Πάρκινσον: 7 πρώιμα σημάδια που μπορεί να προηγηθούν του τρέμουλου για χρόνια – Τι να προσέξετε

Η νόσος Πάρκινσον εξελίσσεται σταδιακά, ενώ οι πρώτες ενδείξεις της ενδέχεται να εμφανιστούν χρόνια πριν από τον τρόμο (τρέμουλο). Ποια συμπτώματα μπορεί να συνδέονται με τη νόσο.

Πάρκινσον: Τα αρχικά σημάδια της νόσου

Στη νόσο επηρεάζονται εγκεφαλικά κύτταρα που παράγουν ντοπαμίνη· πρόκειται για έναν χημικό αγγελιοφόρο που βοηθά στον έλεγχο των κινήσεων. Οι σχετικές μεταβολές είναι δυνατό να αρχίσουν ακόμη και μία δεκαετία ή περισσότερο πριν τεθεί η διάγνωση, κατά την αποκαλούμενη πρόδρομη φάση.

Νεότερα ερευνητικά δεδομένα για τη νόσο του Πάρκινσον

Μελέτες των τελευταίων χρόνων έχουν αναδείξει στοιχεία για τα πρώτα στάδια της νόσου.

• Η ανασκόπηση του 2025 «REM Sleep Behavior Disorder as a Prodromal Synucleinopathy: Updates on Clinical and Laboratory Biomarkers, and Implications for Neuroprotective Trials» αναφέρει ότι η διαταραχή συμπεριφοράς κατά τον ύπνο REM ενδέχεται να εκδηλωθεί πολλά χρόνια προτού εμφανιστεί η νόσος.
• Η μετα-ανάλυση του 2026 «The effects of aerobic exercise on quality of life and motor function in patients with Parkinson’s disease: a systematic review and meta-analysis» καταλήγει ότι η αερόβια άσκηση μπορεί να προσφέρει σημαντική βελτίωση στην κινητική λειτουργία και την ποιότητα ζωής των ασθενών.
• Στη μελέτη του 2025 «Causal association between Parkinson disease, gut microbiota, and constipation: A Mendelian study» βρέθηκαν ενδείξεις για πιθανή αιτιώδη σύνδεση της νόσου με το εντερικό μικροβίωμα και τη δυσκοιλιότητα.

Πρώιμες ενδείξεις που μπορεί να σχετίζονται με το Πάρκινσον

1. μειωμένη όσφρηση,
2. δυσκοιλιότητα,
3. διαταραχές στον ύπνο,
4. πολύ μικρά γράμματα κατά τη γραφή,
5. φωνή χαμηλής έντασης,
6. λιγότερες εκφράσεις στο πρόσωπο,
7. μικρότερη κίνηση των χεριών στο περπάτημα.

Τα τέσσερα βασικά κινητικά συμπτώματα και οι κατηγορίες τους

Οι κινητικές μεταβολές αποτελούν το κύριο γνώρισμα της νόσου και διακρίνονται σε τέσσερις κατηγορίες:

1. βραδυκινησία,
2. τρόμος,
3. δυσκαμψία,
4. διαταραχές ισορροπίας και
5. δυσκινησία/αστάθεια στάσης.

Η βραδυκινησία είναι η επιβράδυνση των κινήσεων και αποτελεί βασικό στοιχείο στη διάγνωση της νόσου. Μπορεί να εκδηλωθεί ως γενική επιβράδυνση, με λιγότερες αυτόματες κινήσεις και δυσκολία να ξεκινήσει κανείς μια κίνηση.

Ως πρώτο κινητικό σύμπτωμα εμφανίζεται συχνά το τρέμουλο. Τυπικά αρχίζει στη μία πλευρά του σώματος, γίνεται εντονότερο όταν το άτομο βρίσκεται σε ηρεμία και υποχωρεί με την κίνηση. Δεν παρουσιάζεται, ωστόσο, σε κάθε ασθενή.

Η δυσκαμψία περιορίζει την ευχέρεια των κινήσεων και προκαλεί μυϊκή ακαμψία, κυρίως στα άκρα και στον κορμό. Ενδέχεται να δυσχεραίνει απλές καθημερινές ενέργειες, όπως το να σηκωθεί κάποιος από καρέκλα, ενώ κατά κανόνα ξεκινά από τη μία πλευρά του σώματος.

