Μελάνωμα του ματιού: Η αλλαγή στην όραση που οδήγησε στην αφαίρεση του ματιού της

Η Τέσα Πάρι-Γουίνγκφιλντ παρατήρησε κάτι ασυνήθιστο στην όρασή της ενώ έκανε τζόκινγκ δίπλα στο ποτάμι, κοντά στο σπίτι της, μια συννεφιασμένη μέρα του Μαρτίου του 2023. «Ήταν σαν να μη συνεργάζονταν το αριστερό και το δεξί μου μάτι», λέει η Τέσα, σήμερα 48 ετών.

Φορά φακούς επαφής από τότε που θυμάται τον εαυτό της, λόγω μυωπίας, και αρχικά θεώρησε ότι το πρόβλημα οφειλόταν σε αλλαγή της συνταγής των φακών της. Έκλεισε, λοιπόν, ραντεβού για εξέταση των ματιών της.

Λίγες ημέρες αργότερα, κατά τη διάρκεια εξέτασης, ο οπτικός εντόπισε στο πίσω μέρος του αριστερού ματιού της μια ασυνήθιστη «φακίδα».

Η Τέσα, επαγγελματίας ομιλήτρια και ειδικός στην επικοινωνία από το νοτιοδυτικό Λονδίνο, λέει: «Κάλεσαν έναν συνάδελφο να το δει, κι αυτό έκανε την καρδιά μου να χτυπά δυνατά, γιατί κατάλαβα ότι δεν ήταν καλά τα νέα.

»Θυμάμαι να λένε τη λέξη “μελάνωμα”, που ήξερα ότι σημαίνει καρκίνος. Φορούσα ακόμη το παλτό μου — δεν περίμενα να ακούσω κάτι τόσο τρομακτικό».

Παραπέμφθηκε σε οφθαλμολογικό νοσοκομείο για περαιτέρω εξετάσεις και στη συνέχεια σε ειδικό, ο οποίος επιβεβαίωσε ότι είχε έναν όγκο στο πίσω μέρος του αριστερού ματιού, περίπου στο μέγεθος μπιζελιού.

Διαγνώστηκε με οφθαλμικό μελάνωμα, μια σπάνια μορφή καρκίνου του ματιού που προσβάλλει περίπου 600 ανθρώπους στο Ηνωμένο Βασίλειο κάθε χρόνο. «Ήταν τρομακτικό», λέει η Τέσα, μητέρα δύο κοριτσιών, η οποία μοιράζεται την ιστορία της για να ενθαρρύνει τον κόσμο να κάνει τακτικούς ελέγχους των ματιών.

Τι είναι το οφθαλμικό μελάνωμα

Το οφθαλμικό μελάνωμα αναπτύσσεται στα κύτταρα που παράγουν μελανίνη, τη φυσική χρωστική ουσία που δίνει το χρώμα στο δέρμα, τα μαλλιά και τα μάτια. Τα κύτταρα αυτά υπάρχουν σε όλο το σώμα, ακόμη και στο εσωτερικό του βολβού του ματιού.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο καρκίνος ξεκινά ως μια ακίνδυνη ανάπτυξη, παρόμοια με έναν σπίλο στο δέρμα, αλλά εντοπισμένη στο εσωτερικό του ματιού.

Οι σχηματισμοί αυτοί, που ονομάζονται χοριοειδικοί σπίλοι, είναι μικρές, σκούρες κηλίδες στο πίσω μέρος του βολβού. Υπολογίζεται ότι εμφανίζονται περίπου στο 5% των ενηλίκων και εντοπίζονται μόνο κατά την εξέταση των ματιών. Οι περισσότεροι δεν προκαλούν ποτέ προβλήματα, αλλά σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να γίνουν καρκινικοί.

Στα προειδοποιητικά σημάδια περιλαμβάνονται η αύξηση του πάχους του σπίλου, η συσσώρευση υγρού κάτω από τον αμφιβληστροειδή —τον φωτοευαίσθητο ιστό στο πίσω μέρος του ματιού— ή αλλαγές στην όραση.

Το NHS συνιστά εξέταση των ματιών κάθε δύο χρόνια. Ωστόσο, εκτιμάται ότι 14,5 εκατομμύρια ενήλικες στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν κάνουν αυτούς τους τακτικούς ελέγχους, πολλοί επειδή θεωρούν ότι τα μάτια τους «είναι μια χαρά», σύμφωνα με έρευνα που δημοσίευσε τον προηγούμενο μήνα η Eye Health UK.

Η Τέσα πιστεύει ότι η εμπειρία της υπενθυμίζει πόσο σημαντικοί είναι αυτοί οι έλεγχοι.

