Ροή ειδήσεων
ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ
© 2026 ygeiax.gr

Αναζήτηση

Πατήστε Enter ή κάντε κλικ στο εικονίδιο αναζήτησης

ΥΓΕΙΑ

Σπάνια νόσος αποκαλύπτει κρυφό πρόβλημα στη λειτουργία του ανοσοποιητικού

Στη μεβαλονική κινάση, τα φυσικά φονικά κύτταρα δεν λειτουργούν σωστά, εντείνοντας τη φλεγμονή στις λοιμώξεις· οι αναστολείς JAK εξετάζονται ως πιθανή θεραπευτική επιλογή

Σπάνια νόσος αποκαλύπτει κρυφό πρόβλημα στη λειτουργία του ανοσοποιητικού

Για δεκαετίες, οι επιστήμονες πίστευαν ότι είχαν κατανοήσει τι προκαλεί την επικίνδυνη φλεγμονή που σχετίζεται με μια σπάνια γενετική διαταραχή. Τώρα, ερευνητές του Garvan Institute of Medical Research παρουσίασαν στοιχεία που αμφισβητούν 30 χρόνια καθιερωμένης αντίληψης και ενδέχεται να ανοίξουν τον δρόμο για μια νέα θεραπεία.

Η πάθηση, που ονομάζεται ανεπάρκεια της κινάσης του μεβαλονικού (MKD), μπορεί να προκαλέσει σοβαρά επεισόδια φλεγμονής, ορισμένα από τα οποία απειλούν τη ζωή. Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Immunity εντοπίζει ένα πρόβλημα που δεν είχε αναγνωριστεί επαρκώς στα φυσικά φονικά κύτταρα (NK), κύτταρα του ανοσοποιητικού που φυσιολογικά βοηθούν τον οργανισμό να εξαλείψει μολυσμένα κύτταρα.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα κύτταρα αυτά δεν λειτουργούν σωστά στα άτομα με MKD, πυροδοτώντας υπερβολική φλεγμονώδη αντίδραση όταν εμφανίζονται λοιμώξεις. Η ανακάλυψη υποδεικνύει επίσης μια πιθανή θεραπευτική προσέγγιση με υπάρχοντα φάρμακα που ονομάζονται αναστολείς JAK, τα οποία θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στις σημερινές θεραπείες.

«Η μελέτη αυτή αποκάλυψε έναν νέο στόχο για τη συγκεκριμένη φλεγμονώδη διαταραχή και θέτει τις βάσεις για μελλοντικές κλινικές μελέτες, ώστε να διερευνηθεί η χρήση αναστολέων JAK ή άλλων φαρμάκων που εξουδετερώνουν την ιντερφερόνη γάμμα σε ασθενείς με MKD», λέει ο καθηγητής Mike Rogers, επικεφαλής εργαστηρίου στο Garvan και κύριος συγγραφέας της μελέτης. «Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια στοχευμένη θεραπεία που δεν έχει δοκιμαστεί μέχρι σήμερα».

Γιατί μια σπάνια νόσος του ανοσοποιητικού προκαλεί επικίνδυνη φλεγμονή

Η MKD είναι μια ισόβια πάθηση που είναι γνωστό ότι επηρεάζει εκατοντάδες παιδιά και ενήλικες σε όλο τον κόσμο, αν και οι ερευνητές υποψιάζονται ότι πολλοί άνθρωποι με τη διαταραχή δεν έχουν διαγνωστεί. Οι ασθενείς εμφανίζουν επαναλαμβανόμενες κρίσεις υψηλού πυρετού, δερματικά εξανθήματα, πόνο στις αρθρώσεις και φλεγμονή στην κοιλιά. Τα σοβαρότερα επεισόδια μπορεί να προκαλέσουν επιπλοκές που απειλούν τη ζωή.

Για περίπου τρεις δεκαετίες, η έρευνα για τη νόσο επικεντρωνόταν κυρίως στα μακροφάγα, κύτταρα του ανοσοποιητικού που βοηθούν στον συντονισμό της φλεγμονώδους άμυνας του οργανισμού. Οι υπάρχουσες θεραπείες έχουν σχεδιαστεί ώστε να μπλοκάρουν ένα φλεγμονώδες σήμα που απελευθερώνεται από αυτά τα κύτταρα. Ωστόσο, περίπου οι μισοί ασθενείς δεν ανταποκρίνονται επαρκώς, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για καλύτερες θεραπευτικές επιλογές.

