Στατίνες για τη χοληστερίνη: Συνδέονται με 15% χαμηλότερο κίνδυνο για γλαύκωμα, σύμφωνα με νέα μελέτη

Νέα μελέτη για τις στατίνες, τα συνηθέστερα φάρμακα για τη χοληστερίνη, υποδεικνύει πιθανή προστατευτική επίδραση στα μάτια. Η χρήση τους συσχετίστηκε με μειωμένο κίνδυνο γλαυκώματος, καθώς και με λιγότερες ανάγκες θεραπείας για όσους έχουν ήδη διαγνωστεί με τη νόσο. Ποια είναι τα ευρήματα.

Στατίνες και γλαύκωμα: Τα ευρήματα της νέας μελέτης

Το οπτικό νεύρο μεταφέρει τις εικόνες στον εγκέφαλο και το γλαύκωμα μπορεί να του προκαλέσει προοδευτική βλάβη. Η νόσος αποκαλείται συχνά «κλέφτης της όρασης», επειδή η εξέλιξή της είναι αργή και ενδέχεται να καταλήξει σε πλήρη τύφλωση. Περίπου 95 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν γλαύκωμα. Οριστική θεραπεία δεν υπάρχει, ωστόσο η αντιμετώπιση περιλαμβάνει φάρμακα και χειρουργικές επεμβάσεις.

Δεν είναι δυνατό να τροποποιηθούν όλοι οι παράγοντες κινδύνου: σε αυτούς ανήκουν η ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό. Μεταξύ όσων μπορούν να αλλάξουν είναι το κάπνισμα, η μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών, η παχυσαρκία, η υπνική άπνοια, η υψηλή αρτηριακή πίεση και η υψηλή χοληστερίνη.

Στατίνες και γλαύκωμα: Τι έχουν δείξει οι πρόσφατες μελέτες

Τα ευρήματα των ερευνών που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια δεν είναι ομοιόμορφα: οι μελέτες καταλήγουν σε αντικρουόμενα αποτελέσματα, με κάποιες να υποδηλώνουν πιθανά οφέλη και άλλες να προκαλούν επιφυλάξεις.

• Η μετα-ανάλυση του 2025 με τίτλο “Association between statins administration and glaucoma; a systematic review and meta-analysis of observational studies” δεν εντόπισε συνολικά σημαντική συσχέτιση της λήψης στατινών με διαφορετικό κίνδυνο γλαυκώματος. Ωστόσο, για άτομα ηλικίας 60 έως 69 ετών καταγράφηκε χαμηλότερος κίνδυνος.
• Σε άτομα με υψηλή χοληστερίνη, η μελέτη του 2025 με τίτλο “Association Between Statin Use and Glaucoma Risk: A Population-Based Study” συνέδεσε τη χρήση στατινών με ελαφρώς υψηλότερο κίνδυνο οφθαλμικής υπέρτασης και γλαυκώματος ανοιχτής γωνίας. Η αύξηση του κινδύνου ήταν μεγαλύτερη όσο συνεχιζόταν η χρήση των φαρμάκων.

Γλαύκωμα και στατίνες: Ανάλυση στοιχείων 210.000 ενηλίκων

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο British Journal of Ophthalmology και φέρει τον τίτλο “Statin use is associated with lower risk of open-angle glaucoma incidence and treatment escalation”. Οι ερευνητές εξέτασαν ιατρικά αρχεία περίπου 210.000 ατόμων άνω των 40 ετών που λάμβαναν στατίνες και τα αντιπαρέβαλαν με στοιχεία αντίστοιχης ομάδας ανθρώπων που δεν είχαν πάρει ποτέ τα συγκεκριμένα φάρμακα.

Η σύγκριση έδειξε πως ύστερα από πέντε χρόνια η πιθανότητα εμφάνισης γλαυκώματος ανοιχτής γωνίας ήταν 15% μικρότερη στους χρήστες στατινών. Στα δέκα χρόνια, η διαφορά παρέμενε, με τον κίνδυνο να είναι 10% χαμηλότερος.

