Νέα μελέτη του Northwestern University αποδεικνύει ότι ο εγκέφαλος μπορεί να λύνει γρίφους όσο κοιμόμαστε, όταν ακούει ήχους που έχουν συνδεθεί με τα προβλήματα.
Όσοι συμμετέχοντες είχαν συνειδητά όνειρα εμφάνισαν σημαντικά καλύτερες επιδόσεις στην επίλυση γρίφων, όταν τα ηχητικά ερεθίσματα κατεύθυναν το περιεχόμενο των ονείρων τους.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι τα συνηθισμένα όνειρα είναι πιο αποτελεσματικά στην επίλυση προβλημάτων από τα συνειδητά όνειρα. Αυτό υποδηλώνει πως ο ελεύθερος συνειρμός του νου στον ύπνο μπορεί να συμβάλλει σε πιο δημιουργικές απαντήσεις.
Όταν ένα απαιτητικό πρόβλημα παραμένει άλυτο, συχνά ακούμε τη συμβουλή «να το αφήσετε για το πρωί». Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν πως ίσως υπάρχει λόγος πίσω από αυτή την προτροπή. Ερευνητές στο Northwestern University διαπίστωσαν ότι τα όνειρα, πέρα από τον ίδιο τον ποιοτικό ύπνο, είναι δυνατό να συμβάλουν ενεργά στην επίλυση δυσκολιών που αντιμετωπίζουμε ξύπνιοι. Επιπλέον, πέτυχαν να στρέψουν τα όνειρα των συμμετεχόντων προς συγκεκριμένα προβλήματα, ενώ εκείνοι κοιμούνταν.
Όλοι έχουμε βρεθεί μπροστά σε ζητήματα που μοιάζουν αδύνατο να ξεπεραστούν. Σκεφτείτε, όμως, να ακούτε στον ύπνο μια ήπια μελωδία που είχε ακουστεί νωρίτερα, την ώρα που προσπαθούσατε να λύσετε ένα πρόβλημα. Το μυαλό, μέσα στο όνειρο, αναγνωρίζει αυτό το «σήμα» και ξαναστρέφεται στο ζήτημα, χωρίς τα νοητικά εμπόδια που περιόριζαν τη σκέψη σας όταν ήσασταν ξύπνιοι. Όταν ξυπνάτε, την επόμενη μέρα, η απάντηση μπορεί να φαίνεται ξαφνικά προφανής.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι κάτι αντίστοιχο παρατηρήθηκε στη μελέτη. Για τους συμμετέχοντες που τα όνειρα επηρεάζονταν από τα ερεθίσματα, όταν ονειρεύονταν έναν γρίφο, η πιθανότητα να τον λύσουν το επόμενο πρωί ανέβαινε από περίπου 20% σε 40%.
Καθοδήγηση των ονείρων με ηχητικά ερεθίσματα
Στη μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο Neuroscience of Consciousness, συμμετείχαν 20 άνθρωποι που βλέπουν συχνά συνειδητά όνειρα (lucid dreams). Σε τέτοιου είδους όνειρα, κάποιος κοιμάται και ονειρεύεται, αλλά παράλληλα γνωρίζει ότι βρίσκεται σε όνειρο. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να λύσουν διάφορους γρίφους, για τους οποίους απαιτούνταν δημιουργική σκέψη και όχι μόνο λογική επεξεργασία. Ανάμεσά τους υπήρχαν παζλ και οπτικοί γρίφοι.
Για κάθε γρίφο επιλέχθηκε ένα ξεχωριστό ηχητικό απόσπασμα διάρκειας 15 δευτερολέπτων, είτε μια σύντομη μελωδία είτε ήχοι από το περιβάλλον. Οι συμμετέχοντες ασχολούνταν με κάθε παζλ επί τρία λεπτά, με το αντίστοιχο ηχητικό να ακούγεται σε όλη τη διάρκεια, ώστε να συνδεθεί ο ήχος με το πρόβλημα.
Στη συνέχεια οι συμμετέχοντες πήγαν για ύπνο. Όταν έμπαιναν στη φάση REM, κατά την οποία συνήθως βιώνονται τα πιο έντονα όνειρα, οι επιστήμονες έπαιζαν από ηχεία ορισμένα από τα ηχητικά αποσπάσματα. Επέλεγαν τυχαία τα μισά και όχι το σύνολό τους. Η ένταση ξεκινούσε πολύ χαμηλά και αυξανόταν προοδευτικά, μόνο αν οι συμμετέχοντες εξακολουθούσαν να κοιμούνται βαθιά.
