Παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο και εγκεφαλικό: Συμπτώματα, διαφορές και αντιμετώπιση

Το παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο (TIA), που συχνά αποκαλείται «μικρό εγκεφαλικό», και το εγκεφαλικό επεισόδιο συμβαίνουν όταν εμποδίζεται η παροχή αίματος στον εγκέφαλο. Τα συμπτώματά τους μπορεί να είναι παρόμοια, γι’ αυτό η άμεση αναγνώριση και η αναζήτηση ιατρικής βοήθειας είναι σημαντικές.

Η World Stroke Association εκτιμά ότι 12,2 εκατομμύρια άνθρωποι θα υποστούν εγκεφαλικό για πρώτη φορά μέσα σε ένα έτος. Στις ΗΠΑ καταγράφονται περισσότερα από 795.000 εγκεφαλικά κάθε χρόνο και σχεδόν το ένα τέταρτο αφορά ανθρώπους που είχαν υποστεί προηγούμενο εγκεφαλικό.

Παρακάτω παρουσιάζονται τα αίτια, τα συμπτώματα και η αντιμετώπιση των παροδικών ισχαιμικών επεισοδίων και των εγκεφαλικών, καθώς και τρόποι μείωσης του κινδύνου.

Τι προκαλεί το παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο και το εγκεφαλικό;

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι εγκεφαλικού επεισοδίου, με διαφορετικά αίτια.

Παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο

Το TIA οφείλεται σε προσωρινή απόφραξη ενός αιμοφόρου αγγείου που τροφοδοτεί τον εγκέφαλο. Τα συμπτώματα μπορεί να διαρκέσουν από λίγα λεπτά έως 24 ώρες.

Ωστόσο, ένα TIA μπορεί να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι για σοβαρότερο εγκεφαλικό στο μέλλον. Σύμφωνα με την American Stroke Association, περίπου 1 στους 5 ανθρώπους μπορεί να υποστεί εγκεφαλικό μέσα σε 90 ημέρες από ένα TIA.

Ισχαιμικό εγκεφαλικό

Το ισχαιμικό εγκεφαλικό είναι ο συχνότερος τύπος και αντιστοιχεί περίπου στο 87% όλων των εγκεφαλικών. Όπως και στο TIA, προκαλείται όταν ένας θρόμβος ή άλλα σωματίδια αποφράξουν ένα αιμοφόρο αγγείο που τροφοδοτεί τον εγκέφαλο. Η αθηροσκλήρωση είναι η κύρια αιτία αυτών των αποφράξεων.

Αιμορραγικό εγκεφαλικό

Το αιμορραγικό εγκεφαλικό συμβαίνει όταν ένα εξασθενημένο αιμοφόρο αγγείο στον εγκέφαλο ραγεί ή παρουσιάσει διαρροή. Το αίμα συγκεντρώνεται και ασκεί πίεση στον γειτονικό εγκεφαλικό ιστό. Υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι με τους οποίους μπορεί να συμβεί:

• Εγκεφαλικό ανεύρυσμα: Ένα εξασθενημένο σημείο σε αιμοφόρο αγγείο του εγκεφάλου διογκώνεται λόγω της σταθερής πίεσης.
• Αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία (AVM): Μια ομάδα αιμοφόρων αγγείων σχηματίζει ένα σύμπλεγμα. Μέσα σε αυτό, οι αρτηρίες και οι φλέβες συνδέονται απευθείας, διαταράσσοντας τη φυσιολογική ροή αίματος στον εγκεφαλικό ιστό. Με τον καιρό, τα αγγεία εξασθενούν και μπορεί να ραγούν.

Συμπτώματα

Η γρήγορη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας μπορούν να περιορίσουν τη βλάβη στον εγκέφαλο που μπορεί να προκαλέσει ένα εγκεφαλικό.

Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν ξαφνικά και χωρίς προειδοποίηση. Παρότι τα αίτια διαφέρουν, όλοι οι τύποι εγκεφαλικού έχουν παρόμοια συμπτώματα, καθώς επηρεάζουν τη ροή του αίματος στον εγκέφαλο.

Η American Stroke Association συνιστά τη μέθοδο FAST για την αναγνώριση των συχνότερων προειδοποιητικών σημείων:

• F (Face, πρόσωπο): πτώση της μίας πλευράς του προσώπου ή μούδιασμα.
• A (Arm, χέρι): αδυναμία ή μούδιασμα στο χέρι, ιδιαίτερα στο ένα από τα δύο.
• S (Speech, ομιλία): δυσκολία στην ομιλία ή μπερδεμένη, δυσνόητη ομιλία.
• T (Time, χρόνος): καλέστε αμέσως το 112 ή το 166 για επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Άλλα συμπτώματα εγκεφαλικού μπορεί να περιλαμβάνουν:

• μούδιασμα ή αδυναμία, ιδίως στη μία πλευρά του σώματος
• σύγχυση ή δυσκολία κατανόησης της ομιλίας
• δυσκολία στην ομιλία
• ξαφνικό και έντονο πονοκέφαλο
• προβλήματα όρασης στο ένα ή και στα δύο μάτια
• δυσκολία στο περπάτημα και απώλεια ισορροπίας
• ζάλη

Όλοι οι τύποι εγκεφαλικού, συμπεριλαμβανομένου του TIA, αποτελούν επείγουσες ιατρικές καταστάσεις. Αν κάποιος εμφανίσει πιθανά συμπτώματα, καλέστε το 112 ή το 166 ή μεταβείτε αμέσως στο πλησιέστερο τμήμα επειγόντων περιστατικών.

