Οστική πυκνότητα: Τι δείχνει για τη γήρανση του εγκεφάλου η υγεία των οστών – Μελέτη του Johns Hopkins

Η οστική πυκνότητα μπορεί να συνδέεται με την ταχύτητα γήρανσης του εγκεφάλου και τη γνωστική έκπτωση, σύμφωνα με νέα μελέτη. Με την πάροδο του χρόνου, τα οστά εξασθενούν και η λειτουργία του εγκεφάλου επιβραδύνεται. Ποια είναι τα ευρήματα της έρευνας.

Οστική πυκνότητα: Τα νέα ευρήματα για τη γήρανση του εγκεφάλου

Με επικεφαλής ερευνητές του Πανεπιστημίου Johns Hopkins στις ΗΠΑ, η μελέτη διερεύνησε αν η χαμηλή οστική πυκνότητα στη σπονδυλική στήλη σχετίζεται με σημάδια γνωστικής έκπτωσης. Στα στοιχεία που εξετάστηκαν περιλαμβάνονταν και δύο δείκτες εγκεφαλικής βλάβης, ορατοί στις απεικονιστικές εξετάσεις.

Η δημοσίευση στο περιοδικό Radiology κατέγραψε ότι τα άτομα με ασθενέστερα οστά και μικρότερη περιεκτικότητα σε μέταλλα, όπως το ασβέστιο, εμφάνιζαν παράλληλα ενδείξεις επιταχυνόμενης γήρανσης του εγκεφάλου.

Νεότερα ευρήματα για την οστική πυκνότητα

Οι μελέτες των τελευταίων ετών δεν καταλήγουν σε ενιαία εικόνα: κάποια αποτελέσματα γεννούν ανησυχία, ενώ άλλα χρειάζονται πιο προσεκτική αξιολόγηση.

• Η μετα-ανάλυση του 2025, “Bidirectional association between cognitive impairment and bone mineral density reduction in aging populations: A systematic review and meta-analysis of osteoporosis, osteopenia, and bone mineral content“, καταλήγει ότι η σχέση ενδέχεται να λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις: η γνωστική εξασθένηση σχετίστηκε με μειωμένη οστική πυκνότητα, ενώ η οστεοπόρωση με υψηλότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.
• Σε έρευνα του 2025 με τίτλο “Association of low bone mineral density and dementia in older women: insights from the Longevity Improvement and Fair Evidence Study“, η χαμηλή οστική πυκνότητα συσχετίστηκε με μεγαλύτερο κίνδυνο άνοιας σε 8.618 γυναίκες ηλικίας 65 ετών και άνω.
• Η μελέτη του 2024 “Estimated bone mineral density and white matter hyperintensities: A bidirectional Mendelian randomization study“ έδειξε πιθανή αύξηση του κινδύνου για υπερεντάσεις της λευκής ουσίας με τη χαμηλή οστική πυκνότητα, χωρίς να καταγράφεται αντίστοιχη επίδραση στην αντίστροφη κατεύθυνση.

Τα στοιχεία που προέκυψαν από την ανάλυση

Οι ερευνητές αξιοποίησαν στοιχεία από 715 ανθρώπους που συμμετείχαν σε μακροχρόνια μελέτη υγείας. Οι συμμετέχοντες έκαναν αξονική τομογραφία θώρακα και δοκιμασίες σκέψης και μνήμης, ενώ μερικά χρόνια αργότερα υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου και επαναληπτικά γνωστικά τεστ. Για να υπολογίσουν την οστική πυκνότητα από τις αξονικές τομογραφίες θώρακα, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ειδικά αναπτυγμένο αλγόριθμο τεχνητής νοημοσύνης.

«Αυτή η μελέτη είναι η πρώτη διαχρονική δευτερογενής ανάλυση που συνδέει την οστική πυκνότητα των σπονδύλων κατά την έναρξη της παρακολούθησης με αλλαγές στη δομή της λευκής ουσίας, στην εξέλιξη των υπερεντάσεών της και στη γνωστική λειτουργία», αναφέρει ο ακτινολόγος του Πανεπιστημίου Johns Hopkins Shadpour Demehri, σύμφωνα με το ScienceAlert.

Ο ίδιος επισημαίνει ότι τα αποτελέσματα καταδεικνύουν σαφή σύνδεση ανάμεσα στην οστική πυκνότητα κατά την έναρξη και σε λειτουργικά και απεικονιστικά σημάδια εκφύλισης του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη γήρανση.

