Τα εμβόλια μπορεί να προσφέρουν κάτι περισσότερο από προστασία από τις άμεσες συνέπειες μιας ιογενούς λοίμωξης. Νέα έρευνα δείχνει ότι ενδέχεται να συμβάλλουν και στην πρόληψη μακροχρόνιας βλάβης στο ανοσοποιητικό σύστημα, η οποία μπορεί να παραμείνει ακόμη και μετά την απομάκρυνση του ιού.
Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Pompeu Fabra διαπίστωσαν ότι ποντίκια που ανάρρωσαν από οξεία ιογενή λοίμωξη παρουσίαζαν παρατεταμένη δυσλειτουργία της άμυνάς τους. Παρότι είχαν καταφέρει να αντιμετωπίσουν τον ιό, το ανοσοποιητικό τους σύστημα παρέμενε εξασθενημένο και δυσκολευόταν να ανταποκριθεί σε νέες απειλές. Αντίθετα, τα ποντίκια που είχαν εμβολιαστεί πριν από τη μόλυνση δεν εμφάνισαν αυτά τα προβλήματα, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο εμβολιασμός μπορεί να προσφέρει ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας, πέρα από την πρόληψη της νόσησης.
Οι περισσότεροι θεωρούν τις συνηθισμένες ιογενείς λοιμώξεις, όπως το κρυολόγημα ή τις γαστρεντερικές ιώσεις, παροδικές ασθένειες. Ο ιός εισέρχεται στον οργανισμό, πολλαπλασιάζεται, προκαλεί συμπτώματα και τελικά τίθεται υπό έλεγχο από το ανοσοποιητικό σύστημα. Όταν τα συμπτώματα υποχωρούν, θεωρείται συνήθως ότι η ανάρρωση έχει ολοκληρωθεί. Παράλληλα, η ανοσολογική απόκριση δημιουργεί προστασία απέναντι σε μελλοντική έκθεση στον ίδιο ιό.
Τι συμβαίνει, όμως, αν το ανοσοποιητικό σύστημα εξακολουθεί να υφίσταται επιβλαβείς συνέπειες πολύ μετά το τέλος της λοίμωξης;
Οι ιογενείς λοιμώξεις μπορεί να προκαλέσουν παρατεταμένη βλάβη στο ανοσοποιητικό
Ερευνητές από το Εργαστήριο Βιολογίας των Λοιμώξεων του Πανεπιστημίου Pompeu Fabra διερεύνησαν αυτό το ενδεχόμενο σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cell Death & Disease.
Μελετώντας ποντίκια με οξείες ιογενείς λοιμώξεις, η ομάδα εξέτασε τι συνέβαινε στο ανοσοποιητικό τους σύστημα μετά την ανάρρωση. Διαπίστωσε ότι η εξάλειψη του ιού δεν επανέφερε κατ’ ανάγκη τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού. Αντίθετα, η λοίμωξη άφηνε αλλαγές που συνέχιζαν να υφίστανται πολύ μετά την αρχική νόσηση.
Ο Andreas Meyerhans, καθηγητής έρευνας ICREA στο UPF και επικεφαλής της μελέτης, σημειώνει: «Υπάρχει η γενική αντίληψη ότι μια οξεία ιογενής λοίμωξη είναι ένα σχετικά ήπιο και παροδικό συμβάν: μόλις τεθεί υπό έλεγχο ο ιός και υποχωρήσουν τα συμπτώματα, ο οργανισμός έχει αναρρώσει πλήρως και έχει επιστρέψει στην κανονική του κατάσταση. Αυτή η άποψη, όμως, μπορεί να υποτιμά συνέπειες που δεν είναι άμεσα ορατές και ενδέχεται να παραμείνουν πολύ μετά την υποχώρηση της ίδιας της λοίμωξης».
Οι ερευνητές απέδωσαν αυτές τις παρατεταμένες επιπτώσεις σε σημαντικές αλλαγές στον σπλήνα, ένα όργανο που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον συντονισμό της άμυνας του ανοσοποιητικού. Καθώς το ανοσοποιητικό προσπαθούσε να εξαλείψει τον ιό, στον σπλήνα αναπτύχθηκε ίνωση, δηλαδή συσσώρευση ιστού που μοιάζει με ουλή. Διαταράχθηκαν επίσης η διάταξη και η θέση των ανοσοκυττάρων μέσα στο όργανο.
Αυτές οι δομικές αλλαγές επηρέασαν τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των ανοσοκυττάρων, οι οποίες είναι απαραίτητες για την ενεργοποίηση των Τ κυττάρων. Τα εξειδικευμένα αυτά κύτταρα είναι σημαντικά για την επίκτητη ανοσία, καθώς συμβάλλουν στην αναγνώριση και την καταστροφή των μολυσμένων κυττάρων.
Κατά συνέπεια, τα ποντίκια παρέμεναν λιγότερο ικανά να αναπτύξουν αποτελεσματική ανοσολογική απόκριση όταν εκτίθεντο σε νέες απειλές. Παρότι η αρχική λοίμωξη είχε τεθεί υπό έλεγχο, η άμυνά τους εξακολουθούσε να λειτουργεί ανεπαρκώς.