Αντιμετώπιση

Οι επαγγελματίες υγείας αντιμετωπίζουν διαφορετικά τα TIA και τα ισχαιμικά εγκεφαλικά σε σχέση με τα αιμορραγικά.

Παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο και ισχαιμικό εγκεφαλικό

Η αντιμετώπιση των TIA και των ισχαιμικών εγκεφαλικών είναι παρόμοια, καθώς και τα δύο οφείλονται σε απόφραξη αιμοφόρων αγγείων. Μπορεί να περιλαμβάνει συνδυασμό ιατρικών πράξεων και φαρμάκων, όπως:

• Ενεργοποιητής του πλασμινογόνου των ιστών (tPA): Χρησιμοποιείται κυρίως για την αντιμετώπιση ισχαιμικού εγκεφαλικού. Το φάρμακο διαλύει τον θρόμβο ώστε να αποκατασταθεί η ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο. Συνήθως χορηγείται από επαγγελματία υγείας μέσα σε 3 ώρες από την έναρξη των συμπτωμάτων.
• Αντιπηκτικά: Μπορεί να χορηγηθούν όταν το tPA δεν αποτελεί επιλογή. Συμβάλλουν στην πρόληψη του σχηματισμού θρόμβων ή στην αποτροπή της αύξησής τους.
• Αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα: Μπορεί να χορηγηθούν για να εμποδίσουν τα αιμοπετάλια, συστατικά του αίματος, να συσσωματώνονται και να μειώσουν έτσι τον σχηματισμό θρόμβων.
• Μηχανική θρομβεκτομή: Κατά τη διαδικασία, ένας επαγγελματίας υγείας προωθεί έναν μακρύ, εύκαμπτο σωλήνα από το άνω μέρος του μηρού έως το αποφραγμένο αγγείο στον εγκέφαλο. Στη συνέχεια, χρησιμοποιεί ένα ειδικό εργαλείο με στεντ για να αφαιρέσει τον θρόμβο.

Αιμορραγικό εγκεφαλικό

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από τη σοβαρότητα της αιμορραγίας και το σημείο του εγκεφάλου που επηρεάζεται. Βασικοί στόχοι είναι να ενισχυθεί η πήξη του αίματος και να μειωθεί η πίεση στον εγκέφαλο.

Οι επιλογές αντιμετώπισης περιλαμβάνουν:

• Μείωση της αρτηριακής πίεσης: Οι γιατροί μπορεί να χορηγήσουν β-αναστολείς, αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτενσίνης, αποκλειστές διαύλων ασβεστίου ή υδραλαζίνη για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης.
• Αποκλεισμός ανευρύσματος με κλιπ: Σε αυτή τη χειρουργική επέμβαση, ο γιατρός τοποθετεί ένα κλιπ στη βάση του ανευρύσματος, διακόπτοντας την παροχή αίματος και εμποδίζοντας την αιμορραγία.
• Εμβολισμός με σπειράματα: Ένας επαγγελματίας υγείας εισάγει καθετήρα σε αρτηρία από τη βουβωνική χώρα και προωθεί ένα μικροσκοπικό σπείραμα στο ανεύρυσμα. Το σπείραμα προκαλεί τον σχηματισμό θρόμβου, εμποδίζοντας τη ροή αίματος από το ανεύρυσμα προς τον γύρω εγκεφαλικό ιστό.
• Χειρουργική επέμβαση: Ο γιατρός μπορεί να πραγματοποιήσει διάφορες επεμβάσεις για τη βελτίωση της έκβασης, όπως:
  • προσωρινή αφαίρεση τμήματος του κρανίου για τη μείωση της πίεσης που προκαλεί το οίδημα
  • αφαίρεση του αίματος που έχει συγκεντρωθεί
  • αφαίρεση ή συρρίκνωση μιας αρτηριοφλεβώδους δυσπλασίας, ενδεχομένως και με τη βοήθεια ακτινοβολίας

Πώς μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος;

Ορισμένοι παράγοντες κινδύνου για εγκεφαλικό δεν μπορούν να τροποποιηθούν. Στις ομάδες με αυξημένο κίνδυνο περιλαμβάνονται:

• Άτομα άνω των 65 ετών: Ο κίνδυνος εγκεφαλικού αυξάνεται με την ηλικία.
• Άτομα με οικογενειακό ιστορικό: Ο κίνδυνος μπορεί να είναι υψηλότερος όταν κάποιος συγγενής έχει υποστεί εγκεφαλικό.
• Αφροαμερικανοί: Οι Αφροαμερικανοί έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνουν από εγκεφαλικό σε σύγκριση με τους λευκούς. Αυτό μπορεί να σχετίζεται με τον υψηλότερο κίνδυνο παθήσεων όπως η υπέρταση και ο διαβήτης, ενώ πιθανό ρόλο μπορεί να έχουν και οι ανισότητες στην υγειονομική περίθαλψη.

Ωστόσο, ορισμένες αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορεί να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου εγκεφαλικού:

• διατήρηση μέτριου σωματικού βάρους
• περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ
• αναζήτηση υποστήριξης για τη διακοπή του καπνίσματος
• τακτική σωματική άσκηση
• ισορροπημένη διατροφή
• τακτικός ιατρικός έλεγχος για τη διαχείριση παθήσεων που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού

Τα TIA και τα εγκεφαλικά μπορεί να έχουν παρόμοια συμπτώματα και απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου, ενώ ο γιατρός μπορεί να αξιολογήσει τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου και τις κατάλληλες επιλογές πρόληψης και αντιμετώπισης.