«Το γλαύκωμα είναι μία από τις κύριες αιτίες μη αναστρέψιμης τύφλωσης», αναφέρει ο οφθαλμίατρος Robert Weinreb, καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο και συντάκτης της μελέτης, σύμφωνα με το Medical News Today.

Μικρότερη πιθανότητα χειρουργικής επέμβασης για γλαύκωμα

Για όσους είχαν γλαύκωμα και λάμβαναν στατίνες, η πιθανότητα να χρειαστούν χειρουργική αντιμετώπιση ήταν μειωμένη. Μέσα σε πέντε χρόνια, ο κίνδυνος για ανοιχτή επέμβαση γλαυκώματος ήταν 36% χαμηλότερος, για ελάχιστα επεμβατική χειρουργική 55% χαμηλότερος και για επιλεκτική τραμπεκουλοπλαστική με λέιζερ 60% χαμηλότερος. Αντίστοιχα, στη δεκαετία οι μειώσεις έφταναν το 32%, το 46% και το 51%.

Ο Weinreb επισημαίνει: «Αν επιβεβαιωθούν τα ευρήματα σε προοπτικές μελέτες, η χρήση στατινών θα πρέπει να εξεταστεί ως συμπληρωματική αγωγή στις καθιερωμένες θεραπείες που μειώνουν την ενδοφθάλμια πίεση».

Παράλληλα, ξεκαθαρίζει πως οι στατίνες δεν προορίζονται να πάρουν τη θέση των θεραπειών που ελαττώνουν την ενδοφθάλμια πίεση. Για να εξεταστεί περαιτέρω το ενδεχόμενο, είναι απαραίτητες προοπτικές τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές.

Στατίνες και οπτικό νεύρο: Πιθανοί μηχανισμοί προστασίας

Ο οφθαλμίατρος Benjamin Bert από το MemorialCare Orange Coast Medical Center στην Καλιφόρνια σχολιάζει: «Παρόλο που ο ακριβής μηχανισμός δεν είναι γνωστός, το εύρημα ενισχύει την άποψη ότι οι στατίνες έχουν νευροπροστατευτική δράση, η οποία μπορεί να ωφελεί και το οπτικό νεύρο». Συμπληρώνει: «Γνωρίζουμε ότι ορισμένες μορφές γλαυκώματος εξελίσσονται παρά τον επαρκή έλεγχο της ενδοφθάλμιας πίεσης».

Οι στατίνες ενδέχεται, σύμφωνα με ορισμένες έρευνες, να διευκολύνουν την αποχέτευση του υγρού από το μάτι και έτσι να συμβάλλουν στη ρύθμιση της πίεσης. Άλλες μελέτες εστιάζουν στις αντιφλεγμονώδεις και νευροπροστατευτικές ιδιότητές τους, εξηγεί ο οφθαλμίατρος Daniel Liebman από το Massachusetts Eye and Ear και την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ.

Στατίνες και γλαύκωμα: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ασθενείς

Ο Liebman σημειώνει πως η συγκεκριμένη έρευνα δεν είναι η πρώτη του είδους της, συγκαταλέγεται όμως στις πιο μεγάλες. Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, όχι για τυχαιοποιημένη κλινική δοκιμή. Επομένως, τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν πως οι στατίνες παρέχουν άμεση προστασία από το γλαύκωμα.

«Δεν θα συνιστούσα απαραίτητα σε κάποιον να ξεκινήσει στατίνες αποκλειστικά για το γλαύκωμα σε αυτό το στάδιο. Ωστόσο, καθώς πολλοί ασθενείς με γλαύκωμα παίρνουν ήδη στατίνες, είναι ενθαρρυντικό ότι φαίνεται να υπάρχει ένα πιθανό επιπλέον όφελος, πέρα από τον έλεγχο της χοληστερίνης», αναφέρει ο ίδιος.

Οι περισσότερες θεραπείες για το γλαύκωμα σήμερα εστιάζουν στη μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης. «Μια ειδική “νευροπροστατευτική στατίνη” θα μπορούσε να φανεί χρήσιμη και σε πολλές νευροεκφυλιστικές παθήσεις», αναφέρει καταληκτικά ο Bert.