Πολλοί άνθρωποι ηλικίας 70 ετών και άνω που δεν έχουν υποστεί ποτέ έμφραγμα ή εγκεφαλικό ίσως μπορούν να σταματήσουν τις στατίνες χωρίς σημαντική αύξηση του βραχυπρόθεσμου καρδιαγγειακού κινδύνου, σύμφωνα με νέα μελέτη. Ωστόσο, τα ευρήματα υποδεικνύουν πιθανή αύξηση του κινδύνου σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, γεγονός που κάνει την απόφαση πιο σύνθετη.
Η ανεξάρτητη, προκαταρκτική έρευνα παρουσιάστηκε στις Επιστημονικές Συνεδρίες 2026 της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν από τις 6 έως τις 9 Νοεμβρίου στο Σικάγο. Το ετήσιο συνέδριο συγκεντρώνει ερευνητές καρδιαγγειακής υγείας και επαγγελματίες υγείας από όλο τον κόσμο, για την παρουσίαση επιστημονικών ανακαλύψεων, νέων στοιχείων και εξελίξεων στην κλινική φροντίδα.
Υπολογίζεται ότι το 25% των ενηλίκων στις ΗΠΑ έχει αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης χαμηλής πυκνότητας, γνωστής ως LDL-C ή «κακής» χοληστερόλης. Όταν συσσωρεύεται υπερβολική LDL χοληστερόλη στις αρτηρίες, μπορεί να περιορίσει τη ροή του αίματος και να συμβάλει σε έμφραγμα και εγκεφαλικό. Οι στατίνες συνταγογραφούνται ευρέως για τη μείωση της χοληστερόλης και των σχετικών κινδύνων, ακόμη και σε ανθρώπους που δεν έχουν υποστεί ποτέ καρδιαγγειακό επεισόδιο. Η προληπτική αυτή προσέγγιση παραμένει βασικό στοιχείο των κοινών κατευθυντήριων οδηγιών της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας για τη δυσλιπιδαιμία του 2026.
Χρειάζεται να συνεχίζουν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία τις στατίνες;
Παρότι οι στατίνες αποτελούν καθιερωμένη θεραπεία για τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου, παραμένουν ερωτήματα για το πόσο ωφελούν τους ανθρώπους όταν φτάνουν στα 70 και μετά, ιδίως αν δεν έχουν ιστορικό εμφράγματος ή εγκεφαλικού.
«Οι πρόσφατες κοινές κατευθυντήριες οδηγίες της Ένωσης συνιστούν αλλαγές στον τρόπο ζωής και, ενδεχομένως, φαρμακευτική αγωγή για άτομα νεότερης ηλικίας με υψηλή LDL-C, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού. Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες αμφισβητούν τα οφέλη για την υγεία από τη συνέχιση των στατινών στις μεγαλύτερες ηλικίες», δήλωσε η συγγραφέας της μελέτης Rita F. Redberg, M.D., M.Sc., FAHA, καθηγήτρια καρδιολογίας και κάτοχος της έδρας Araxe Vilensky στην Καρδιολογία στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο. «Ορισμένες προηγούμενες μελέτες αξιολόγησαν την ασφάλεια της διακοπής των στατινών για πρωτογενή πρόληψη από την ηλικία των 70 ετών και μετά και δεν εντόπισαν διαφορά στη θνησιμότητα. Μία μελέτη υπέδειξε βελτίωση στην ποιότητα ζωής μετά τη διακοπή των στατινών. Παρέμενε ασαφές αν είναι ασφαλής η διακοπή τους για την πρόληψη ενός πρώτου καρδιαγγειακού επεισοδίου στους ηλικιωμένους, και αυτό ήταν το ερώτημα που διερευνήσαμε».
Στη μελέτη συμμετείχαν σχεδόν 1.900 ενήλικες ηλικίας 70 ετών και άνω, οι οποίοι λάμβαναν στατίνες ειδικά για την πρόληψη ενός πρώτου καρδιαγγειακού επεισοδίου. Όλοι είχαν επίσης τουλάχιστον δύο χρόνιες παθήσεις, όπως ιστορικό καρκίνου ή πνευμονοπάθειας.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: η μία διέκοψε τις στατίνες και η άλλη συνέχισε την αγωγή που της είχε συνταγογραφηθεί. Οι ερευνητές παρακολούθησαν την υγεία τους για περίπου δύο χρόνια, ενώ η πρόσθετη παρακολούθηση έφτασε έως και τα τέσσερα χρόνια. Κατέγραψαν εμφράγματα, εγκεφαλικά και θανάτους, καθώς και μεταβολές στην ποιότητα ζωής, μυϊκό πόνο, πτώσεις και μυϊκή απώλεια, γνωστή ως σαρκοπενία.
Τι συνέβη όταν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία διέκοψαν τις στατίνες;
Τα αρχικά ευρήματα ήταν σε μεγάλο βαθμό καθησυχαστικά. Μετά από περίπου δύο χρόνια, όσοι διέκοψαν τις στατίνες δεν παρουσίασαν στατιστικά σημαντική αύξηση των εμφραγμάτων, των εγκεφαλικών ή των θανάτων σε σύγκριση με όσους συνέχισαν τη θεραπεία.
Η διακοπή της αγωγής δεν έφερε επίσης μετρήσιμη βελτίωση στα υπόλοιπα αποτελέσματα που εξέτασαν οι ερευνητές. Η ποιότητα ζωής, οι μυϊκές ενοχλήσεις, οι πτώσεις και η μυϊκή απώλεια ήταν παρόμοιες και στις δύο ομάδες.
