Επτά νοσοκομεία του ΕΣΥ, έξι στην Αττική και ένα στη Θεσσαλονίκη, εντάσσονται στο νέο Δίκτυο Ολοκληρωμένων Κέντρων Μαστού.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες. Τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC/WHO) καταγράφουν κάθε χρόνο στην Ελλάδα περίπου 8.700 νέες διαγνώσεις και 2.400 θανάτους.
Με αφορμή τον Οκτώβριο, τον μήνα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τη νόσο, το ΑΠΕ-ΜΠΕ συνομίλησε με την Όλγα Μπαλαούρα, διοικήτρια της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας και συντονίστρια του Δικτύου Ολοκληρωμένων Κέντρων Μαστού, και την Ελένη Γαλάνη, παθολόγο-ογκολόγο και ιδρυτικό μέλος του δικτύου «Γυναίκες στην Ογκολογία». Η συζήτηση αφορούσε τη συμβολή των οργανωμένων Κέντρων Μαστού και τις δυσκολίες στη φροντίδα των ασθενών.
Το Δίκτυο δημιουργείται σε επτά νοσοκομεία του ΕΣΥ —έξι στην Αττική και ένα στη Θεσσαλονίκη— με στόχο τη συντονισμένη, διεπιστημονική φροντίδα. Όπως τονίζει η κ. Γαλάνη, ζητούμενο είναι η μετάβαση από την αποσπασματική διαχείριση της νόσου σε οργανωμένη φροντίδα για τη γυναίκα.
Η πορεία των ασθενών από τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού έως τη θεραπεία
Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού ανοίγει έναν απαιτητικό κύκλο για την ασθενή. «Για τη γυναίκα που πληροφορείται ότι έχει καρκίνο του μαστού, η διάγνωση δεν είναι η μόνη πρόκληση. Μέσα σε λίγες ημέρες πρέπει να διαχειριστεί την αγωνία , το φόβο και την αβεβαιότητα της νέας πραγματικότητας, ενώ παράλληλα καλείται να λάβει σημαντικές αποφάσεις, χωρίς να ξέρει ποια ειδικότητα να αναζητήσει πρώτα, ποιος γιατρός είναι κατάλληλος, σε ποιο νοσοκομείο να απευθυνθεί, πόσο θα περιμένει για να ολοκληρωθεί ο έλεγχος και να ξεκινήσει η θεραπεία. Η ασθενής αναγκάζεται να αναλάβει η ίδια τον συντονισμό της φροντίδας της.
Μία από τις πρώτες δυσκολίες είναι να εξασφαλιστεί πρόσβαση σε ομάδα γιατρών με εξειδίκευση, καθώς η σύγχρονη ογκολογία δεν στηρίζεται σε έναν μόνο γιατρό. Ωστόσο, στην πράξη δεν έχουν όλες οι γυναίκες αυτονόητη πρόσβαση σε οργανωμένη φροντίδα. Στο ΕΣΥ δεν υπάρχει θεσμικά οργανωμένη διαδρομή για τον ασθενή, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να αισθάνονται αλλά και πραγματικά να είναι, πελαγωμένοι και χαμένοι στο απαιτητικό αυτό ταξίδι. Η ποιότητα ενός συστήματος υγείας αποτιμάται όχι μόνο με βάση τις σύγχρονες θεραπείες που προσφέρει, αλλά και από το πόσο γρήγορα, ισότιμα και οργανωμένα μπορεί να τις προσφέρει.
Η οργάνωση μιας ολοκληρωμένης πορείας για τον ογκολογικό ασθενή στο ΕΣΥ αποτελεί βασικό άξονα του Εθνικού Σχέδιου Δράσης για τον Καρκίνο», σημειώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ελένη Γαλάνη, τονίζοντας την ανάγκη να διαμορφωθεί οργανωμένη διαδρομή για τους ασθενείς στο ΕΣΥ.
Τα επτά νοσοκομεία του Δικτύου και το χρονοδιάγραμμα λειτουργίας των Κέντρων
Όπως αναφέρει η κ. Μπαλαούρα, το Δίκτυο συγκροτείται από επτά νοσοκομεία του ΕΣΥ, με σημαντική εμπειρία στην ογκολογική και γυναικολογική φροντίδα: «Ο ‘Αγιος Σάββας», «Οι ‘Αγιοι Ανάργυροι», «Μεταξά», «Αλεξάνδρα», «Έλενα Βενιζέλου», «Ιπποκράτειο» και το «Θεαγένειο» στη Θεσσαλονίκη.
