Ενδομητρίωση: συμπτώματα και θεραπεία

Τι είναι η ενδομητρίωση

Η ενδομητρίωση εμφανίζεται όταν ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο, δηλαδή την εσωτερική επένδυση της μήτρας, αναπτύσσεται έξω από αυτή. Οι περιοχές αυτές λέγονται εστίες. Βρίσκονται συχνότερα στις ωοθήκες, στις σάλπιγγες και στους ιστούς γύρω από τη μήτρα. Μπορεί επίσης να επηρεάζουν το έντερο ή την ουροδόχο κύστη και, σπανιότερα, σημεία έξω από την πύελο, όπως τον θώρακα.

Οι εστίες ανταποκρίνονται στις ορμόνες και μπορεί να αιμορραγούν ή να προκαλούν φλεγμονή κατά τον κύκλο. Το αίμα και ο ιστός δεν αποβάλλονται όπως στην περίοδο, αλλά παραμένουν μέσα στο σώμα. Αυτό μπορεί να προκαλεί ερεθισμό, πόνο και ουλές που κάνουν γειτονικά όργανα να κολλούν μεταξύ τους.

Η πάθηση μπορεί να επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα, τη σεξουαλική ζωή και τη δυνατότητα εγκυμοσύνης. Δεν υπάρχει οριστική ίαση, αλλά υπάρχουν θεραπείες που βοηθούν στον έλεγχο των συμπτωμάτων. Η επιλογή γίνεται μαζί με τον γιατρό σου, ανάλογα με τις ανάγκες σου.

Πώς εξελίσσεται και αν θεραπεύεται

Δεν υπάρχει οριστική ίαση, αλλά η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο των συμπτωμάτων. Ο πόνος της περιόδου μπορεί να χειροτερεύει με τον χρόνο και η πάθηση μπορεί να επηρεάζει σημαντικά τις καθημερινές δραστηριότητες. Η πορεία και η ένταση του πόνου δεν είναι ίδιες για όλες.

Συμπτώματα ενδομητρίωσης

Τα κυριότερα συμπτώματα είναι ο πόνος και η δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης. Ορισμένα εμφανίζονται κυρίως στην περίοδο, ενώ άλλα μπορεί να υπάρχουν οποιαδήποτε στιγμή.

• Έντονος πόνος περιόδου Μπορεί να σε εμποδίζει να κάνεις τις συνηθισμένες δραστηριότητές σου και να χειροτερεύει με τον χρόνο.
• Πόνος χαμηλά Πόνος χαμηλά στην κοιλιά και στη μέση, στην περιοχή της πυέλου.
• Πόνος στο σεξ Μπορεί να εμφανίζεται κατά τη διάρκεια ή μετά τη σεξουαλική επαφή.
• Πόνος στην τουαλέτα Πόνος στην κένωση ή στην ούρηση, συχνά κατά την περίοδο.
• Βαριά περίοδος Έντονη αιμορραγία που μπορεί να λερώνει τα ρούχα.
• Αιμορραγία μεταξύ περιόδων Μικρές κηλίδες αίματος πριν από την περίοδο ή αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους.
• Πεπτικές ενοχλήσεις Μπορεί να υπάρχουν συμπτώματα από το έντερο ή πόνος χαμηλά στην κοιλιά.
• Έντονη κόπωση Κούραση ή έλλειψη ενέργειας.
• Δυσκολία στην εγκυμοσύνη Μπορεί να δυσκολεύεσαι να μείνεις έγκυος.
• Χαμηλή διάθεση Μπορεί να συνυπάρχει άγχος.
• Συμπτώματα στον θώρακα Όταν επηρεάζεται ο θώρακας, μπορεί να εμφανιστούν πόνος, δύσπνοια ή βήχας με αίμα.

Ο πόνος στην ούρηση και στην κένωση εμφανίζεται συχνά κατά την περίοδο. Ο πόνος χαμηλά στην κοιλιά, στη μέση ή στη σεξουαλική επαφή μπορεί να εμφανίζεται και σε άλλες φάσεις του κύκλου.

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες. Αν σε ανησυχούν, συζήτησέ τα με τον γιατρό σου.