Η δυσκινησία, δηλαδή η αστάθεια της στάσης, επηρεάζει τη σταθερότητα και την ισορροπία, με συνέπεια να αυξάνεται ο κίνδυνος πτώσεων. Το άτομο μπορεί να δυσκολεύεται να σταθεί όρθιο, να περπατήσει ή να αλλάξει κατεύθυνση. Συνήθως εμφανίζεται όταν η νόσος βρίσκεται σε πιο προχωρημένο στάδιο.

Μεταβολές στο περπάτημα και την ισορροπία στα προχωρημένα στάδια

Οι δυσκολίες στην ισορροπία προκύπτουν συνήθως σε πιο προχωρημένα στάδια και ενισχύουν τον κίνδυνο για πτώσεις. Η πρόληψή τους μπορεί να υποστηριχθεί με κατάλληλες ασκήσεις και απομάκρυνση εμποδίων από το σπίτι.

Στον τρόπο βάδισης μπορεί να διαπιστωθούν:

• βήματα πιο αργά και μικρότερα,
• δυσκολία στις στροφές, που γίνονται με πολλά μικρά βήματα,
• σύρσιμο των ποδιών.

Επιπλέον, πολλοί ασθενείς βιώνουν πάγωμα της βάδισης: για λίγο αδυνατούν να ξεκινήσουν ή να συνεχίσουν να περπατούν, ιδίως όταν περνούν από πόρτα ή στρίβουν σε γωνία.

Πολλά κινητικά συμπτώματα μπορούν να ελεγχθούν αποτελεσματικά με λεβοντόπα. Η μακροχρόνια λήψη της θεραπείας, ωστόσο, μπορεί να συνδέεται με δυσκινησίες — ακούσιες και ανεξέλεγκτες κινήσεις — οι οποίες συχνά αντιμετωπίζονται με αλλαγή στη φαρμακευτική αγωγή.

Τα μη κινητικά συμπτώματα της νόσου του Πάρκινσον

Τα μη κινητικά συμπτώματα είναι δυνατό να παρουσιαστούν σε οποιοδήποτε στάδιο της νόσου και, ορισμένες φορές, να επηρεάζουν την καθημερινότητα περισσότερο από τα κινητικά προβλήματα.

Ενδέχεται να επηρεαστεί και το αυτόνομο νευρικό σύστημα, το οποίο ελέγχει χωρίς συνειδητή παρέμβαση λειτουργίες του σώματος, όπως η πέψη. Μεταξύ των συχνών συμπτωμάτων συγκαταλέγονται η αυξημένη εφίδρωση, η πτώση της αρτηριακής πίεσης κατά την όρθια στάση, η δυσκοιλιότητα, η συχνουρία και οι διαταραχές της σεξουαλικής λειτουργίας.

Οι μεταβολές στον εγκέφαλο είναι δυνατό να έχουν επίδραση και στη διάθεση:

• Περίπου οι μισοί ασθενείς εμφανίζουν κατάθλιψη,
• άγχος αναφέρεται σε περίπου 4 στους 10,
• η απάθεια μπορεί να κάνει δυσκολότερη την έναρξη και την ολοκλήρωση καθημερινών δραστηριοτήτων,
• η ψύχωση, που περιλαμβάνει ψευδαισθήσεις ή παραληρητικές ιδέες, μπορεί να εμφανιστεί με την πάροδο των ετών στο 20% έως 40% των ασθενών.

Η επίδραση των μεταβολών στη ντοπαμίνη και σε άλλα συστήματα του εγκεφάλου μπορεί να αφορά τη μνήμη και τη σκέψη. Ενδέχεται να προκύψουν δυσκολίες στη συγκέντρωση ή στην ανάκληση λέξεων, ενώ περίπου το 40% των ασθενών μπορεί να παρουσιάσει άνοια, συνήθως ύστερα από πολλά χρόνια.

Σε ορισμένους ασθενείς εμφανίζονται ακόμη θολή ή διπλή όραση και αίσθηση καύσου στα πόδια.

Τα προβλήματα ύπνου αφορούν πάνω από το 75% των ασθενών και περιλαμβάνουν δυσκολία να αποκοιμηθούν, επανειλημμένες νυχτερινές αφυπνίσεις και υπνηλία την ημέρα. Στη διαταραχή συμπεριφοράς κατά τον ύπνο REM, οι κινήσεις και οι συμπεριφορές μπορεί να συνδέονται με όσα ονειρεύεται το άτομο. Το σύνδρομο των ανήσυχων ποδιών συνδέεται με δυσφορία και έντονη παρόρμηση για κίνηση των ποδιών.

Η κόπωση είναι επίσης συχνή σε οποιοδήποτε στάδιο της νόσου και δεν υποχωρεί υποχρεωτικά με την ανάπαυση.