Με χρηματοδότηση από το υπουργείο Υγείας, το έργο άρχισε τον Φεβρουάριο του 2026. «Η πλήρης ανάπτυξη του Δικτύου έχει ορίζοντα περίπου δυο ετών. Βασικό μας ορόσημο είναι η πιστοποίηση των ωριμότερων Κέντρων από την ευρωπαϊκή εταιρεία EUSOMA εντός του επόμενου ετους», δηλώνει η κ. Μπαλαούρα.
Η φροντίδα των γυναικών από την πρόληψη και τη διάγνωση έως την αποκατάσταση
Η κ. Μπαλαούρα παρουσιάζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τον σκοπό που υπηρετεί το Δίκτυο:
«Το Δίκτυο επιδιώκει να παρέχει ποιοτική και ισότιμη φροντίδα σε όλα τα στάδια της διαδρομής της γυναίκας: από την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση μέχρι τη θεραπεία, την αποκατάσταση, την παρακολούθηση και τη μακροχρόνια επιβίωση.
Σε διεθνές επίπεδο, τα Ολοκληρωμένα Κέντρα Μαστού αποτελούν πλέον το πρότυπο φροντίδας. Θέλουμε, επομένως, κάθε γυναίκα που λαμβάνει διάγνωση να αντιμετωπίζεται σε οργανωμένο και πιστοποιημένο Κέντρο, με βάση τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας.
Στην πράξη, η γυναίκα δεν θα χρειάζεται να μετακινείται μόνη της από υπηρεσία σε υπηρεσία. Στην ίδια δομή συνεργάζονται χειρουργοί μαστού, ογκολόγοι, ακτινολόγοι, παθολογοανατόμοι, ακτινοθεραπευτές, πλαστικοί χειρουργοί, εξειδικευμένοι νοσηλευτές και επαγγελματίες ψυχικής υγείας, ενώ η διεπιστημονική ομάδα εξετάζει συνολικά κάθε περιστατικό. Αυτό σημαίνει έγκαιρη διάγνωση, ξεκάθαρο θεραπευτικό πλάνο και παρακολούθηση με συντονισμό, χωρίς καθυστερήσεις και αποσπασματικότητα».
Ενιαία φροντίδα των ασθενών με κοινά πρωτόκολλα και συντονισμό
«Τον κεντρικό συντονισμό αναλαμβάνει η 1η ΥΠΕ. Τα Κέντρα διατηρούν τη δική τους κλινική και λειτουργική ταυτότητα, ενώ παράλληλα αποτελούν τμήματα ενός ενιαίου Δικτύου που εφαρμόζει κοινά πρότυπα ποιότητας.
Η 1η ΥΠΕ στηρίζει τα νοσοκομεία με κοινά πρότυπα τεκμηρίωσης, οδηγούς εργασίας, κοινά πρωτόκολλα, τυποποιημένες κλινικές διαδρομές και μηχανισμούς παρακολούθησης της προόδου. Κάθε Κέντρο λειτουργεί με σαφείς ρόλους και διεπιστημονικά ογκολογικά συμβούλια, ενώ καταγράφουμε και αξιολογούμε συστηματικά δείκτες ποιότητας. Οι τακτικές συναντήσεις του Δικτύου επιτρέπουν την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών. Στόχος μας είναι η ισότιμη πρόσβαση των γυναικών στις υπηρεσίες υγείας ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής», υπογραμμίζει η κ. Μπαλαούρα.
Πώς οργανώνεται η υποστήριξη των ασθενών στο νέο σύστημα
«Η αβεβαιότητα της αναμονής είναι συχνά το πιο δύσκολο κομμάτι. Γι’ αυτό κάθε ασθενής θα έχει δίπλα της εξειδικευμένη νοσηλεύτρια-συντονίστρια (nurse navigator), που οργανώνει τα ραντεβού της και την καθοδηγεί σε κάθε βήμα. Τα πρότυπα της EUSOMA, στα οποία προσαρμοζόμαστε, προβλέπουν υποχρεωτική εξέταση κάθε περιστατικού από διεπιστημονικό συμβούλιο και έκδοση ιστολογικού αποτελέσματος εντός 10 ημερών», σημειώνει η κ. Μπαλαούρα.
Αναφέρει ακόμη ότι «η ψυχολογική υποστήριξη είναι ενσωματωμένη στη φροντίδα από την πρώτη στιγμή και συνεχίζεται στη μακροχρόνια παρακολούθηση».
Προσθέτει πως σε έργο αυτού του είδους, για πρώτη φορά, συμμετέχει ενεργά ένας σύλλογος ασθενών. «Με μνημόνιο συνεργασίας, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «’Αλμα Ζωής» συμμετέχει στον σχεδιασμό, την αξιολόγηση και τη βελτίωση του Δικτύου. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί η φροντίδα του καρκίνου του μαστού δεν μπορεί να σχεδιάζεται χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των γυναικών που τη βιώνουν. Οι ανάγκες, οι αγωνίες και οι προσδοκίες τους γίνονται έτσι μέρος της λειτουργίας των Κέντρων. Το μήνυμά μας είναι απλό: καμία γυναίκα δεν είναι μόνη της σε αυτή τη διαδρομή».
