Κομισιόν: Η λίστα με όσα πρέπει να έχουμε στο σπίτι για να αντέξουμε 72 ώρες αν ξεσπάσει κρίση

Νερό, τρόφιμα με μεγάλη διάρκεια ζωής, φάρμακα και τσάντα έκτακτης ανάγκης συγκαταλέγονται στα βασικά εφόδια, σύμφωνα με την Κομισιόν. Μαθήματα πολιτικής προστασίας από το νηπιαγωγείο.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέτει πλέον στο επίκεντρο της πολιτικής προστασίας την προετοιμασία για το πρώτο τριήμερο μιας σοβαρής κρίσης. Ζητά από τους πολίτες να έχουν προμήθειες για τρεις ημέρες, να καταρτίσουν οικογενειακό σχέδιο προστασίας και να ετοιμάσουν τσάντα έκτακτης ανάγκης, ώστε να καλύψουν τις βασικές ανάγκες τους έως ότου ενεργοποιηθούν οι αρμόδιες υπηρεσίες.

Οι νέες κατευθύνσεις της Κομισιόν δίνουν έμφαση τόσο στην ατομική και οικογενειακή ετοιμότητα όσο και στην εκπαίδευση των παιδιών ήδη από το νηπιαγωγείο. Επιπλέον, προτείνεται να θεσπιστεί ετήσια Ημέρα Ετοιμότητας της Ε.Ε., με πρώτη διοργάνωση το 2027.

Η κίνηση αυτή γίνεται ενώ οι ευρωπαϊκές Αρχές θεωρούν ότι χρειάζεται καλύτερη προετοιμασία για κρίσεις που γίνονται συχνότερες και πιο σύνθετες. Σε αυτές περιλαμβάνονται φυσικές καταστροφές, μεγάλες διακοπές ρεύματος και άλλες έκτακτες καταστάσεις.

Τι χρειάζεται να υπάρχει στο σπίτι για το πρώτο τριήμερο

Επιδίωξη είναι να έχει κάθε νοικοκυριό προμήθειες που επαρκούν για τρεις ημέρες, ώστε να μην εξαρτάται άμεσα από εξωτερική βοήθεια. Χρειάζεται να ετοιμαστεί τσάντα έκτακτης ανάγκης και να διατηρείται στο σπίτι απόθεμα βασικών αγαθών.

Στις συστάσεις του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού στηρίζεται ο ακόλουθος αναλυτικός οδηγός με τα απαραίτητα εφόδια:

• Νερό: Υπολογίστε περίπου τέσσερα λίτρα ανά άτομο την ημέρα, για πόση και βασικές ανάγκες υγιεινής. Για διάστημα τριών ημερών, η ποσότητα φτάνει περίπου τα 12 λίτρα ανά άτομο.
• Τρόφιμα μακράς διαρκείας: Κονσέρβες, ξηροί καρποί και συσκευασμένα προϊόντα που διατηρούνται χωρίς ψυγείο και δεν απαιτούν ιδιαίτερη προετοιμασία.
• Φάρμακα και υλικά πρώτων βοηθειών: Προσωπική φαρμακευτική αγωγή, ιατρικά αναλώσιμα και ένα βασικό φαρμακείο.
• Φακός και επιπλέον μπαταρίες: Χρήσιμα όταν διακοπεί η ηλεκτροδότηση.
• Ραδιόφωνο με μπαταρίες ή χειροκίνητη φόρτιση: Επιτρέπει την παρακολούθηση των ενημερώσεων από τις αρμόδιες Αρχές ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο.
• Κινητό και φορτιστές: Να υπάρχει μαζί τους και φορτισμένη φορητή μπαταρία (power bank).
• Προϊόντα προσωπικής υγιεινής: Σαπούνι, χαρτί υγείας, υγρά μαντιλάκια και άλλα απαραίτητα είδη.
• Έγγραφα σημαντικά: Αντίγραφα ταυτότητας, ασφαλιστικών στοιχείων, ιατρικών πληροφοριών και αριθμών τηλεφώνου έκτακτης ανάγκης.
• Μετρητά: Απαραίτητα σε περίπτωση που δεν λειτουργούν τα ΑΤΜ ή οι ηλεκτρονικές πληρωμές.
• Ρούχα και κουβέρτες: Παρέχουν προστασία σε χαμηλές θερμοκρασίες και αντίξοες καιρικές συνθήκες.
• Βασικά εργαλεία: Πολυεργαλείο, ανοιχτήρι κονσερβών που λειτουργεί χειροκίνητα και σφυρίχτρα για να ζητήσετε βοήθεια.

Το τι χρειάζεται κάθε σπίτι εξαρτάται από τα άτομα που το αποτελούν. Βρέφη, ηλικιωμένοι, άτομα με αναπηρία, καθώς και όσοι χρησιμοποιούν συγκεκριμένα φάρμακα ή ιατρικές συσκευές, χρειάζονται επιπλέον φροντίδα στον σχεδιασμό. Πρόσθετες προμήθειες πρέπει επίσης να προβλέπονται για τα κατοικίδια, όπως τροφή, νερό και είδη φροντίδας.

Η παραπάνω καταγραφή στηρίζεται στις οδηγίες του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού· δεν πρόκειται για υποχρεωτικό κατάλογο προμηθειών που έχει ορίσει η Κομισιόν.