Δώδεκα συμμετέχοντες ονειρεύτηκαν τουλάχιστον μία φορά κάποιο από τα παζλ που δεν είχαν λύσει. Κάποιες φορές το ίδιο το παζλ εμφανιζόταν στο όνειρο, ενώ σε άλλες περιπτώσεις η σχέση ήταν έμμεση. Ένας συμμετέχων, για παράδειγμα, άκουσε το ηχητικό που αντιστοιχούσε σε παζλ με ζυγαριά και είδε στον ύπνο του μια τραμπάλα. Ένας άλλος ονειρεύτηκε ότι ψάρευε με δίχτυ και, όταν ξύπνησε, έλυσε ένα παζλ για το ψάρεμα.
Πότε συμβάλλουν τα όνειρα στην επίλυση προβλημάτων
Η επίδραση των ηχητικών σημάτων δεν ήταν ίδια για όλους. Περίπου 12 άτομα είδαν συνειδητά όνειρα, με το περιεχόμενό τους να στρέφεται σαφώς προς τα παζλ που είχαν συνδεθεί με ήχο, αντί για εκείνα χωρίς ηχητικό ερέθισμα. Σε αυτή την ομάδα παρατηρήθηκε όφελος: οι συμμετέχοντες έλυσαν τα παζλ που συνοδεύονταν από ήχο με διπλάσια συχνότητα σε σχέση με τα υπόλοιπα.
Για τους άλλους οκτώ συμμετέχοντες, τα ηχητικά ερεθίσματα δεν φάνηκε να αλλάζουν τα όνειρα, ενώ δεν καταγράφηκε ανάλογη βελτίωση στην επίλυση προβλημάτων. Όσοι δεν είδαν όνειρα που να ανταποκρίνονται στους ήχους δεν είχαν αντίστοιχο όφελος. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό αποτελεί ένδειξη ότι ρόλο παίζουν τα ίδια τα όνειρα και όχι μόνο ο ύπνος.
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη γιατί κάποιοι άνθρωποι επηρεάζονται περισσότερο από εξωτερικούς ήχους όταν κοιμούνται. Ενδεχομένως να έχει σημασία ο τρόπος με τον οποίο ο κάθε εγκέφαλος επεξεργάζεται τα ηχητικά ερεθίσματα στη διάρκεια του ύπνου.
Η δημιουργικότητα ως καθοριστικός παράγοντας
Τα αποτελέσματα δεν έδειξαν ότι τα συνειδητά όνειρα ήταν και τα πιο ωφέλιμα. Από τους γρίφους που εμφανίστηκαν σε «κανονικά» όνειρα, το 46% λύθηκε το επόμενο πρωί. Αντίθετα, το αντίστοιχο ποσοστό για όσους εμφανίστηκαν σε συνειδητά όνειρα ήταν μόλις 11%.
Το μοτίβο αυτό ενδέχεται να δείχνει ότι ο εγκέφαλος αποδίδει δημιουργικά καλύτερα όταν δεν επιχειρούμε να τον καθοδηγήσουμε συνειδητά. Στα συνηθισμένα όνειρα, το μυαλό περιπλανιέται ελεύθερα ανάμεσα σε απρόσμενους συνδυασμούς και αλλόκοτες εκδοχές. Στα συνειδητά όνειρα, όμως, όταν προσπαθούμε επίτηδες να βρούμε λύση, είναι πιθανό να καταλήγουμε ξανά στα ίδια αδιέξοδα που μας «μπλόκαραν» και όταν ήμασταν ξύπνιοι.
Συνοπτικά
- Νέα μελέτη από το Northwestern University αποδεικνύει ότι ο εγκέφαλος μπορεί να λύνει γρίφους ενώ κοιμόμαστε, όταν ακούει ήχους που συνδέονται με τα προβλήματα.
- Όσοι συμμετέχοντες είχαν συνειδητά όνειρα εμφάνισαν διπλάσιες πιθανότητες να λύσουν γρίφους, όταν οι ήχοι τους κατεύθυναν μέσα στα όνειρά τους.
- Σε σύγκριση με τα συνειδητά όνειρα, τα συνηθισμένα φάνηκαν αποτελεσματικότερα στην επίλυση προβλημάτων. Το εύρημα υποδηλώνει ότι η ελεύθερη σκέψη μπορεί να συμβάλλει σε πιο δημιουργικές λύσεις.
- Σύμφωνα με την έρευνα, οι ήχοι είχαν επίδραση μόνο σε μερίδα των συμμετεχόντων· για άλλους, η ικανότητα επίλυσης γρίφων δεν βελτιώθηκε.
- Τα αποτελέσματα αφήνουν να εννοηθεί ότι ο εγκέφαλος λειτουργεί καλύτερα όταν δεν επιχειρούμε να τον κατευθύνουμε συνειδητά, αφήνοντας περιθώριο στη δημιουργική σκέψη.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/o-egkefalos-sas-epilyei-grifoys-ston-ypno-apodedeigmena/20249