«Η λοίμωξη μπορεί να τεθεί υπό έλεγχο, αλλά αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι ο οργανισμός έχει αναρρώσει πλήρως», λέει η Dr. Paula Cebollada Rica, πρώτη συγγραφέας της μελέτης. «Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι οι επιπτώσεις μιας οξείας ιογενούς λοίμωξης στο ανοσοποιητικό μπορεί να παραμείνουν και μετά την περίοδο κατά την οποία ο ιός είναι ανιχνεύσιμος, αφήνοντας τα ζώα σε κατάσταση ανοσοκαταστολής».
Ο εμβολιασμός απέτρεψε τη μακροχρόνια βλάβη στο ανοσοποιητικό
Αφού εντόπισαν αυτές τις μακροχρόνιες επιπτώσεις, οι επιστήμονες εξέτασαν αν θα μπορούσαν να αποφευχθούν. Εστίασαν στον εμβολιασμό, ο οποίος προετοιμάζει το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει ένα παθογόνο πριν από τη μόλυνση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντική διαφορά ανάμεσα στα εμβολιασμένα και τα ανεμβολίαστα ζώα. Τα ποντίκια που εμβολιάστηκαν πριν από τη μόλυνση δεν εμφάνισαν τη βλάβη στον σπλήνα ή τη δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού που παρατηρήθηκε στην άλλη ομάδα.
Ο σπλήνας τους διατήρησε τη φυσιολογική δομή του και τα Τ κύτταρά τους συνέχισαν να λειτουργούν σε επίπεδα ανάλογα με εκείνα των ποντικιών που δεν είχαν μολυνθεί ποτέ.
Το εύρημα υποδηλώνει ότι ο εμβολιασμός μπορεί να προστατεύει το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα από ορισμένες επιβλαβείς συνέπειες της αντιμετώπισης μιας ιογενούς λοίμωξης. Στο μοντέλο ποντικού, ο εμβολιασμός δεν προστάτευσε μόνο από τη νόσο που προκαλούσε ο ιός, αλλά διατήρησε και την ικανότητα των ζώων να ανταποκρίνονται σε μελλοντικές ανοσολογικές προκλήσεις.
«Τα εμβολιασμένα ζώα δεν εμφάνισαν δυσλειτουργία των Τ κυττάρων ή αλλοιώσεις στον σπλήνα μετά την ανάρρωση από οξεία ιογενή λοίμωξη. Αυτό σημαίνει ότι ο εμβολιασμός όχι μόνο απέτρεψε τη νόσο που προκλήθηκε από την οξεία λοίμωξη, αλλά διατήρησε και την ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος να αντιμετωπίζει νέες απειλές», εξηγεί η Cebollada Rica.
Ένα λιγότερο γνωστό όφελος των εμβολίων με σημασία για τη δημόσια υγεία
Τα ευρήματα διευρύνουν τα πιθανά οφέλη του εμβολιασμού, αναδεικνύοντας μια μορφή προστασίας που μπορεί να μην είναι άμεσα ορατή. Πέρα από τον περιορισμό των άμεσων επιπτώσεων μιας λοίμωξης, τα εμβόλια ενδέχεται να συμβάλλουν στην πρόληψη επίμονων αλλαγών που εξασθενούν την άμυνα του ανοσοποιητικού.
Τα αποτελέσματα προέκυψαν από μελέτη σε ποντίκια και δεν αποδεικνύουν ότι οι ίδιες επιπτώσεις εμφανίζονται και στους ανθρώπους. Ωστόσο, θέτουν σημαντικά ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο οι ιογενείς λοιμώξεις επηρεάζουν μακροπρόθεσμα την υγεία του ανοσοποιητικού και για το κατά πόσο ο εμβολιασμός μπορεί να συμβάλει στην προστασία της.
Η έρευνα διεξάγεται επίσης σε μια περίοδο κατά την οποία οι πολιτικές εμβολιασμού και οι προσπάθειες πρόληψης των λοιμωδών νοσημάτων επηρεάζονται ολοένα περισσότερο από πολιτικές αποφάσεις. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν τη σημασία των επιστημονικών στοιχείων για την κατανόηση των συνολικών συνεπειών των λοιμώξεων, ιδίως όταν οι πολιτικές επιλογές μπορεί να υπονομεύσουν τις συντονισμένες προσπάθειες πρόληψης των λοιμωδών νοσημάτων.
Η κατανόηση των ευρύτερων οφελών του εμβολιασμού θα μπορούσε, επομένως, να επηρεάσει όχι μόνο την ιατρική φροντίδα, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι αρμόδιοι για τη δημόσια υγεία ενημερώνουν το κοινό για την αξία των εμβολίων.
«Τα οφέλη του εμβολιασμού που αναδεικνύει αυτή η έρευνα είναι σημαντικά όχι μόνο για την υγειονομική περίθαλψη, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούμε την αξία του εμβολιασμού στον γενικό πληθυσμό», αναφέρει ο Meyerhans. «Είναι σημαντικό οι άνθρωποι να γνωρίζουν την ευρύτερη προστασία που μπορεί να προσφέρει ο εμβολιασμός και να εξακολουθούν να εμπιστεύονται τα εμβόλια ως ένα από τα αποτελεσματικότερα μέσα πρόληψης των ασθενειών. Με απλά λόγια, τα εμβόλια προσφέρουν σημαντικά οφέλη για την υγεία με σχετικά χαμηλό κόστος για την κοινωνία».
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/emvolia-pos-mporei-na-prostateyoyn-to-anosopoiitiko-apo-makrochronies-epiptoseis-iogenon-loimoxeon/29514