Αιτίες ενδομητρίωσης και παράγοντες κινδύνου

Η ακριβής αιτία της ενδομητρίωσης δεν είναι γνωστή. Ορισμένα χαρακτηριστικά του οικογενειακού ιστορικού και της περιόδου συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισής της.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

• Μητέρα, αδελφή ή κόρη με ενδομητρίωση.
• Έναρξη περιόδου πριν από την ηλικία των 11 ετών.
• Σύντομοι κύκλοι, λιγότερο από 27 ημέρες.
• Βαριά περίοδος που διαρκεί περισσότερο από 7 ημέρες.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γιατρός σου θα ρωτήσει για τα συμπτώματα, το ιατρικό ιστορικό και τυχόν στενούς συγγενείς με ενδομητρίωση. Η διάγνωση μπορεί να χρειαστεί χρόνο, επειδή τα συμπτώματα μοιάζουν με εκείνα άλλων παθήσεων. Το υπερηχογράφημα και η μαγνητική τομογραφία μπορούν να εντοπίσουν μεγαλύτερες εστίες ή κύστεις, αλλά δεν αναδεικνύουν καλά μικρές εστίες ή συμφύσεις, δηλαδή ιστούς που ενώνουν όργανα μεταξύ τους. Η επιβεβαίωση γίνεται χειρουργικά, συνήθως με λαπαροσκόπηση: μια κάμερα εισάγεται μέσα από μικρή τομή στην κοιλιά. Μπορεί να ληφθεί και δείγμα ιστού για εξέταση.

• Κλινική εξέταση της κοιλιάς και της πυέλου, ενδεχομένως με εσωτερική κολπική εξέταση.
• Αιματολογικές εξετάσεις, χωρίς να προσδιορίζονται συγκεκριμένες.
• Υπερηχογράφημα κοιλιάς ή διακολπικό υπερηχογράφημα.
• Μαγνητική τομογραφία.
• Λαπαροσκόπηση.
• Βιοψία, δηλαδή λήψη μικρού δείγματος ιστού για μικροσκοπική εξέταση.
• Σε ορισμένες περιπτώσεις, λαπαροτομία, δηλαδή επέμβαση με μεγαλύτερη τομή στην κοιλιά.

Θεραπεία ενδομητρίωσης

Η θεραπεία στοχεύει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και, όταν χρειάζεται, στην αντιμετώπιση της δυσκολίας επίτευξης εγκυμοσύνης. Δεν υπάρχει οριστική ίαση. Ο γιατρός σου θα συζητήσει μαζί σου ποια επιλογή ταιριάζει καλύτερα στην περίπτωσή σου. Οι επιλογές περιλαμβάνουν παυσίπονα, ορμονικές θεραπείες και χειρουργική αντιμετώπιση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εστίες μπορούν να αφαιρεθούν κατά τη λαπαροσκόπηση που γίνεται για τη διάγνωση.

• ΠαυσίποναΜπορεί να χρησιμοποιηθούν μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, όπως η ιβουπροφαίνη. Για έντονο πόνο, ο γιατρός μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνταγογραφήσει οπιοειδή.
• Ορμονική θεραπείαΠεριλαμβάνει αντισυλληπτικά χάπια, προγεσταγόνα και φάρμακα που επηρεάζουν την ορμόνη GnRH. Μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη των εστιών και να περιορίσει τη δημιουργία νέων.
• Χειρουργική αντιμετώπισηΓια σοβαρό πόνο μπορεί να γίνει αφαίρεση εστιών ή επέμβαση σε ορισμένα νεύρα της πυέλου. Η επέμβαση μπορεί να γίνει λαπαροσκοπικά ή με μεγαλύτερη τομή.
• Αντιμετώπιση υπογονιμότηταςΟι επιλογές περιλαμβάνουν λαπαροσκοπική αφαίρεση εστιών και εξωσωματική γονιμοποίηση.

Τη θεραπεία και τη δόση κάθε φαρμάκου τις ορίζει ο γιατρός σου. Μην ξεκινάς και μη σταματάς φάρμακα μόνος σου.

Τι μπορείς να κάνεις μόνος σου

• Δώσε στον γιατρό σου όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για τα συμπτώματά σου.

Επιπλοκές ενδομητρίωσης

• Υπογονιμότητα, δηλαδή δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης.
• Συμφύσεις και ουλώδης ιστός που μπορεί να κάνουν γειτονικά όργανα να κολλούν μεταξύ τους.
• Κύστεις στις ωοθήκες.

Πότε χρειάζεσαι άμεσα βοήθεια

Πότε να δεις γιατρό σύντομα

• Αν πιστεύεις ότι μπορεί να έχεις ενδομητρίωση.
• Αν τα συμπτώματα επηρεάζουν την καθημερινότητα, την εργασία ή τις σχέσεις σου.
• Αν έχεις λάβει θεραπεία αλλά τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται ή χειροτερεύουν.

Ποιος γιατρός: Γυναικολόγος. Εφημερεύοντα νοσοκομεία σήμερα

Συχνές ερωτήσεις για την ενδομητρίωση