Πολιομυελίτιδα: Η Ελλάδα παραμένει ελεύθερη από τον ιό – Ο κίνδυνος επανεμφάνισης δεν έχει εκλείψει

Η προστασία της δημόσιας υγείας από την πολιομυελίτιδα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην υψηλή εμβολιαστική κάλυψη και στην παρακολούθηση των λυμάτων.

Η Παγκόσμια Ημέρα Πολιομυελίτιδας, που τιμάται στις 24 Οκτωβρίου, φέρνει στο προσκήνιο τον ρόλο των εμβολιασμών και της συστηματικής επιτήρησης στην πρόληψη της επανεισαγωγής του ιού στην Ελλάδα.

Η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) έχουν χαρακτηριστεί απαλλαγμένες από την πολιομυελίτιδα από το 2002, καθεστώς που εξακολουθούν να διατηρούν. Παρ’ όλα αυτά, όσο ο ιός συνεχίζει να κυκλοφορεί σε άλλες περιοχές του κόσμου, παραμένει υπαρκτή η πιθανότητα να επανεμφανιστεί.

Πρόκειται για σοβαρή και μεταδοτική νόσο, ικανή να προκαλέσει μόνιμη παράλυση και να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή. Πριν από τη γενικευμένη χρήση των εμβολίων, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι —κυρίως παιδιά— νοσούσαν κάθε χρόνο. Η πορεία της νόσου άλλαξε ριζικά όταν άρχισαν οι εμβολιασμοί, στα τέλη της δεκαετίας του 1950, ενώ το 1988 ενισχύθηκε η διεθνής πρωτοβουλία για την εκρίζωσή της.

Το 1988 εκτιμάται ότι υπήρχαν περίπου 350.000 περιστατικά παραλυτικής πολιομυελίτιδας. Έως το 2025 ο αριθμός είχε περιοριστεί στα 298, ενώ ο άγριος πολιοϊός παραμένει ενδημικός σε δύο μόνο χώρες.

Η πιθανότητα επανεισαγωγής της πολιομυελίτιδας στην Ευρώπη

Η πρόοδος δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος έχει μηδενιστεί, ακόμη και σε περιοχές όπου η πολιομυελίτιδα έχει εξαλειφθεί. Οι μετακινήσεις πληθυσμών, σε συνδυασμό με την κυκλοφορία του ιού σε άλλες χώρες, επιβάλλουν να διατηρείται υψηλή εμβολιαστική κάλυψη και να εντοπίζονται εγκαίρως πιθανά κρούσματα.

Ενδεικτικά, το 2024 εντοπίστηκε σε αστικά λύματα πέντε ευρωπαϊκών χωρών ο πολιοϊός τύπου 2 που προέρχεται από εμβόλιο (cVDPV2). Το 2025, μία χώρα βρήκε σε δείγμα αστικών λυμάτων τον άγριο πολιοϊό τύπου 1. Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της περιβαλλοντικής επιτήρησης για την έγκαιρη προειδοποίηση σχετικά με την κυκλοφορία του ιού.

Ο εμβολιασμός εξακολουθεί να αποτελεί την κύρια προστασία

Για να εξακολουθήσει η Ελλάδα να θεωρείται ελεύθερη από πολιομυελίτιδα, χρειάζεται να συνεχιστούν οι εμβολιασμοί, με προτεραιότητα στα παιδιά, αλλά και να λειτουργούν αξιόπιστα συστήματα περιβαλλοντικής και εργαστηριακής επιτήρησης.

Εξίσου σημαντικό είναι οι φορείς δημόσιας υγείας να είναι έτοιμοι να αντιδράσουν άμεσα, αν εντοπιστεί ο ιός ή προκύψουν νέα επιδημιολογικά στοιχεία.

Η Παγκόσμια Ημέρα Πολιομυελίτιδας προσφέρει, παράλληλα, την ευκαιρία να αναγνωριστεί η συνεισφορά γονέων, επαγγελματιών υγείας, επιστημόνων και εθελοντών στη συλλογική προσπάθεια για την οριστική εξάλειψη της νόσου.

Για να διατηρήσει η Ελλάδα το καθεστώς της και να έρθει ο κόσμος πιο κοντά σε ένα μέλλον χωρίς πολιομυελίτιδα, παραμένουν κρίσιμα ο εμβολιασμός, η συστηματική επιτήρηση και η διεθνής συνεργασία.