Όπως εξηγεί, οι διαγνωστικές εικόνες περιλαμβάνουν τεράστιες ποσότητες πληροφοριών. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει πλέον τη δυνατότητα να τις συνδυάζει και να τις επεξεργάζεται σε μεγάλη κλίμακα, εξετάζοντας διαφορετικά συστήματα του σώματος. Αυτό επιτρέπει την παράλληλη διερεύνηση παθήσεων που μέχρι πρότινος μελετώνταν χωριστά.

Τα σημεία εγκεφαλικής βλάβης που εντόπισαν οι ερευνητές

Σε συγκεκριμένες εγκεφαλικές περιοχές, η μικρότερη οστική πυκνότητα συσχετίστηκε με περισσότερες υπερεντάσεις της λευκής ουσίας. Πρόκειται για φωτεινά σημεία στις μαγνητικές τομογραφίες, τα οποία αποτελούν ένδειξη αλλοιώσεων στον εγκεφαλικό ιστό.

Παράλληλα, η μειωμένη οστική πυκνότητα συνδέθηκε με χαμηλότερη κλασματική ανισοτροπία σε άλλες περιοχές. Ο συγκεκριμένος δείκτης υποχωρεί όταν διαταράσσεται η δομική ακεραιότητα της λευκής ουσίας.

Παλαιότερες έρευνες έχουν συνδέσει τις περιοχές όπου εντοπίστηκαν αυτά τα σημάδια με τις εκτελεστικές λειτουργίες: την οργάνωση, τον προγραμματισμό, τη μνήμη εργασίας και την προσοχή. Επιπλέον, η ταχύτερη πτώση των επιδόσεων στα γνωστικά τεστ συσχετίστηκε επίσης με χαμηλότερη οστική πυκνότητα.

Πώς εξηγούνται τα αποτελέσματα της έρευνας

Τα αποτελέσματα δεν τεκμηριώνουν ότι η εξασθένηση των οστών προκαλεί γνωστική έκπτωση. Ενδέχεται να υπάρχουν κοινοί παράγοντες που επηρεάζουν ταυτόχρονα την υγεία των οστών και του εγκεφάλου.

«Η μελέτη αυτή δεν εξετάζει μια σχέση αιτίας και αποτελέσματος, αλλά την παρατήρηση ενός μεταβολικού συνδρόμου που μπορεί να προκαλέσει εκφύλιση τόσο στα οστά όσο και στον εγκέφαλο», αναφέρει ο Demehri.

«Η ταυτόχρονη εμφάνιση αυτών των αλλαγών μπορεί να αντανακλά κοινούς μεταβολικούς μηχανισμούς της γήρανσης, όπως η αντίσταση στην ινσουλίνη, η δυσλιπιδαιμία, δηλαδή οι διαταραχές στα επίπεδα των λιπιδίων στο αίμα, και οι αλλαγές που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση, και όχι μια άμεση επίδραση των οστών στον εγκέφαλο», συμπληρώνει ο ίδιος.

Για να φανεί αν οι ενδείξεις επιταχυνόμενης γήρανσης του εγκεφάλου σχετίζονται τελικά με την εμφάνιση διαγνωσμένων παθήσεων, όπως η άνοια, απαιτούνται πιο μακροχρόνιες μελέτες.

Πιθανές χρήσεις των νέων ευρημάτων

Τα αποτελέσματα ενδέχεται να αξιοποιηθούν για τον εντοπισμό ατόμων με αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης, με βάση τις μετρήσεις της οστικής πυκνότητας. Για να καταστεί, ωστόσο, δυνατή η αξιόπιστη πρόβλεψη του κινδύνου, απαιτούνται πολύ περισσότερα δεδομένα.

«Η αξονική τομογραφία θώρακα χρησιμοποιείται για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του πνεύμονα, τη μέτρηση του ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες και για πολλές άλλες ενδείξεις», λέει η ακτινολόγος Sara Momtazmanesh από το ίδιο πανεπιστήμιο.

«Αυτές οι εξετάσεις μπορούν να προσφέρουν μια επιπλέον μέτρηση της οστικής πυκνότητας στη θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, η οποία σχετίζεται με την έκπτωση της γνωστικής λειτουργίας», καταλήγει η ίδια.