Ροή ειδήσεων
ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
© 2026 ygeiax.gr

Αναζήτηση

Πατήστε Enter ή κάντε κλικ στο εικονίδιο αναζήτησης

ΥΓΕΙΑ

Καρκίνος του προστάτη: Εντοπίστηκε σπάνια κληρονομική μορφή που μπορεί να είναι επιθετική

Η ανάλυση γενετικών δεδομένων περισσότερων από 4.500 ασθενών ανέδειξε το CDK12 ως πιθανό δείκτη κινδύνου, κάτι που θα μπορούσε να βοηθήσει στον έγκαιρο εντοπισμό οικογενειών

Καρκίνος του προστάτη: Εντοπίστηκε σπάνια κληρονομική μορφή που μπορεί να είναι επιθετική

Ερευνητές εντόπισαν μια έως τώρα μη αναγνωρισμένη κληρονομική μορφή καρκίνου του προστάτη, η οποία είναι εξαιρετικά σπάνια, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε επιθετική νόσο σχετικά νωρίς στη ζωή. Η ανακάλυψη από επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας (UBC) θα μπορούσε να βοηθήσει τους γιατρούς να εντοπίζουν οικογένειες με αυξημένο γενετικό κίνδυνο και να διαγιγνώσκουν τον καρκίνο πριν εξαπλωθεί.

Οι περισσότεροι καρκίνοι αναπτύσσονται καθώς με την πάροδο του χρόνου συσσωρεύονται γενετικές αλλαγές στα κύτταρα. Ωστόσο, περίπου το 5% έως 10% συνδέεται με κληρονομικές μεταλλάξεις, οι οποίες μπορούν να μεταβιβαστούν από τους γονείς στα παιδιά και να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου σε διαδοχικές γενιές.

Μεταξύ των πιο γνωστών παραδειγμάτων είναι οι μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 και BRCA2. Αυτές οι κληρονομικές αλλαγές μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού, των ωοθηκών, του παγκρέατος και του προστάτη. Ο έλεγχος για μεταλλάξεις BRCA έχει αλλάξει την πρόληψη και τη θεραπεία του καρκίνου, καθώς δίνει τη δυνατότητα σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο να υποβάλλονται νωρίτερα σε εξετάσεις και προληπτική φροντίδα.

Τώρα, μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Cancer Discovery αναδεικνύει ένα ακόμη γονίδιο, το CDK12, ως πιθανό σημαντικό δείκτη κληρονομικού κινδύνου για καρκίνο του προστάτη. Εξετάζοντας γενετικά δεδομένα από περισσότερα από 4.500 άτομα με επιθετικό καρκίνο του προστάτη, οι ερευνητές εντόπισαν πέντε άνδρες, χωρίς συγγενική σχέση μεταξύ τους, που είχαν κληρονομήσει μεταλλάξεις στο CDK12. Και οι πέντε εμφάνισαν μεταστατικό καρκίνο του προστάτη σε ηλικίες από 44 έως 62 ετών, δηλαδή η νόσος είχε εξαπλωθεί έξω από τον προστάτη.

«Το εντυπωσιακό είναι ότι κάθε ασθενής που εντοπίσαμε με αυτή την κληρονομική μετάλλαξη είχε ήδη εμφανίσει μεταστατική νόσο κατά τη διάγνωση», δήλωσε ο κύριος συγγραφέας της μελέτης, δρ Alexander Wyatt, αναπληρωτής καθηγητής ουρολογικών επιστημών στην Ιατρική Σχολή του UBC και κάτοχος της έδρας UBC President’s Excellence Chair in Precision Oncology. «Η ευκαιρία τώρα είναι να εντοπίσουμε νωρίτερα αυτές τις οικογένειες και να δώσουμε στους ανθρώπους τη δυνατότητα να επωφεληθούν από εντατικότερο έλεγχο, όσο υπάρχουν ακόμη θεραπευτικές επιλογές με πιθανότητα ίασης».