Η θεραπεία και η ζωή με ένα μάτι

Της είπαν ότι θα έπρεπε να αφαιρεθεί το αριστερό της μάτι μέσα σε λίγες εβδομάδες, ώστε να σωθεί η ζωή της.

Για ορισμένους ασθενείς είναι διαθέσιμες και άλλες θεραπείες, όπως η ακτινοθεραπεία. Η Τέσα, όμως, λέει ότι στη δική της περίπτωση η αφαίρεση του ματιού ήταν η μόνη επιλογή, επειδή υπήρχε κίνδυνος να εξαπλωθεί ο καρκίνος. «Ήταν τρεις πολύ δύσκολες εβδομάδες», λέει.

«Όλα έγιναν πολύ γρήγορα. Έπρεπε να μάθω να ζω με την αφαίρεση του ματιού μου και ήταν αρκετά δύσκολο και από αισθητικής πλευράς. Για τρεις μήνες κυκλοφορούσα χωρίς μάτι και φορούσα γυαλιά ηλίου όταν έβγαινα έξω».

Σήμερα φορά ένα ακρυλικό προσθετικό μάτι, κατασκευασμένο ειδικά για εκείνη, που ταιριάζει στο χρώμα και στις λεπτομέρειες του άλλου ματιού της. Ωστόσο, η όραση με ένα μάτι περιορίζει την αντίληψη του βάθους.

Η Τέσα παροτρύνει πλέον τον κόσμο να κάνει τακτικές εξετάσεις και να ελέγχει κάθε αλλαγή στην όρασή του.

«Ήμουν πολύ τυχερή που εντοπίστηκε τότε, γιατί θα μπορούσε να είχε εξαπλωθεί. Αν είχα αγνοήσει τα συμπτώματα, μόνο ο Θεός ξέρει τι θα είχε συμβεί», λέει.

Ο κ. Mfazo Hove, σύμβουλος οφθαλμίατρος-χειρουργός και ιδρυτής της Blue Fin Vision, λέει: «Συνολικά, περίπου οι μισοί άνθρωποι με οφθαλμικό μελάνωμα θα εμφανίσουν τελικά μεταστάσεις, δηλαδή εξάπλωση του καρκίνου σε άλλα μέρη του σώματος, συχνότερα στο ήπαρ.

»Πολλά οφθαλμικά μελανώματα δεν προκαλούν συμπτώματα στα αρχικά στάδια, ιδίως όταν βρίσκονται στο πίσω μέρος ή στην περιφέρεια του ματιού.

»Συχνά εντοπίζονται τυχαία σε έναν τακτικό έλεγχο των ματιών.

»Έτσι μπορούμε να καταγράψουμε τον σπίλο, να τον φωτογραφίσουμε και να παρακολουθούμε τυχόν αλλαγές. Η προσεκτική εξέταση του πίσω μέρους του ματιού, με σταγόνες διαστολής της κόρης όταν ο οπτομέτρης ή ο γιατρός κρίνει ότι χρειάζεται, προσφέρει την πληρέστερη εικόνα.

»Οι περισσότεροι ενήλικες πρέπει να εξετάζουν τα μάτια τους τουλάχιστον κάθε δύο χρόνια ή όσο συχνά τους συμβουλεύει ο οπτομέτρης τους. Όποιος έχει ενημερωθεί ότι έχει χοριοειδικό σπίλο πρέπει να πηγαίνει στα ραντεβού παρακολούθησης.

»Κάθε νέα αλλαγή στην όραση ή στην εμφάνιση του ματιού πρέπει να ελέγχεται.

»Τα νέα συμπτώματα χρειάζονται κανονική εξέταση του πίσω μέρους του ματιού και δεν πρέπει να θεωρούνται εξαρχής κάτι ασήμαντο».

Η Τέσα προσθέτει: «Έχω μόνο ένα μάτι. Η όραση είναι ένα από τα σημαντικότερα πράγματα — να την προσέχετε. Είναι απίστευτο πόσοι αναβάλλουν να ασχοληθούν με τις ανησυχίες τους για τα μάτια. Μη φοβάστε μήπως σας πουν υποχόνδριους. Όσο μικρό ή ασήμαντο κι αν σας φαίνεται κάτι, πηγαίνετε να το ελέγξετε».

Ο Άλεξ Χάρμαν, από την Ocular Melanoma UK, δήλωσε: «Συνιστούμε σε όλους να εξετάζουν τα μάτια τους τουλάχιστον κάθε δύο χρόνια, σύμφωνα με τις συστάσεις του NHS.

»Το μήνυμά μας είναι απλό: μην περιμένετε να αισθανθείτε ότι κάτι δεν πάει καλά για να ελέγξετε τα μάτια σας».