Στατίνες: Πώς μειώνουν τη χοληστερόλη, ποιοι τις χρειάζονται και τι να προσέχετε

Οι στατίνες είναι συνταγογραφούμενα φάρμακα που μειώνουν την LDL χοληστερόλη, την «κακή» χοληστερόλη που μπορεί να συσσωρευτεί στις αρτηρίες. Δρουν εμποδίζοντας το ήπαρ να χρησιμοποιήσει ένα ένζυμο απαραίτητο για την παραγωγή χοληστερόλης. Οι περισσότεροι άνθρωποι τις λαμβάνουν χωρίς σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, αλλά ο γιατρός αξιολογεί τους κινδύνους και αποφασίζει αν είναι κατάλληλες για κάθε περίπτωση.

Τι είναι οι στατίνες και πώς δρουν

Οι στατίνες είναι φάρμακα που συνταγογραφούνται για τη μείωση της χοληστερόλης σε φυσιολογικά επίπεδα. Μειώνουν την LDL (λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας), η οποία μπορεί να συσσωρευτεί στα αγγεία και να σχηματίσει πλάκες. Οι πλάκες στενεύουν τα αιμοφόρα αγγεία και δυσκολεύουν τη ροή του αίματος. Αν μια αρτηρία αποφραχθεί πλήρως από πλάκα, μπορεί να προκληθεί έμφραγμα ή εγκεφαλικό επεισόδιο.

Οι στατίνες μειώνουν επίσης τα τριγλυκερίδια και βοηθούν το ήπαρ να απομακρύνει περισσότερη χοληστερόλη. Ενδέχεται, παράλληλα, να αυξήσουν την HDL (λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας), την «καλή» χοληστερόλη, η οποία μεταφέρει χοληστερόλη στο ήπαρ για να αποβληθεί από τον οργανισμό. Στις ΗΠΑ, περισσότερα από 92 εκατομμύρια ενήλικα άτομα λαμβάνουν στατίνες.

Οι στατίνες εμποδίζουν τη δράση του ενζύμου HMG-CoA αναγωγάση, το οποίο χρειάζεται το ήπαρ για να παράγει χοληστερόλη. Επειδή το μεγαλύτερο μέρος της χοληστερόλης στον οργανισμό παράγεται από το ίδιο το σώμα και το υπόλοιπο προέρχεται από τις τροφές, η μείωση της παραγωγής της από το ήπαρ μπορεί να περιορίσει σημαντικά τα επίπεδά της.

Γιατί χορηγούνται οι στατίνες

Η χοληστερόλη είναι απαραίτητη για την παραγωγή βιταμίνης D, ορμονών και χολικών οξέων, τα οποία βοηθούν στην πέψη. Όταν, όμως, υπάρχει υπερβολική ποσότητα στο αίμα, μπορεί να συγκεντρωθεί στις αρτηρίες. Με την πάροδο του χρόνου, οι πλάκες μπορεί να γίνουν ασταθείς και να υποστούν ρήξη, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου.

Οι στατίνες μειώνουν την ολική και την LDL χοληστερόλη, περιορίζουν τη φλεγμονή και επιβραδύνουν την εξέλιξη της αθηρωματικής πλάκας. Μπορούν επίσης να συμβάλουν στην υποχώρηση ήδη υπαρχουσών πλακών. Ορισμένες στατίνες μειώνουν την LDL κατά 50% ή περισσότερο.

Ποιοι μπορεί να χρειάζονται στατίνες

Οι στατίνες μπορεί να είναι χρήσιμες όταν οι αλλαγές στη διατροφή και η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας δεν αρκούν για να επανέλθει η χοληστερόλη σε φυσιολογικά επίπεδα. Ο γιατρός αξιολογεί τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως:

• Ο διαβήτης, η υψηλή αρτηριακή πίεση ή η υψηλή χοληστερόλη.
• Το οικογενειακό ιστορικό καρδιοπάθειας σε βιολογικούς συγγενείς.

Μορφές και συνδυασμοί

Υπάρχουν διαφορετικές εμπορικές ονομασίες στατινών, καθώς και γενόσημα φάρμακα. Οι στατίνες διατίθενται επίσης σε συνδυασμό με άλλο φάρμακο σε ένα δισκίο.

Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες και κίνδυνοι

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν εμφανίζουν ανεπιθύμητες ενέργειες και ορισμένες είναι σπάνιες. Μπορεί, ωστόσο, να παρουσιαστούν μυϊκοί πόνοι ή ήπιες, αναστρέψιμες μεταβολές στις εξετάσεις ηπατικής λειτουργίας. Ο γιατρός παρακολουθεί την υγεία σας κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Αν μια στατίνη προκαλεί ανεπιθύμητες ενέργειες, συζητήστε αν μπορεί να αντικατασταθεί από άλλη.

Οι στατίνες μπορεί να αλληλεπιδράσουν με άλλα φάρμακα. Ενημερώστε τον γιατρό για όλα όσα λαμβάνετε, συμπεριλαμβανομένων συνταγογραφούμενων ή μη φαρμάκων, βιταμινών, βοτάνων, συμπληρωμάτων και ψυχαγωγικών ουσιών.

Πώς λαμβάνονται οι στατίνες

Ο γιατρός θα συνταγογραφήσει τη δόση που είναι κατάλληλη για εσάς, η οποία μπορεί να κυμαίνεται από 1 έως 80 mg. Οι στατίνες διατίθενται σε δισκία ή κάψουλες που καταπίνονται ολόκληρα, με ή χωρίς φαγητό. Συνήθως λαμβάνονται μία φορά την ημέρα, την ίδια ώρα.

Ακολουθήστε τις οδηγίες στην ετικέτα του φαρμάκου για την ώρα λήψης. Ορισμένες στατίνες παραμένουν στον οργανισμό για μικρό χρονικό διάστημα και μπορεί να είναι αποτελεσματικότερες όταν λαμβάνονται το βράδυ, πριν αρχίσει η νυχτερινή παραγωγή χοληστερόλης. Άλλες παραμένουν περισσότερο στον οργανισμό και μπορούν να λαμβάνονται με την ίδια αποτελεσματικότητα σε διαφορετικές ώρες.

Για να διατηρηθεί το όφελος, πολλοί άνθρωποι χρειάζεται να λαμβάνουν στατίνη για δεκαετίες ή και για όλη τους τη ζωή. Αν διακόψετε τη θεραπεία χωρίς σημαντικές αλλαγές στη διατροφή και στη σωματική δραστηριότητα, η χοληστερόλη μπορεί να αυξηθεί ξανά.

Πότε να επικοινωνήσετε με γιατρό

Επικοινωνήστε με τον γιατρό σας αν, ενώ λαμβάνετε στατίνη, εμφανίσετε πόνο στους μύες ή στις αρθρώσεις, αδυναμία, πυρετό, ίκτερο ή σκουρόχρωμα ούρα.

Στατίνες και καθημερινές συνήθειες

Προκαλούν αύξηση βάρους;

Ορισμένοι ερευνητές θεωρούν ότι οι στατίνες μπορεί να συμβάλλουν σε μικρή αύξηση βάρους. Είναι επίσης πιθανό όσοι τις λαμβάνουν να καταναλώνουν περισσότερες θερμίδες και λιπαρά, επειδή αισθάνονται εσφαλμένα ασφαλείς όταν βλέπουν καλά αποτελέσματα στις εξετάσεις λιπιδίων. Η υγιεινή για την καρδιά διατροφή και η σωματική δραστηριότητα παραμένουν σημαντικές ακόμη και κατά τη λήψη στατίνης.

Ποιοι πρέπει να τις αποφεύγουν

Οι στατίνες πρέπει να αποφεύγονται κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό, καθώς και σε ορισμένες μορφές ηπατικής νόσου. Ενημερώστε τον γιατρό αν έχετε διαβήτη. Σε άτομα που έχουν ήδη αυξημένο κίνδυνο διαβήτη, οι στατίνες μπορεί να αυξήσουν ελαφρώς περαιτέρω τον κίνδυνο. Ωστόσο, το όφελος των στατινών υπερτερεί σημαντικά αυτού του κινδύνου.

Ακόμη και αν ξεκινήσετε στατίνη, η τακτική σωματική δραστηριότητα και η υγιεινή διατροφή εξακολουθούν να συμβάλλουν στην προστασία της καρδιάς. Για οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με τη λήψη ή τη διακοπή στατίνης, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.