Για να διερευνήσει τι μπορεί να έλειπε από την έως τώρα ερμηνεία, η ομάδα του Garvan εξέτασε δείγματα αίματος από άτομα με MKD και μελέτησε προκλινικά μοντέλα της διαταραχής.

Τα πειράματα αποκάλυψαν σημαντική δυσλειτουργία στα φυσικά φονικά κύτταρα, τα οποία διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην πρώιμη άμυνα του οργανισμού απέναντι στις ιογενείς λοιμώξεις. Στην MKD, τα κύτταρα αυτά δεν ωριμάζουν σωστά και δυσκολεύονται να επιτελέσουν μία από τις βασικές λειτουργίες τους: να καταστρέφουν τα μολυσμένα κύτταρα προτού εξαπλωθεί η λοίμωξη.

Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στη μειωμένη ικανότητα αντιμετώπισης της λοίμωξης. Όταν τα φυσικά φονικά κύτταρα δεν μπορούν να εξαλείψουν τους στόχους τους, απελευθερώνουν μεγάλες ποσότητες φλεγμονωδών μορίων σηματοδότησης, ενεργοποιώντας άλλα τμήματα του ανοσοποιητικού συστήματος και ενδεχομένως προκαλώντας εκτεταμένη φλεγμονή.

«Διαπιστώσαμε ότι αυτά τα κύτταρα του ανοσοποιητικού ουσιαστικά δεν λειτουργούν σωστά», εξηγεί ο καθηγητής Rogers. «Τα NK κύτταρα είναι γεμάτα με τοξικά “πυρομαχικά”, αποθηκευμένα σε κοκκία που απελευθερώνονται για να σκοτώσουν τα μολυσμένα κύτταρα. Στην MKD, όμως, αυτά τα τοξικά κοκκία δεν μπορούν να απελευθερωθούν από τα NK κύτταρα και παραμένουν παγιδευμένα στο εσωτερικό τους. Όταν ένα NK κύτταρο δεν καταφέρνει να σκοτώσει τον στόχο του, αντισταθμίζει την αποτυχία του ζητώντας βοήθεια, απελευθερώνοντας μεγάλες ποσότητες ιντερφερόνης γάμμα — ενός ισχυρού φλεγμονώδους σήματος. Αυτό ενεργοποιεί άλλα κύτταρα του ανοσοποιητικού και προκαλεί τον επικίνδυνο πυρετό και την εκτεταμένη φλεγμονή που παρατηρούνται στους ασθενείς».

Η ανακάλυψη αμφισβητεί 30 χρόνια έρευνας για τη νόσο

Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η δυσλειτουργία των φυσικών φονικών κυττάρων, και όχι μόνο η δραστηριότητα των μακροφάγων, διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην MKD.

Η Dr. Marcia Munoz, επικεφαλής ομάδας στο εργαστήριο του Rogers και κύρια ερευνήτρια της μελέτης, λέει ότι τα αποτελέσματα αλλάζουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες κατανοούν τη νόσο.

«Αυτό ανατρέπει πραγματικά 30 χρόνια καθιερωμένων αντιλήψεων σχετικά με τον υποκείμενο μηχανισμό της νόσου. Στην MKD, το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στα NK κύτταρα και όχι στα μακροφάγα, όπως πιστευόταν μέχρι τώρα», λέει.

Για να διερευνήσουν πώς αυτή η κυτταρική δυσλειτουργία συμβάλλει στη διαταραχή, οι ερευνητές του Garvan συνεργάστηκαν με την καθηγήτρια Mariapia Degli-Esposti και επιστήμονες του Monash University.

Με τη χρήση προκλινικών μοντέλων, η ομάδα τεκμηρίωσε τη σύνδεση ανάμεσα στη δυσλειτουργία των φυσικών φονικών κυττάρων και στα σοβαρά συμπτώματα που σχετίζονται με την MKD. Τα πειράματα έδειξαν ότι, όταν το ανοσοποιητικό σύστημα δεν μπορεί να εξαλείψει μια ιογενή λοίμωξη, η φλεγμονώδης αντίδραση που ακολουθεί μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένες βλάβες στα όργανα.

Τα αποτελέσματα βοηθούν να εξηγηθεί γιατί μια διαταραχή που περιλαμβάνει ελαττωματική άμυνα του ανοσοποιητικού μπορεί επίσης να προκαλεί επεισόδια ακραίας φλεγμονής.

