Καρκίνος των ωοθηκών: συμπτώματα

Τι είναι ο καρκίνος των ωοθηκών

Ο καρκίνος των ωοθηκών είναι ένας κακοήθης όγκος που σχηματίζεται όταν κύτταρα στους ιστούς μιας ωοθήκης αρχίζουν να αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα. Οι ωοθήκες είναι όργανα του αναπαραγωγικού συστήματος που παράγουν ωάρια και γυναικείες ορμόνες. Σχετικοί καρκίνοι μπορούν να ξεκινήσουν στις σάλπιγγες ή στο περιτόναιο, δηλαδή στον ιστό που καλύπτει τα όργανα μέσα στην κοιλιά. Αυτοί συχνά εξετάζονται μαζί με τον καρκίνο των ωοθηκών, επειδή έχουν ομοιότητες και αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο.

Στα αρχικά στάδια μπορεί να μην υπάρχουν εμφανή συμπτώματα. Όταν υπάρχουν, όπως το φούσκωμα ή ο πόνος στην κοιλιά, μπορεί να μοιάζουν με ενοχλήματα πολλών άλλων παθήσεων. Γι’ αυτό η διάγνωση γίνεται συχνά αργά. Ο έγκαιρος εντοπισμός μπορεί να κάνει τη νόσο πιο αντιμετωπίσιμη. Η θεραπεία βασίζεται κυρίως στη χειρουργική επέμβαση και στη χημειοθεραπεία, ενώ υπάρχουν και άλλες επιλογές. Το πλάνο εξαρτάται από τον τύπο και την έκταση του καρκίνου, καθώς και από τη γενική σου υγεία.

Μορφές και τύποι

• Επιθηλιακός καρκίνοςΕίναι ο συχνότερος τύπος και ξεκινά από τα κύτταρα που καλύπτουν την ωοθήκη.
• Ορώδες αδενοκαρκίνωμαΕίναι ο συχνότερος υπότυπος αδενοκαρκινώματος. Οι περισσότεροι από αυτούς τους όγκους είναι υψηλού βαθμού κακοήθειας, δηλαδή αναπτύσσονται επιθετικά.
• Κακοήθεις όγκοι γεννητικών κυττάρωνΑποτελούν σπανιότερο τύπο καρκίνου των ωοθηκών.
• Στρωματικοί όγκοιΑποτελούν επίσης σπανιότερο τύπο καρκίνου των ωοθηκών.
• Σχετικοί καρκίνοι σαλπίγγων και περιτοναίουΞεκινούν στον ιστό που επενδύει μια σάλπιγγα ή στο περιτόναιο. Έχουν ομοιότητες με τον καρκίνο των ωοθηκών και τις ίδιες θεραπείες.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Ο καρκίνος των ωοθηκών διαγιγνώσκεται συχνά αργά, επειδή τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να απουσιάζουν ή να μην είναι εμφανή. Είναι πιο αντιμετωπίσιμος όταν εντοπίζεται νωρίς. Η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από τον τύπο και την έκταση της νόσου και από τη γενική σου υγεία. Χρειάζονται τακτικοί έλεγχοι κατά τη διάρκεια και μετά τη θεραπεία.

Συμπτώματα καρκίνου των ωοθηκών

Τα συμπτώματα δεν είναι πάντα εμφανή και μπορεί να οφείλονται σε πολλές διαφορετικές παθήσεις. Χρειάζονται όμως έλεγχο, ιδιαίτερα όταν είναι συχνά ή δεν είναι συνηθισμένα για σένα.

• Φούσκωμα Πρησμένη κοιλιά ή αίσθημα φουσκώματος.
• Πόνος στην κοιλιά Πόνος, ευαισθησία ή πίεση στην κοιλιά ή χαμηλά, ανάμεσα στα ισχία.
• Μειωμένη όρεξη Μπορεί να δυσκολεύεσαι να φας ή να χορταίνεις πολύ γρήγορα.
• Συχνουρία Πιο συχνή ή ξαφνική, επιτακτική ανάγκη για ούρηση.
• Δυσπεψία Μπορεί να συνυπάρχουν αέρια.
• Αλλαγές στις κενώσεις Δυσκοιλιότητα ή διάρροια.
• Πόνος στην πλάτη
• Επίμονη κόπωση Αίσθημα ότι είσαι συνεχώς κουρασμένη.
• Ακούσια απώλεια βάρους Χάνεις βάρος χωρίς να προσπαθείς.
• Ασυνήθιστη κολπική αιμορραγία Αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους, πιο έντονη περίοδος ή αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση.
• Ασυνήθιστες κολπικές εκκρίσεις Εκκρίσεις διαφορετικές από αυτές που είναι φυσιολογικές για σένα.
• Εξόγκωμα χαμηλά Μπορεί να υπάρχει εξόγκωμα στην περιοχή της πυέλου, δηλαδή χαμηλά στην κοιλιά.

