεστό νερό.
• Χρησιμοποιείτε χαρτομάντιλο όταν βήχετε ή φτερνίζεστε και πετάξτε το αμέσως μετά τη χρήση.

Τι να αποφεύγετε

• Μη μοιράζεστε μαχαιροπίρουνα, ποτήρια, πετσέτες, ρούχα ή κλινοσκεπάσματα.

Πιθανές επιπλοκές της ιλαράς

Η ιλαρά μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα αν εξαπλωθεί σε άλλα μέρη του σώματος, όπως στους πνεύμονες ή στον εγκέφαλο. Στις πιθανές επιπλοκές περιλαμβάνονται:

• πνευμονία
• μηνιγγίτιδα
• τύφλωση
• επιληπτικές κρίσεις

Οι επιπλοκές είναι σπάνιες, αλλά ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος για τα βρέφη και για τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Ιλαρά στην εγκυμοσύνη

Η νόσηση από ιλαρά κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να βλάψει το μωρό και να οδηγήσει σε:

• αποβολή ή θνησιγένεια
• πρόωρο τοκετό, πριν από την 37η εβδομάδα της εγκυμοσύνης
• χαμηλό βάρος γέννησης

Αν είστε έγκυος και ήρθατε σε στενή επαφή με άτομο που έχει ιλαρά, ζητήστε ιατρική συμβουλή.

Πότε απαιτείται επείγουσα βοήθεια

Αν εσείς ή το παιδί σας έχετε ιλαρά, καλέστε το 166 ή ζητήστε επείγουσα βοήθεια αν εμφανιστεί κάποιο από τα παρακάτω:

• επιληπτική κρίση
• σοβαρή δυσκολία στην αναπνοή, όπως λαχάνιασμα, πνιγμονή ή αδυναμία ομιλίας· στα βρέφη μπορεί να ακούγονται βογγητά ή να βυθίζεται η κοιλιά κάτω από τα πλευρά
• αδυναμία να παραμείνετε ξύπνιοι ή να κρατήσετε τα μάτια ανοιχτά για περισσότερο από λίγα δευτερόλεπτα
• ξαφνική σύγχυση· ένα παιδί μπορεί να είναι πολύ ανήσυχο, να συμπεριφέρεται διαφορετικά ή να κλαίει ασταμάτητα
• το παιδί είναι χαλαρό ή δεν ανταποκρίνεται φυσιολογικά· μπορεί να δυσκολεύεται να σηκώσει το κεφάλι ή να εστιάσει το βλέμμα
• εξάνθημα που δεν ξεθωριάζει όταν το πιέζετε με ένα ποτήρι
• δυσκαμψία στον αυχένα ή ενόχληση και πόνος στο φως

Μην οδηγήσετε μόνοι σας προς το τμήμα επειγόντων. Ζητήστε από κάποιον να σας μεταφέρει ή καλέστε το 166 για ασθενοφόρο. Πάρτε μαζί σας τα φάρμακα που χρησιμοποιείτε.

Εμβολιασμός κατά της ιλαράς

Τα εμβόλια MMRV και MMR μπορούν να προλάβουν την ιλαρά. Και τα δύο προστατεύουν επίσης από την παρωτίτιδα και την ερυθρά, ενώ το MMRV προστατεύει επιπλέον από την ανεμοβλογιά.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το MMRV προσφέρεται σε όλα τα μικρά παιδιά, ενώ το MMR συνιστάται σε ενήλικες και μεγαλύτερα παιδιά που δεν εμβολιάστηκαν όταν ήταν μικρότερα. Αν δεν γνωρίζετε αν εσείς ή το παιδί σας έχετε εμβολιαστεί, συζητήστε το με γιατρό. Για συμβουλές σχετικά με την κατάλληλη αντιμετώπιση ή τον εμβολιασμό, απευθυνθείτε στον γιατρό σας.