Ο λόγος που επιλέχθηκε το όριο των 72 ωρών

Οι τρεις ημέρες ορίζονται ως επιθυμητό επίπεδο ετοιμότητας, όχι ως εκτίμηση για το πόσο θα διαρκέσει μια καταστροφή. Τα νοικοκυριά καλούνται να είναι σε θέση να εξυπηρετήσουν τις βασικές ανάγκες τους στο αρχικό στάδιο μιας κρίσης, έως ότου οργανωθεί και φτάσει η δημόσια βοήθεια.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει οι πολίτες να ενισχύσουν την ανθεκτικότητά τους και να μπορούν να ανταποκρίνονται σε έκτακτες συνθήκες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αναλαμβάνουν τις ευθύνες των κρατικών υπηρεσιών πολιτικής προστασίας.

Οι κατευθυντήριες γραμμές δεν είναι δεσμευτικές. Αποσκοπούν στο να υποστηρίξουν τις εθνικές Αρχές, ώστε να καταρτίσουν πιο αποτελεσματικά προγράμματα ενημέρωσης και προετοιμασίας.

Ετοιμότητα και πολιτική προστασία από το νηπιαγωγείο

Η ευρωπαϊκή προσέγγιση αφορά και τα παιδιά, όχι μόνο την ενημέρωση των ενηλίκων. Η Κομισιόν προτείνει να ενταχθούν δραστηριότητες πολιτικής προστασίας στην προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση, παράλληλα με την κατάλληλη επιμόρφωση των εκπαιδευτικών.

Επιδίωξη είναι τα παιδιά να γνωρίζουν από μικρή ηλικία πώς να προστατεύονται και να διαχειρίζονται απρόβλεπτα περιστατικά, με δραστηριότητες σχεδιασμένες για την ηλικία τους.

Η Επιτροπή τονίζει ότι η εκπαίδευση χρειάζεται να πραγματοποιείται χωρίς να προκαλεί φόβο ή άγχος στους μαθητές. Αντίθετα, σκοπός είναι να εξοικειωθούν με απλές πρακτικές ασφάλειας.

Πώς θα καλυφθούν οι ανάγκες των ατόμων με αναπηρία

Οι νέες οδηγίες δίνουν ξεχωριστή βαρύτητα στην προσβασιμότητα των μέτρων ετοιμότητας. Η Επιτροπή ζητά να συνυπολογίζονται οι ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και να ενθαρρύνεται η συμμετοχή τους στον σχεδιασμό των διαδικασιών πολιτικής προστασίας.

Επιπλέον, οι εθνικές Αρχές οφείλουν να μεριμνούν ώστε οι πολίτες να λαμβάνουν έγκαιρη, αξιόπιστη και εύληπτη ενημέρωση πριν από μια έκτακτη ανάγκη, όσο αυτή διαρκεί αλλά και μετά την ολοκλήρωσή της.

Ευρωπαϊκή Ημέρα Ετοιμότητας: πρώτη διοργάνωση το 2027

Στις δράσεις που προτείνει η Κομισιόν συγκαταλέγεται η θέσπιση μιας ετήσιας «Ημέρας Ετοιμότητας της Ε.Ε.». Η πρώτη εκδήλωση προγραμματίζεται για τις 23 Οκτωβρίου 2027.

Η επιλογή της ημέρας παραπέμπει στην ίδρυση, στις 23 Οκτωβρίου 2001, του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της Ε.Ε., ο οποίος φέτος συμπληρώνει 25 χρόνια λειτουργίας.

Μέσα από τη νέα αυτή ημέρα επιδιώκεται να ενεργοποιηθούν οι πολίτες, οι τοπικές κοινότητες και οι οργανώσεις, με στόχο περισσότερη ενημέρωση και συμμετοχή στην προετοιμασία για κρίσεις που μπορεί να προκύψουν στο μέλλον.

Η πρόταση λαμβάνει υπόψη και τις εισηγήσεις της Ευρωπαϊκής Ομάδας Πολιτών για την Ετοιμότητα, στην οποία πήραν μέρος 150 πολίτες από ολόκληρη την Ε.Ε. από τον Μάρτιο έως τον Μάιο του 2026. Ανάμεσα στις εισηγήσεις τους ήταν να διοργανώνεται κάθε χρόνο Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Ετοιμότητας.

Σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας για την πολιτική προστασία

Η Κομισιόν δεν περιορίζεται στην ατομική προετοιμασία, αλλά δίνει βάρος και στην επιχειρησιακή ετοιμότητα των εθνικών συστημάτων πολιτικής προστασίας.

Μέσω νέας σύστασης, η οποία δεν είναι δεσμευτική, ζητεί από τα κράτη μέλη και τις άλλες χώρες που συμμετέχουν στον ευρωπαϊκό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας να φροντίσουν ώστε τα εθνικά σημεία επαφής να εξακολουθούν να λειτουργούν ακόμη και όταν σημειώνονται σοβαρές διαταραχές.

Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται να καταρτιστούν σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας και να πραγματοποιούνται τακτικές δοκιμές αντοχής, αξιοποιώντας τα διδάγματα από κρίσεις του παρελθόντος.

Επιδίωξη είναι ο ευρωπαϊκός μηχανισμός συντονισμού να είναι διαθέσιμος όλο το 24ωρο και να έχει τη δυνατότητα να κινητοποιεί βοήθεια όποτε απαιτείται.

Κεντρικό μήνυμα της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας είναι πως η προετοιμασία για μια κρίση αποτελεί συλλογική ευθύνη: αφορά τις δημόσιες Αρχές, τις επιχειρήσεις, την κοινωνία των πολιτών και κάθε πολίτη.