Τα βασικά συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται συχνά, περίπου 12 ή περισσότερες φορές τον μήνα. Μην περιμένεις να συμπληρωθεί κάποιος συγκεκριμένος χρόνος για να ζητήσεις έλεγχο, αν έχεις συμπτώματα που σε ανησυχούν.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες καρκίνου των ωοθηκών και παράγοντες κινδύνου

Ο καρκίνος των ωοθηκών συνδέεται με μεταλλάξεις, δηλαδή αλλαγές στο γενετικό υλικό των κυττάρων. Συχνά δεν είναι γνωστό τι ακριβώς προκαλεί αυτές τις αλλαγές. Οι περισσότερες συμβαίνουν στη διάρκεια της ζωής, αλλά ορισμένες κληρονομούνται. Οι κληρονομικές αλλαγές στα γονίδια BRCA1 και BRCA2 και εκείνες που συνδέονται με το σύνδρομο Lynch μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο. Η ύπαρξη ενός παράγοντα κινδύνου δεν σημαίνει ότι θα εμφανίσεις καρκίνο. Οι περισσότερες γυναίκες που εμφανίζουν τη νόσο δεν ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Μεγαλύτερη ηλικία, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση.
• Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου των ωοθηκών, από την πλευρά είτε της μητέρας είτε του πατέρα.
• Κληρονομικές αλλαγές στα BRCA1 ή BRCA2 ή γενετικές αλλαγές που σχετίζονται με το σύνδρομο Lynch.
• Προηγούμενος καρκίνος μαστού, μήτρας ή παχέος εντέρου.
• Ακτινοθεραπεία για προηγούμενο καρκίνο.
• Ενδομητρίωση ή διαβήτης.
• Έναρξη περιόδου σε μικρή ηλικία ή εμμηνόπαυση μετά τα 55.
• Απουσία τοκετού ή δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης.
• Μη χρήση ορμονικής αντισύλληψης στο παρελθόν.
• Αυξημένο σωματικό βάρος ή παχυσαρκία.
• Κάπνισμα.
• Ορμονική θεραπεία για την εμμηνόπαυση.
• Ψηλό ανάστημα.
• Καταγωγή από την Ανατολική Ευρώπη ή εβραϊκή καταγωγή Ασκενάζι.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα συζητήσει μαζί σου τα συμπτώματα, το ατομικό και το οικογενειακό ιστορικό σου και μπορεί να κάνει εξέταση της κοιλιάς και γυναικολογική εξέταση. Ενημέρωσέ τον αν συγγενής σου έχει ή είχε καρκίνο ωοθηκών ή μαστού. Ο αρχικός έλεγχος συνήθως περιλαμβάνει εξέταση αίματος και υπερηχογράφημα. Η CA125 είναι μια πρωτεΐνη που μερικές φορές συνδέεται με τον καρκίνο των ωοθηκών. Η εξέτασή της και το υπερηχογράφημα δεν αρκούν από μόνα τους για επιβεβαίωση της διάγνωσης. Μπορεί να χρειαστούν πρόσθετες εξετάσεις και βιοψία, δηλαδή λήψη δείγματος για εξέταση. Αν ο υπέρηχος είναι φυσιολογικός αλλά τα συμπτώματα συνεχίζονται ή γίνονται συχνότερα, χρειάζεται επανεκτίμηση.

• Κλινική και γυναικολογική εξέταση.
• Εξέταση αίματος CA125.
• Διακολπικό υπερηχογράφημα ή υπερηχογράφημα κοιλιάς.
• Αξονική τομογραφία.
• Βιοψία με βελόνα για λήψη κυττάρων ή υγρού.
• Λαπαροσκόπηση: εξέταση με κάμερα μέσα από μικρή τομή στην κοιλιά.
• Λαπαροτομία: χειρουργική επέμβαση για λήψη ιστού ή αφαίρεση ωοθηκών.
• Γενετικός έλεγχος, όταν προτείνεται για τον σχεδιασμό της θεραπείας.

