Οργανώσεις κατά του καρκίνου στην ΕΕ: Συναγερμός για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και φόβοι για περικοπές

Οι οργανώσεις κατά του καρκίνου στην Ευρώπη εκφράζουν έντονο προβληματισμό για τον προτεινόμενο σχεδιασμό του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034. Ανησυχούν ότι η αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται τα ευρωπαϊκά κονδύλια μπορεί να απειλήσει τη συνέχιση σημαντικών δράσεων πρόληψης, έρευνας, θεραπείας και υποστήριξης των ασθενών.

Ανησυχίες προκαλεί η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ενταχθεί η υγεία σε ένα ευρύτερο χρηματοδοτικό σχήμα, μαζί με τομείς όπως η βιοτεχνολογία, η γεωργία και η βιοοικονομία, στο πλαίσιο του νέου Ταμείου Ανταγωνιστικότητας (European Competitiveness Fund). Καθώς δεν προβλέπεται ξεχωριστό πρόγραμμα για την υγεία, τίθεται το ερώτημα αν θα διατεθούν οι αναγκαίοι πόροι για τις ευρωπαϊκές δράσεις κατά του καρκίνου.

Σύμφωνα με τις οργανώσεις, η αλλαγή αυτή ενδέχεται να επηρεάσει προγράμματα που ήδη υλοποιούνται και ανταποκρίνονται σε πολλές ανάγκες: περιλαμβάνουν την πρόληψη και τον εμβολιασμό, την ανάπτυξη νέων διαγνωστικών μεθόδων, την καινοτομία στη θεραπεία, την κατάρτιση επαγγελματιών υγείας, καθώς και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη ασθενών.

Πολλές από τις συγκεκριμένες δράσεις αποτελούν μέρος του ευρωπαϊκού σχεδίου «Beating Cancer Plan» και της αποστολής «Cancer Mission», δύο κεντρικών πυλώνων της ευρωπαϊκής στρατηγικής κατά της νόσου. Σήμερα, στη χρηματοδότησή τους συμβάλλουν, μεταξύ άλλων, το EU4Health και το ερευνητικό Horizon Europe, προγράμματα των οποίων η τρέχουσα περίοδος εφαρμογής ολοκληρώνεται το 2030.

Η έναρξη του νέου δημοσιονομικού πλαισίου το 2028, κοντά χρονικά στη λήξη της τρέχουσας περιόδου, αυξάνει την αβεβαιότητα για τη μελλοντική χρηματοδότηση και τη δυνατότητα συνέχισης των έργων μετά το πέρας του υφιστάμενου προγραμματισμού.

Τι επισημαίνουν οι οργανώσεις για τη χρηματοδότηση

Σε δηλώσεις της στο Euronews, η πρόεδρος της European Cancer Organisation, Ισαμπέλ Ρούμπιο, προειδοποίησε ότι σημαντικές ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες κινδυνεύουν να διακοπούν. Όπως σημείωσε, προγράμματα με ήδη μετρήσιμα αποτελέσματα, που συμβάλλουν στην εκπαίδευση γιατρών, στην εκπροσώπηση νέων ανθρώπων με καρκίνο και στη δημιουργία θεραπευτικών επιλογών για ασθενείς με περιορισμένες δυνατότητες αντιμετώπισης, αντιμετωπίζουν πλέον αβέβαιο χρηματοδοτικό μέλλον.

Ανησυχία υπάρχει και μεταξύ των φορέων που εφαρμόζουν ευρωπαϊκά προγράμματα. Ενδεικτική είναι η περίπτωση του ECHoS, πρωτοβουλίας που στηρίζει την εφαρμογή των ευρωπαϊκών πολιτικών για τον καρκίνο σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

Ο Χούγο Σοάρες, συντονιστής του έργου, ανέφερε στο ίδιο μέσο ότι οι υπεύθυνοι προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την αβεβαιότητα με αισιοδοξία, ενώ παράλληλα προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο να εξελιχθούν τα πράγματα δυσμενέστερα.

Κατά τον ίδιο, θα ήταν χαμένη ευκαιρία για την Ευρώπη να σταματήσει η χρηματοδότηση πρωτοβουλιών που μπορούν να οδηγήσουν σε τεχνολογική και θεραπευτική πρόοδο. Τόνισε ακόμη ότι χρειάζεται οργανωμένος σχεδιασμός για τη σταδιακή απεξάρτηση των επιτυχημένων έργων από τα ευρωπαϊκά κονδύλια, αντί να κοπεί απότομα η χρηματοδότηση όταν ολοκληρωθούν τα υφιστάμενα προγράμματα το 2030.

Ευρωπαϊκή Επιτροπή και κράτη μέλη για τη χρηματοδότηση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι η νέα χρηματοδοτική δομή δεν αποκλείει τη συνέχιση των δράσεων για την υγεία: γενικά, τα έργα που επιχορηγούνται σήμερα από το EU4Health θα μπορούν να ζητήσουν χρηματοδότηση από τα νέα ευρωπαϊκά εργαλεία. Την ίδια θέση έχει διατυπώσει και η Γερμανία, τονίζοντας ότι πρέπει να διατηρηθεί η δυνατότητα χρηματοδότησης των υφιστάμενων προγραμμάτων. Αντίθετα, αρκετά κράτη μέλη εκφράζουν περισσότερες επιφυλάξεις. Η Ισπανία ζητά να παραμείνει αυτόνομο το πρόγραμμα για την υγεία, ενώ το Λουξεμβούργο και η Σλοβενία υπογραμμίζουν ότι πρέπει να διασφαλιστούν οι επενδύσεις στη δημόσια υγεία και την πρόληψη. Η Εσθονία, από την πλευρά της, θεωρεί κρίσιμες τις ειδικές προβλέψεις και τους κανόνες χρηματοδότησης που θα ενσωματωθούν στα νέα ευρωπαϊκά προγράμματα.

Στη συζήτηση συμμετέχει και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου ευρωβουλευτές εκφράζουν ανησυχία για τις πιθανές συνέπειες της νέας χρηματοδοτικής αρχιτεκτονικής στην πρόληψη και τη δημόσια υγεία.

Η επιτροπή δημόσιας υγείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ζητά να συνεχίσει το EU4Health ως ξεχωριστό πρόγραμμα και να αυξηθούν, μέσω του Horizon Europe, οι πόροι που διατίθενται για την πρόληψη.

Παράλληλα, έκθεση που εγκρίθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου ζητά να προβλεφθούν τουλάχιστον 10,05 δισ. ευρώ για την υγεία στον προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034. Από το ποσό αυτό, 2,5 δισ. ευρώ προορίζονται ειδικά για δράσεις κατά του καρκίνου.

Παράλληλα, η European Cancer Organisation εισηγείται τη διάθεση τουλάχιστον 10 δισ. ευρώ για την υγεία και τη σύσταση ειδικού ταμείου για την αντιμετώπιση του καρκίνου, με προϋπολογισμό τουλάχιστον 2 δισ. ευρώ. Επιπλέον, ζητά να διασφαλιστεί ότι οι πόροι αυτοί δεν θα ανταγωνίζονται άλλες βιομηχανικές και εμπορικές προτεραιότητες, με σαφείς δεσμεύσεις χρηματοδότησης σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Η τελική διαμόρφωση του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 βρίσκεται στα χέρια των κρατών μελών. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, από την πλευρά του, έχει τη δυνατότητα να εγκρίνει ή να απορρίψει το συνολικό πλαίσιο.