Υπάρχον φάρμακο δείχνει προοπτική για νέα θεραπεία

Η ανακάλυψη έχει ήδη συμβάλει στη διερεύνηση μιας πειραματικής θεραπευτικής προσέγγισης για ένα βρέφος με σοβαρή μορφή της νόσου.

Σε συνεργασία με γιατρούς του Royal Children’s Hospital στη Μελβούρνη, οι ερευνητές εξέτασαν αν η βαρισιτινίμπη θα μπορούσε να περιορίσει την υπερβολική φλεγμονώδη σηματοδότηση που σχετίζεται με την MKD.

Η βαρισιτινίμπη ανήκει στην κατηγορία φαρμάκων που ονομάζονται αναστολείς JAK. Τα φάρμακα αυτά παρεμβαίνουν σε οδούς σηματοδότησης που χρησιμοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα, μεταξύ άλλων και σε εκείνες που συμμετέχουν στις αντιδράσεις στην ιντερφερόνη γάμμα. Η βαρισιτινίμπη χρησιμοποιείται ήδη για τη θεραπεία άλλων παθήσεων που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα και το έκζεμα.

Οι γιατροί πρόσθεσαν τη βαρισιτινίμπη στην ήδη υπάρχουσα θεραπευτική αγωγή του βρέφους και στη συνέχεια παρατήρησαν βελτίωση της κατάστασής του. Οι εξάρσεις φλεγμονής έγιναν λιγότερο συχνές και η σοβαρή φλεγμονή που επηρέαζε τον γαστρεντερικό σωλήνα άρχισε να υποχωρεί.

Τα αποτελέσματα από έναν μόνο ασθενή δεν αρκούν για να αποδειχθεί αν η θεραπεία θα είναι αποτελεσματική σε ευρύτερο πληθυσμό. Ωστόσο, η βελτίωση αποτελεί ενθαρρυντική πρώιμη ένδειξη για μια προσέγγιση που στοχεύει σε διαφορετικό σημείο της φλεγμονώδους διαδικασίας.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματά τους δημιουργούν τη βάση για μελλοντικές κλινικές μελέτες σχετικά με τους αναστολείς JAK και άλλα φάρμακα που μπλοκάρουν τη δράση της ιντερφερόνης γάμμα σε ασθενείς με MKD, ιδιαίτερα σε όσους δεν έχουν ωφεληθεί από τις συνήθεις θεραπείες.

Η ανακάλυψη μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση και άλλων γενετικών νόσων

Οι πιθανές επιπτώσεις της ανακάλυψης δεν περιορίζονται στην MKD.

Οι ερευνητές εισήγαγαν τον όρο «πρενυλοπάθειες» για να περιγράψουν μια ομάδα γενετικών διαταραχών που αφορούν την ίδια μεταβολική οδό η οποία επηρεάζεται στην MKD. Πρώιμα ευρήματα υποδεικνύουν ότι αυτές οι συγγενείς νόσοι μπορεί να έχουν παρόμοιο υποκείμενο πρόβλημα: τα φυσικά φονικά κύτταρα δεν λειτουργούν σωστά και, αντί γι’ αυτό, παράγουν υπερβολικά φλεγμονώδη σήματα.

Αν μελλοντικές μελέτες επιβεβαιώσουν αυτή τη σύνδεση, οι επιστήμονες ενδέχεται να μπορέσουν να εντοπίσουν κοινούς μηχανισμούς νόσου και να αναπτύξουν πιο στοχευμένες προσεγγίσεις για τη διάγνωση και τη θεραπεία πολλών διαταραχών.

«Η επιβεβαίωση αυτής της σύνδεσης θα μπορούσε να βοηθήσει να τερματιστεί η διαγνωστική περιπλάνηση που βιώνουν πολλοί ασθενείς για χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες προτού λάβουν αποτελεσματική θεραπεία», λέει ο καθηγητής Rogers.

Ο καθηγητής Mike Rogers είναι καθηγητής με συνδυασμένο διορισμό στην Κλινική Σχολή St Vincent’s, στη Σχολή Ιατρικής και Υγείας του UNSW Sydney. Η Dr. Marcia Munoz είναι ανώτερη λέκτορας με συνδυασμένο διορισμό στην Κλινική Σχολή St Vincent’s, στη Σχολή Ιατρικής και Υγείας του UNSW Sydney.

Οι αποφάσεις για τη θεραπεία λαμβάνονται σε συνεργασία με τον θεράποντα γιατρό.

Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/spania-nosos-apokalyptei-kryfo-provlima-sti-leitoyrgia-toy-anosopoiitikoy/30239

NETWORK