Θεραπεία καρκίνου των ωοθηκών

Η θεραπεία συνήθως συνδυάζει χειρουργική επέμβαση και χημειοθεραπεία. Το πλάνο προσαρμόζεται στον τύπο, στο μέγεθος και στη θέση του όγκου, στο αν έχει εξαπλωθεί και στη γενική σου υγεία. Αν επιβεβαιωθεί η διάγνωση, ζήτησε παραπομπή σε γυναικολόγο ογκολόγο, δηλαδή γιατρό εξειδικευμένο στους γυναικολογικούς καρκίνους. Η ομάδα που σε παρακολουθεί θα συζητήσει μαζί σου τα οφέλη, τους κινδύνους και τις πιθανές παρενέργειες. Κατά τη θεραπεία και μετά από αυτήν γίνονται τακτικοί έλεγχοι, που μπορεί να περιλαμβάνουν εξετάσεις αίματος και απεικονίσεις.

• Χειρουργική επέμβασηΣτόχος είναι να αφαιρεθεί όσο το δυνατόν περισσότερος καρκίνος. Ανάλογα με την έκταση, μπορεί να αφαιρεθούν ωοθήκες, σάλπιγγες, μήτρα ή και ιστοί από άλλες περιοχές.
• ΧημειοθεραπείαΧρησιμοποιεί φάρμακα για να συρρικνώσει ή να καταστρέψει τα καρκινικά κύτταρα.
• Στοχευμένη θεραπείαΧρησιμοποιεί φάρμακα που εμποδίζουν την ανάπτυξη και την εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων. Προηγούνται εξετάσεις για να διαπιστωθεί αν είναι κατάλληλη για τον συγκεκριμένο τύπο καρκίνου.
• ΑκτινοθεραπείαΠεριλαμβάνεται στις άλλες επιλογές θεραπείας.
• Ορμονική θεραπείαΜπορεί επίσης να περιλαμβάνεται στις θεραπευτικές επιλογές.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Αν έχεις συμπτώματα ή παρενέργειες που σε ανησυχούν, επικοινώνησε με την ομάδα σου χωρίς να περιμένεις το επόμενο ραντεβού.
• Συζήτησε με τον γιατρό σου πριν χρησιμοποιήσεις συμπληρώματα, βότανα ή συμπληρωματικές και εναλλακτικές πρακτικές, επειδή πολλές δεν έχουν ελεγχθεί επιστημονικά και μπορεί να μην είναι ασφαλείς.
• Μπορείς να ζητήσεις δεύτερη ιατρική γνώμη για τις θεραπευτικές επιλογές.

Πρόληψη: πώς προστατεύεσαι

Δεν υπάρχει γνωστός τρόπος που να προλαμβάνει με βεβαιότητα τον καρκίνο των ωοθηκών. Ορισμένοι παράγοντες συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο, αλλά δεν αποτελούν κατάλληλες επιλογές για όλους και δεν αποκλείουν την εμφάνιση καρκίνου. Συζήτησε με τον γιατρό σου τα οφέλη και τους κινδύνους κάθε επιλογής, ιδιαίτερα αν υπάρχει προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό.

• Η χρήση συνδυασμένων αντισυλληπτικών χαπιών έχει συσχετιστεί με χαμηλότερο κίνδυνο, αλλά έχει και κινδύνους, όπως αύξηση της πιθανότητας καρκίνου του μαστού.
• Η απολίνωση σαλπίγγων, η αφαίρεση και των δύο σαλπίγγων ή ωοθηκών και η αφαίρεση της μήτρας έχουν συσχετιστεί με χαμηλότερο κίνδυνο.
• Ο τοκετός και ο θηλασμός έχουν συσχετιστεί με χαμηλότερο κίνδυνο.
• Αν υπάρχει προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου των ωοθηκών, συζήτησε με τον γιατρό σου το ενδεχόμενο γενετικής συμβουλευτικής.

Επιπλοκές καρκίνου των ωοθηκών

• Εξάπλωση του καρκίνου σε άλλα μέρη του σώματος.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Ζήτησε άμεσα ιατρική εκτίμηση αν έχεις ασυνήθιστη κολπική αιμορραγία, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση.
• Κλείσε ραντεβού σύντομα αν έχεις συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με καρκίνο των ωοθηκών.
• Επανέλαβε την επίσκεψη αν έχεις ήδη εξεταστεί αλλά τα συμπτώματα δεν υποχωρούν, χειροτερεύουν ή γίνονται συχνότερα.
• Αν βρίσκεσαι σε θεραπεία και έχεις συμπτώματα ή παρενέργειες που σε ανησυχούν, ενημέρωσε την ομάδα σου χωρίς να περιμένεις τον προγραμματισμένο έλεγχο.

Ποιος γιατρός: Γυναικολόγος-Ογκολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για τον καρκίνο των ωοθηκών