Μια κρυφή γενετική αιτία επιθετικού καρκίνου του προστάτη

Η ανακάλυψη αμφισβητεί μια μακροχρόνια παραδοχή σχετικά με το CDK12. Οι επιστήμονες πίστευαν μέχρι τώρα ότι οι επιβλαβείς αλλαγές σε αυτό το γονίδιο εμφανίζονταν αυθόρμητα στα καρκινικά κύτταρα και δεν κληρονομούνταν από γονέα.

Για να διερευνήσει αν οι κληρονομικές μεταλλάξεις συνέβαλαν πράγματι στην εμφάνιση της νόσου, η ερευνητική ομάδα εξέτασε τους όγκους των ασθενών για ένα χαρακτηριστικό πρότυπο γενετικής βλάβης που συνδέεται με την απώλεια της λειτουργίας του CDK12. Αυτό το μοριακό αποτύπωμα βοήθησε να συνδεθούν οι κληρονομικές μεταλλάξεις με την ανάπτυξη των καρκίνων τους.

«Οι όγκοι μάς έδωσαν μια γενετική υπογραφή που παρέπεμπε απευθείας στο CDK12», δήλωσε η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, δρ Sofie Tolmeijer, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο εργαστήριο του Wyatt. «Μας παρείχε ισχυρές ενδείξεις ότι αυτές οι κληρονομικές μεταλλάξεις έπαιζαν άμεσο ρόλο στην πρόκληση του καρκίνου τους».

Τα ευρήματα προέκυψαν από μια ευρεία διεθνή ερευνητική συνεργασία στην οποία συμμετείχαν το UBC, το BC Cancer, το Vancouver Coastal Health Research Institute και το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, μαζί με επιστήμονες από ιδρύματα στην Αυστραλία, την Ολλανδία, την Ισπανία και το Βέλγιο.

Παρά τις δυνητικά σοβαρές συνέπειες, οι κληρονομικές μεταλλάξεις του CDK12 φαίνεται να είναι εξαιρετικά σπάνιες. Οι ερευνητές τις εντόπισαν σε περίπου ένα από κάθε 1.000 άτομα με επιθετικό καρκίνο του προστάτη. Ακόμη και με τόσο χαμηλή συχνότητα, εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να επηρεάζονται εκατοντάδες οικογένειες σε όλο τον κόσμο.

«Παρότι αυτή η μετάλλαξη είναι εξαιρετικά σπάνια, η ανακάλυψη θα μπορούσε να σώσει τη ζωή των οικογενειών που τη φέρουν», δήλωσε η δρ Tolmeijer. «Ο εντοπισμός ενός ατόμου με κληρονομική μετάλλαξη μάς δίνει τη δυνατότητα να βρούμε και άλλα μέλη της οικογένειας που διατρέχουν κίνδυνο και να τα βοηθήσουμε να δράσουν πριν αναπτυχθεί ή εξαπλωθεί ο καρκίνος».

Ο γενετικός έλεγχος μπορεί να βοηθήσει στην έγκαιρη διάγνωση

Μία από τις πιο ελπιδοφόρες συνέπειες της ανακάλυψης είναι ότι οι γιατροί ενδέχεται να μην χρειαστεί να αναπτύξουν εντελώς νέες μεθόδους εξέτασης για να αξιοποιήσουν τα ευρήματα.

Οι ερευνητές προτείνουν να συμπεριληφθεί το CDK12 στα συνήθη γενετικά πάνελ που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση του κληρονομικού κινδύνου για καρκίνο του προστάτη. Τα πάνελ εξετάζουν πολλά γονίδια που συνδέονται με κληρονομική προδιάθεση για καρκίνο και βοηθούν να εντοπιστούν άτομα που ενδέχεται να ωφεληθούν από στενότερη ιατρική παρακολούθηση.