Υπήρχε, ωστόσο, μικρή διαφορά στα καρδιαγγειακά αποτελέσματα. Κατά τα πρώτα δύο χρόνια, τα ευρήματα αντιστοιχούσαν σε περίπου ένα επιπλέον καρδιαγγειακό επεισόδιο για κάθε 40 άτομα που διέκοψαν τις στατίνες, σε σύγκριση με όσους συνέχισαν τη θεραπεία.
Η μακροχρόνια παρακολούθηση έδειξε μια πιο ανησυχητική τάση. Σε διάστημα έως και τεσσάρων ετών, έμφραγμα, εγκεφαλικό ή θάνατος καταγράφηκε στο 12,7% των συμμετεχόντων που διέκοψαν τις στατίνες, έναντι 9,2% όσων συνέχισαν να τις λαμβάνουν.
Η μεγαλύτερη διάρκεια παρακολούθησης δείχνει πιθανό κίνδυνο
Η Redberg εξήγησε ότι το υψηλότερο ποσοστό σοβαρών συμβάντων κατά την τετραετή παρακολούθηση αποτελεί νέο εύρημα στην έρευνα για τη διακοπή των στατινών σε μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους. Όπως ανέφερε, η διαφορά ενδέχεται να εμφανίστηκε επειδή η συγκεκριμένη δοκιμή περιέλαβε περισσότερους συμμετέχοντες και τους παρακολούθησε για μεγαλύτερο διάστημα από προηγούμενες μελέτες.
Τα αποτελέσματα περιπλέκουν το ερώτημα αν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι θα πρέπει να συνεχίζουν επ’ αόριστον τη θεραπεία για τη χοληστερόλη. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η διακοπή των στατινών μπορεί να αποτελεί κατάλληλη επιλογή για πολλούς ανθρώπους αυτής της ηλικιακής ομάδας, αλλά δείχνουν επίσης ότι η συνέχιση της αγωγής ενδέχεται να προσφέρει κάποια προστασία με την πάροδο του χρόνου.
«Αυτή η μικρή αύξηση του κινδύνου καρδιαγγειακών επεισοδίων σημαίνει ότι δεν μπορεί να γίνει γενική σύσταση για τη διακοπή των στατινών σε αυτή την ομάδα ασθενών», είπε. «Ο ασθενής και ο επαγγελματίας υγείας θα πρέπει να λαμβάνουν από κοινού την απόφαση, ώστε να κρίνουν αν είναι κατάλληλο για το συγκεκριμένο άτομο να διακόψει το φάρμακο. Σε γενικές γραμμές, ωστόσο, η διακοπή είναι ασφαλής για τους περισσότερους ανθρώπους αυτής της ηλικιακής ομάδας που δεν έχουν προηγούμενο καρδιαγγειακό επεισόδιο».
Σχεδιασμός της μελέτης και σημαντικοί περιορισμοί
Στη δοκιμή συμμετείχαν 1.880 άτομα ηλικίας 70 ετών και άνω, με μέση ηλικία τα 77 έτη. Το 53% ήταν άνδρες και το 47% γυναίκες, ενώ όλοι είχαν τουλάχιστον δύο χρόνιες παθήσεις. Δεν μπορούσαν να συμμετάσχουν άτομα με εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο ή προηγούμενο καρδιαγγειακό επεισόδιο.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τον Νοέμβριο του 2021 έως τον Απρίλιο του 2026 σε 24 ιατρικά κέντρα στην Ελβετία, τη Γαλλία και την Ολλανδία. Από τους συμμετέχοντες, 938 κατανεμήθηκαν στην ομάδα διακοπής των στατινών και 942 στην ομάδα συνέχισης της αγωγής.
Κατά τη διάρκεια της δοκιμής και της επακόλουθης παρακολούθησης, οι ερευνητές κατέγραψαν εμφράγματα, οξέα ισχαιμικά εγκεφαλικά και θανάτους από κάθε αιτία. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν επίσης ερωτηματολόγια για τη συνολική ποιότητα ζωής, τον μυϊκό πόνο, τις πτώσεις και τη σαρκοπενία.
Ένας περιορισμός ήταν ότι ορισμένοι συμμετέχοντες δεν παρέμειναν στην ομάδα στην οποία είχαν αρχικά κατανεμηθεί. Κάποιοι που είχαν λάβει οδηγία να διακόψουν τις στατίνες άρχισαν ξανά τη θεραπεία, ενώ άλλοι που είχαν κατανεμηθεί στην ομάδα συνέχισης σταμάτησαν να τις λαμβάνουν. Συνολικά, περίπου το 14% των συμμετεχόντων άλλαξε την αρχικά καθορισμένη θεραπευτική προσέγγιση κατά τη διάρκεια της μελέτης.
Για να διαπιστώσουν αν αυτές οι αλλαγές επηρέασαν τα ευρήματα, οι ερευνητές πραγματοποίησαν αρκετές πρόσθετες στατιστικές αναλύσεις. Τα αποτελέσματα παρέμειναν αμετάβλητα.
Συνολικά, τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η διακοπή των στατινών μπορεί να είναι επιλογή για πολλούς ανθρώπους άνω των 70 ετών που δεν έχουν ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου, ιδίως όσον αφορά τα αποτελέσματα των πρώτων δύο ετών. Ωστόσο, το υψηλότερο ποσοστό εμφραγμάτων, εγκεφαλικών και θανάτων στη μακροχρόνια παρακολούθηση υπογραμμίζει ότι η διακοπή πρέπει να αποτελεί εξατομικευμένη απόφαση σε συνεργασία με επαγγελματία υγείας και όχι γενική σύσταση για όλους τους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους. Οι αποφάσεις για τη θεραπεία λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/statines-meta-ta-70-ti-deichnei-nea-meleti-gia-ti-diakopi-toys-kai-poia-einai-i-epifylaxi/29520