Έγκαιρη διάγνωση: Σύνδεση με τον προληπτικό έλεγχο χωρίς καθυστερήσεις
«Η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές. Το Δίκτυο λειτουργεί ως σημείο αναφοράς: όταν ένας προληπτικός έλεγχος δείξει ύποπτο εύρημα, η γυναίκα πρέπει να ξέρει πού θα απευθυνθεί και να εξεταστεί γρήγορα από εξειδικευμένη ομάδα. Γι’ αυτό συζητάμε τη διασύνδεση του προγράμματος “Προλαμβάνω” με τα Κέντρα Μαστού, ώστε μια γυναίκα με ύποπτο εύρημα στη μαστογραφία να περνά απευθείας και χωρίς καθυστέρηση στη διαγνωστική διερεύνηση. Παράλληλα, επενδύουμε στην ενημέρωση, μαζί με τους συλλόγους ασθενών, όπως στο φετινό Race for the Cure, όπου οι επαγγελματίες υγείας των επτά νοσοκομείων περπάτησαν δίπλα στις γυναίκες. Όταν μια γυναίκα εμπιστεύεται ότι πίσω από τον έλεγχο υπάρχει ένα οργανωμένο σύστημα, είναι πιο πρόθυμη να τον κάνει», καταλήγει η κ. Μπαλαούρα.
Καρκίνος του μαστού: Η μετάβαση στη συντονισμένη φροντίδα
Η κ. Γαλάνη χαρακτηρίζει τη δημιουργία Δικτύου Κέντρων Μαστού στο ΕΣΥ ιδιαίτερα σημαντική μεταρρύθμιση, υπό την προϋπόθεση ότι θα υλοποιηθεί με ενιαία και υψηλά ποιοτικά πρότυπα.
« Η σύγχρονη αντιμετώπιση και αξιολόγηση της ασθενούς με καρκίνο του μαστού οφείλει να γίνεται από εξειδικευμένη διεπιστημονική ομάδα. Το ζητούμενο είναι τα κέντρα μαστού να οργανώσουν τη διαδρομή της ασθενούς ώστε να παραπέμπεται έγκαιρα στο ογκολογικό συμβούλιο, να ολοκληρώνει τον αναγκαίο διαγνωστικό έλεγχο χωρίς καθυστερήσεις και να αντιμετωπίζεται από τους κατάλληλους ειδικούς. Είναι σημαντικό να περάσουμε από την αποσπασματική αντιμετώπιση της νόσου στην οργανωμένη φροντίδα της γυναίκας».
Διάγνωση καρκίνου μαστού: Ενημέρωση με επίκεντρο την ασθενή
Όπως επισημαίνει η κ. Γαλάνη, η ανακοίνωση της διάγνωσης του καρκίνου τού μαστού συγκαταλέγεται στις πιο δύσκολες στιγμές της επικοινωνίας ανάμεσα στον ογκολόγο και την ασθενή.
«Η ενημέρωση που λαμβάνει μία ασθενής που διαγιγνώσκεται με καρκίνο του μαστού οφείλει να είναι εξατομικευμένη ανάλογα με την προσωπικότητα, την ψυχολογία, τις προσδοκίες και τους φόβους της. Η εξατομίκευση δεν αφορά μόνο τη θεραπεία αλλά και την επικοινωνία με την ασθενή.
Εδώ θα επικαλεστώ τη μαιευτική μέθοδο του Σωκράτη, είναι σημαντικό να εκμαιεύουμε από την ασθενή αυτά που γνωρίζει και πάνω σε αυτή τη γνώση, να βασίζουμε την πληροφόρηση μας βήμα, βήμα αφουγκραζόμενοι την ασθενή δίνοντας της χρόνο, αφήνοντας τη να μας κατευθύνει. Λέμε την αλήθεια, απαντάμε στις ερωτήσεις με απλό κατανοητό λόγο αναγνωρίζοντας τη συναισθηματική βαρύτητα της διάγνωσης. Η εξατομικευμένη προσέγγιση πλαισιωμένη με ψυχολογική υποστήριξη συντελεί στη βέλτιστη διαχείριση της νέας πραγματικότητας».
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/karkinos-toy-mastoy-apo-tin-apospasmatiki-stin-organomeni-frontida-pernoyn-oi-astheneis-me-7-kentra-sto-esy/25557