Σημαντικό είναι ότι η κλινική τεχνολογία για τον εντοπισμό μεταλλάξεων του CDK12 υπάρχει ήδη. Έτσι, η διεύρυνση του γενετικού ελέγχου θα μπορούσε να γίνει σχετικά εύκολα, περιορίζοντας ενδεχομένως τον χρόνο και το κόστος που απαιτούνται για την ενσωμάτωση της ανακάλυψης στη συνήθη κλινική φροντίδα.

«Μία από τις πιο συναρπαστικές πλευρές αυτής της ανακάλυψης είναι ότι διαθέτουμε ήδη την τεχνολογία που χρειάζεται για να αξιοποιήσουμε τα ευρήματα», δήλωσε ο δρ Wyatt, ο οποίος είναι επίσης ανώτερος ερευνητής στο Vancouver Prostate Centre και ανώτερος επιστήμονας στο BC Cancer. «Η προσθήκη του CDK12 στις υπάρχουσες γενετικές εξετάσεις είναι σχετικά απλή, πράγμα που σημαίνει ότι η ανακάλυψη θα μπορούσε να περάσει από το ερευνητικό εργαστήριο στην κλινική φροντίδα πολύ πιο γρήγορα».

Μπορεί η ίδια μετάλλαξη να αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών;

Η μελέτη αποκάλυψε επίσης ενδείξεις ότι οι κληρονομικές μεταλλάξεις του CDK12 μπορεί να συνδέονται με τον καρκίνο των ωοθηκών, αν και χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί αν αυξάνουν τον κίνδυνο.

Αρκετοί από τους άνδρες με κληρονομικές μεταλλάξεις του CDK12 είχαν συγγενείς με ιστορικό καρκίνου των ωοθηκών. Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης ένα ακόμη άτομο που είχε καρκίνο των ωοθηκών και έφερε κληρονομική μετάλλαξη του CDK12. Η ανάλυση του όγκου του αποκάλυψε την ίδια χαρακτηριστική γενετική υπογραφή που είχε παρατηρηθεί στις περιπτώσεις καρκίνου του προστάτη.

Συνολικά, αυτές οι παρατηρήσεις υποδηλώνουν ότι το CDK12 ενδέχεται να παίζει ρόλο στον κληρονομικό κίνδυνο και άλλων μορφών καρκίνου, πέρα από τον καρκίνο του προστάτη. Θα χρειαστούν περαιτέρω μελέτες για να καθοριστεί πόσο ισχυρή είναι η σύνδεση των μεταλλάξεων με τον καρκίνο των ωοθηκών και αν θα πρέπει να επηρεάζουν τις συστάσεις για προληπτικό έλεγχο.

Για τις οικογένειες που φέρουν αυτές τις σπάνιες μεταλλάξεις, τα πιθανά οφέλη από τον εντοπισμό του γενετικού κινδύνου μπορεί να είναι σημαντικά. Ο έγκαιρος έλεγχος μπορεί να δώσει στους συγγενείς την ευκαιρία για στενότερη παρακολούθηση και, αν εμφανιστεί καρκίνος, για έναρξη θεραπείας πριν η νόσος φτάσει σε προχωρημένο στάδιο.

«Με τον κατάλληλο γενετικό έλεγχο και τα κατάλληλα προγράμματα παρακολούθησης, οραματιζόμαστε ένα μέλλον όπου κανείς που κληρονομεί μία από αυτές τις μεταλλάξεις δεν θα πεθαίνει από καρκίνο», δήλωσε ο δρ Wyatt.

Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Prostate Cancer Foundation, το Terry Fox Research Institute, την Canadian Cancer Society, τα Canadian Institutes of Health Research, το Michael Smith Health Research BC, τα U.S. National Institutes of Health, το BC Cancer Foundation και άλλους χρηματοδοτικούς φορείς.

Οι αποφάσεις για γενετικό έλεγχο και παρακολούθηση πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό.

Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/karkinos-toy-prostati-entopistike-spania-klironomiki-morfi-poy-mporei-na-einai-epithetiki/30333

NETWORK